Hình ảnh bà I.Bê-tan-cót do FARC công bố. Ảnh: Roi-tơ

“Con bài” In-grít Ben-ta-cót

Ngày 23-2-2002, bà In-grít Bê-tan-cót, lúc đó 40 tuổi và đang là ứng cử viên tranh cử Tổng thống Cô-lôm-bi-a cùng 3 phụ tá của của mình đã bị mất tích khi đang trên đường tới thị trấn Xan Vin-xen-tê, ở miền nam Cô-lôm-bi-a. Khu vực này lúc đó đang là địa điểm giao tranh ác liệt giữa quân đội chính phủ Cô-lôm-bi-a và các tay súng FARC. Vài ngày hôm sau, FARC tuyên bố đã bắt được bốn người này.

FARC được thành lập với mục tiêu chống đối chính phủ Cô-lôm-bi-a. Cho đến trước thập kỷ 90 của thế kỷ 20, FARC là một lực lượng khá mạnh với quân số lên tới 30.000 người, trang bị những vũ khí đầy đủ và có trong tay nguồn tài chính dồi dào. Sau đó, FARC đã suy yếu nhiều khi quân đội Chính phủ Cô-lôm-bi-a thực hiện các đợt truy quét quyết liệt. Tổ chức này ngày càng gặp nhiều bất lợi khi cuộc chiến chống quân nổi dậy của Chính phủ nhận được sự ủng hộ của dân chúng. Do đó, FARC đã phải trốn sâu vào rừng, chuyển phương thức hoạt động sang chuyên bắt cóc các chính trị gia, cảnh sát và binh sĩ Cô-lôm-bi-a làm con tin để đổi lấy tiền chuộc hoặc những thỏa hiệp về chính trị. Chính vì vậy, khi bắt được bà I.Bê-tan-cót, FARC đã “trúng một vố lớn”. Bà I.Bê-tan-cót không chỉ là một chính trị gia nhiều ảnh hưởng tại Cô-lôm-bi-a mà bà còn mang quốc tịch Pháp. Với con tin mang hai quốc tịch này, FARC sẽ có thể gây sức ép đối với Pháp để từ đó buộc Chính phủ Cô-lôm-bi-a phải nhượng bộ. Thực tế, khi nhậm chức Tổng thống, ông Xác-cô-di đã tuyên bố việc giải thoát bà I.Bê-tan-cót là ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Pháp.

Với 45 con tin, trong đó bà I.Ben-ta-cót là “con bài” chính, FARC đã mặc cả, yêu cầu chính phủ Cô-lôm-bi-a thả 500 tay súng của tổ chức này đang bị giam giữ. Quá trình đàm phán diễn ra suốt mấy năm mà không có tiến triển. Cuối tháng 11 vừa qua, chính phủ Cô-lôm-bi-a nhận được đoạn băng hình và những bức thư của các con tin. Hình ảnh những con tin, đặc biệt là bà I.Bê-tan-cót gần như đã kiệt sức tại nơi giam giữ đã khiến thân nhân của các con tin và dân chúng Cô-lôm-bi-a và Pháp vô cùng xúc động. Sức ép giải thoát còn đè nặng lên thổi bùng lên Chính phủ Cô-lôm-bi-a, buộc Tổng thống U-ri-bê phải quyết định chấp nhận việc phóng thích 500 tay súng FARC.

Quyết định bất ngờ

Khi công bố quyết định bước đầu thả ba con tin và dần tiến tới việc phóng thích toàn bộ 45 người, FARC cho biết hành động này nhằm “đền đáp những nỗ lực làm trung gian hòa giải của Tổng thống Vê-nê-xu-ê-la Hu-gô Cha-vét”. Trong một thời gian dài, Tổng thống U-ri-bê đã nhờ Tổng thống Cha-vét làm trung gian đàm phán với FARC. Tổng thống Cha-vét cũng rất nỗ lực trong sứ mệnh này. Chính Tổng thống Cha-vét yêu cầu FARC phải đưa ra cái gọi là "bằng chứng về sự sống" của các con tin. Ngày , Tổng thống Cô-lôm-bi-a U-ri-bê đã bất ngờ chấm dứt vai trò trung gian hòa giải của Tổng thống Cha-vét. Ông U-ri-bê chỉ trích ông Cha-vét đã đi quá giới hạn cho phép và công khai nhiều chi tiết đàm phán riêng tư. Ngoài ra, ông Cha-vét còn trực tiếp đàm phán với một tướng lĩnh người Cô-lôm-bi-a dù trước đó đã đồng ý với ông U-ri-bê là sẽ không hành động như vậy. Ngay sau đó, chính phủ Cô-lôm-bi-a đã kêu gọi Tổng thống Pháp N.Xác-cô-di trở thành trung gian hòa giải, thay thế Tổng thống Vê-nê-xu-ê-la H.Cha-vét.

Ngày 28-11, Tổng thống Vê-nê-xu-ê-la H.Cha-vét đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Cô-lôm-bi-a và tuyên bố sẽ không khôi phục quan hệ này chừng nào Tổng thống Cô-lôm-bi-a A.U-ri-bê còn nắm quyền. Năm 2005, Ông Cha-vét cũng đã từng cắt đứt quan hệ thương mại với Cô-lôm-bi-a trong một thời gian ngắn và các thợ săn Cô-lôm-bi-a đã bắt cóc một phiến quân người Cô-lôm-bi-a trong lãnh thổ Vê-nê-xu-ê-la để nhận tiền thưởng mà không thông qua chính phủ của ông Cha-vét. Cô-lôm-bi-a là đối tác thương mại lớn thứ hai của Vê-nê-xu-ê-la và hai bên cũng có nhiều dự án hợp tác lớn.

Việc FARC bắt đầu thả người báo hiệu vụ bắt cóc con tin sắp kết thúc. Nhiều người cũng hy vọng sự vụ kết thúc cũng giúp làm tan băng mối quan hệ giữa Vê-nê-xu-ê-la và Cô-lôm-bi-a./.

ĐẶNG NGUYỄN