Theo Reuters, ngày 17-1, đại diện của EU đã liên lạc với chính quyền sắp đi vào hoạt động của Tổng thống đắc cử Mỹ Đô-nan Trăm để giải thích giá trị của Thỏa thuận hạt nhân giữa I-ran và Nhóm P5+1. EU cho rằng, đây là một thỏa thuận đa phương, nếu một bên hủy bỏ sẽ khiến các bên còn lại cũng có thể hành động tương tự. Thỏa thuận này rất quan trọng vì giúp ngăn chặn một cuộc khủng hoảng lớn tiềm tàng ở một khu vực mà căng thẳng đang gia tăng. Do đó, EU kiên quyết ủng hộ Thỏa thuận hạt nhân I-ran và đang phối hợp chặt chẽ với Trung Quốc và Nga trong vấn đề này. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại chung của EU, bà Phê-đê-ri-ca Mô-ghê-ri-ni (Federica Mogherini) trước đó cũng tái khẳng định EU ủng hộ thỏa thuận với I-ran vì nó đáp ứng các yêu cầu an ninh của châu Âu.

Đại diện của EU, bà P.Mô-ghê-ri-ni, khẳng định vai trò lịch sử của Thỏa thuận hạt nhân với I-ran. Ảnh: ANSA 

Thỏa thuận về vấn đề hạt nhân I-ran, có tên gọi Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA), được I-ran và Nhóm P5+1 ký ngày 14-7-2015, giúp chấm dứt những căng thẳng liên quan chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran. Thỏa thuận có hiệu lực từ ngày 16-1-2016, theo đó I-ran được quốc tế nới lỏng các biện pháp trừng phạt tài chính, kinh tế và dầu mỏ để đổi lấy việc nước này giới hạn các chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, trong suốt thời gian tranh cử, tỷ phú Trăm nhiều lần lên tiếng phản đối văn kiện trên. Mới đây, ngày 16-1, Tổng thống đắc cử Mỹ đã chỉ trích Thỏa thuận hạt nhân giữa I-ran và Nhóm P5+1 là "một trong những thỏa thuận ngớ ngẩn nhất mà ông từng chứng kiến", đồng thời cảnh báo văn kiện này không thể ngăn Tê-hê-ran sở hữu vũ khí hạt nhân. Thậm chí, ông Trăm còn tuyên bố sẽ xóa bỏ thỏa thuận này.

Bất chấp những lời chỉ trích của Tổng thống đắc cử Mỹ, các quan chức Anh và EU tuyên bố sẽ giữ nguyên lập trường đối với thỏa thuận hạt nhân lịch sử giữa I-ran và Nhóm P5+1. Phát biểu tại Hội nghị Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2017 đang diễn ra tại Đa-vốt, Thụy Sĩ, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) cũng nhấn mạnh rằng, nếu hủy bỏ thỏa thuận hạt nhân với I-ran sẽ là một thiệt hại không thể sửa chữa được của chính quyền ông Trăm. “Nếu Mỹ từ bỏ những cam kết trong thỏa thuận này, đồng nghĩa với việc Oa-sinh-tơn làm tổn thương chính uy tín của Mỹ”, ông Ke-ri khẳng định, đồng thời bày tỏ sự tin tưởng các cường quốc trên thế giới sẽ tiếp tục duy trì thỏa thuận lịch sử này.

Phản bác quan điểm của Tổng thống đắc cử Đô-nan Trăm về thỏa thuận hạt nhân giữa I-ran với Nhóm P5+1, Tổng thống I-ran Hát-san Rô-ha-ni (Hassan Rouhani) cho rằng, không có lý do gì nước này phải đàm phán lại thỏa thuận hạt nhân mà Tê-hê-ran đã ký với các cường quốc nếu ông Trăm yêu cầu việc này. Ông Rô-ha-ni nêu rõ, thỏa thuận hạt nhân đã hoàn tất, được HĐBA LHQ thông qua và trở thành văn kiện quốc tế. Đây là một thỏa thuận đa phương, do đó nó sẽ không dễ dàng bị đảo ngược chỉ vì quan điểm khác biệt của một mình nước Mỹ.   

Giới phân tích nhận định, mặc dù Tổng thống đắc cử Trăm kịch liệt chỉ trích Thỏa thuận hạt nhân với I-ran, song hiện chưa rõ chính sách của ông khi tiếp quản Nhà Trắng sẽ như thế nào. Nhà lãnh đạo tương lai của nước Mỹ sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng khi đưa ra bất cứ một quyết định nào liên quan tới thỏa thuận hạt nhân trên, bởi các nước còn lại trong Nhóm P5+1 tuyên bố sẽ giữ nguyên lập trường đối với Thỏa thuận hạt nhân lịch sử. Tuần trước, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng được đề cử, tướng Giêm Mát-tít (James Mattis), cho biết nếu được phê chuẩn vào vị trí người lãnh đạo Lầu Năm Góc nhiệm kỳ tới, ông sẽ ủng hộ Thỏa thuận hạt nhân với I-ran.

BÌNH NGUYÊN