Ủy ban châu Âu (EC) sẽ thực hiện các kế hoạch mới nhằm tìm kiếm thỏa thuận thương mại tự do (FTA) với các nước Đông Nam Á (ASEAN), Hàn Quốc và Ấn Độ. Đây là một phần trong chiến lược thương mại mới do Cao ủy thương mại EU Pi-tơ Man-đen-xơn đề xuất, nhằm đối phó với những tổn hại do vòng đàm phán Đô-ha bị ngưng trệ. Đề xuất chiến lược thương mại mới của ông Man-đen-xơn dựa trên các tính toán chặt chẽ hơn về những lợi ích kinh tế mà Liên minh châu Âu (EU) có thể đạt được từ những FTA.

EU sẽ chính thức thông báo về việc này vào ngày 11-12 tới, cho phép tiến hành các cuộc thương lượng đầu tiên và kéo dài đến giữa năm 2007 nếu các vòng đàm phán đạt kết quả. EC tỏ ra sốt sắng về FTA với châu Á vì ước tính EU có thể gặt hái những lợi nhuận thương mại khổng lồ với việc xóa bỏ các rào cản thương mại. Như trường hợp với Hàn Quốc, các nhà phân tích đánh giá kim ngạch thương mại của EU với Hàn Quốc có khả năng tăng lên 30% nếu nỗ lực đàm phán FTA của hai bên đạt kết quả. Hơn nữa, EU không thể không sốt ruột khi lợi ích thu về từ thương mại của EU với ASEAN, Ấn Độ và Hàn Quốc vẫn còn khiêm tốn.

Người dân Hàn Quốc biểu tình tại Xơ-un ngày 29-11 để phản đối đàm phán FTA giữa Hàn Quốc và Mỹ (Internet).

EU cũng đang chạy đua với các "đối thủ" khác trên sân chơi thương mại vì Mỹ và Nhật Bản cũng đang tìm kiếm FTA với ASEAN và một số nước châu Á. Kể từ tháng 7-2006, khi các vòng đàm phán thương mại trong khuôn khổ WTO ở Đô-ha thất bại do EU và Mỹ không chịu khoan nhượng trong việc cắt giảm trợ cấp nông nghiệp, EC quyết định sẽ khôi phục trở lại việc thúc đẩy FTA, chiến lược mà Mỹ và Nhật Bản cũng đang theo đuổi.

Trên thực tế, kết thúc vòng đàm phán thương mại đa phương Đô-ha vẫn là ưu tiên chính của EU, song một số quyền lợi thương mại chủ chốt của EU bị tổn hại từ vòng đàm phán này, nên càng khuyến khích EC tìm kiếm các phương tiện khác để vượt qua trở ngại là FTA. Mỹ gần đây cũng đã bước vào các cuộc đàm phán FTA căng thẳng với Hàn Quốc và vòng thứ 5 sẽ diễn ra vào tháng sau.

Ngược lại, các nước châu Á kể cả những nước đang phát triển hoặc có thu nhập trung bình cũng rất muốn đạt FTA với EU vì những lợi ích kinh tế mà nó đem lại. Một viện nghiên cứu nhà nước Hàn Quốc dự đoán, Hàn Quốc có thể tạo ra 300 nghìn việc làm mới trong một thời gian ngắn nếu đạt được FTA với châu Âu và về dài hạn có thể tạo ra 590 nghìn việc làm. Cũng nhờ đó, GDP của Hàn Quốc có thể tăng 2,02% trong thời gian ngắn hạn.

Một quan chức cao cấp thuộc Hiệp hội thương mại quốc tế Hàn Quốc là Chung Jae-Hwa cho biết, EU có thể thông qua đề xuất bắt đầu đàm phán FTA với Hàn Quốc vào tháng 2-2007. Vì vậy, các cuộc đàm phán thương mại giữa Hàn Quốc và EU có thể được tiến hành vào tháng 3-2007. Trước đó, Hàn Quốc và EU đã tiến hành các cuộc đàm phán bước đầu ở Brúc-xen. Trong tháng này, Tổng thống Hàn Quốc Rô Mu Hiên cũng cho biết, Xơ-un muốn mở các cuộc đàm phán thương mại với cả EU và Trung Quốc vào năm 2007.

Tuy nhiên, EC đã phải thừa nhận rằng, để đạt được thỏa thuận với một nhóm còn nhiều sự khác biệt như ASEAN sẽ không phải dễ dàng, chưa nói gì tới mở rộng ra châu Á. Một quan chức EC thừa nhận, FTA với Hàn Quốc có thể dễ dàng đạt được hơn với ASEAN và Ấn Độ, vì Hàn Quốc không có các lợi ích về nông nghiệp để có thể tranh chấp với các nước thành viên EU. Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh việc tiến tới FTA với EU.

Vì vậy, để mở đường cho FTA, trong dự thảo báo cáo mới đây của Cao ủy thương mại EU Man-đen-xơn, ông đã đề xuất những nội dung về cải cách luật thương mại của EU. Đáng chú ý nhất trong đó là những nội dung mà có thể làm hạn chế chủ nghĩa bảo hộ ở châu Âu. Dự thảo báo cáo của ông Man-đen-xơn đặt ra là châu Âu nên cân nhắc sự hơn thiệt giữa vai trò của các nhà nhập khẩu hàng hóa giá rẻ với vai trò của các nhà sản xuất ở một số nước thành viên vốn không còn khả năng cạnh tranh trước dòng chảy của hàng hóa giá rẻ vào thị trường châu Âu. Trong đó, ông đã đề cập đến 30 vấn đề về cải cách đối với các quy định thương mại của EU.

Cải cách sẽ giúp các hãng bán lẻ lớn của châu Âu như "Hennes và Mauritz" hay các nhãn hiệu giày thể thao với dây chuyền cung ứng toàn cầu có thể dựa vào lợi thế cạnh tranh của mình. Ngoài ra, giới phân tích đánh giá nó cũng giúp kiềm chế cuộc tranh chấp giữa các nhà sản xuất ở Nam Âu với các nhà xuất khẩu có tính cạnh tranh hơn như Trung Quốc và Việt .

Năm 2006, ông Man-đen-xơn đã buộc phải đứng ra làm trung gian hòa giải trong cuộc chiến đầy thách thức giữa một bên là các nhà sản xuất giày ở Nam Âu với các nhà xuất khẩu giày mũ da từ Trung Quốc và Việt Nam. Các nhà sản xuất giày ở Nam Âu kêu gọi áp những mức thuế không hợp lý mà họ gọi là thuế chống bán phá giá đối với giày mũ da nhập khẩu từ Việt và Trung Quốc. Các hãng giày thể thao lớn như Adidas và Puma, là những hãng có sức cạnh tranh mạnh, đã kịch liệt phản đối mức thuế này vì họ cho rằng như thế chẳng khác gì chủ nghĩa bảo hộ và người tiêu dùng châu Âu sẽ phải chịu mức giá cao hơn.

Ông Man-đen-xơn đang tìm kiếm các giải pháp để tránh lặp lại các vụ việc tương tự sau này, một trong số các giải pháp được lựa chọn là FTA. Nhằm đảm bảo tính khả thi của đề xuất cải cách đối với những quy định thương mại của EU, ông Man-đen-xơn dự định sẽ nêu vấn đề trước để các nước thành viên trao đổi, góp ý đến hết ngày 15-3-2007. Trước khi sửa chữa bất kỳ quy định nào đều phải đạt được sự đồng thuận của các thành viên EU.

MỸ HẠNH