Theo Reuters, phát biểu trong một phiên tranh luận tại Quốc hội Đức, Ngoại trưởng V.Xtai-mai-ơ nhấn mạnh: “Chúng ta muốn có quan hệ tốt với Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng thực tế đã thay đổi và chúng ta phải điều chỉnh chính sách cho phù hợp. Theo ý kiến của tôi, điều này phải xuất phát từ cả hai phía. Chúng ta sẽ tiếp tục tìm kiếm các cuộc đối thoại với Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ, thậm chí phải mạnh mẽ hơn trong thời gian tới”, Ngoại trưởng V.Xtai-mai-ơ phát biểu.

Chuyến thăm của Ngoại trưởng V.Xtai-mai-ơ diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương giữa Béc-lin và An-ca-ra luôn ở trong tình trạng “căng như dây đàn” những tháng gần đây. Hồi tháng 6, Hạ viện Đức thông qua nghị quyết cho rằng, cuộc thảm sát 1,5 triệu người Ác-mê-ni-a dưới thời Đế chế Ốt-tô-man (nay là Thổ Nhĩ Kỳ) vào năm 1915 là "tội ác diệt chủng”. Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ B.Y-in-đi-rim (Binali Yildirim) cho rằng, nghị quyết này là một “điều nực cười”. “Sóng gió” ngoại giao nổi lên khiến Bộ Ngoại giao Đức phải đưa ra khuyến cáo, các nghị sĩ Đức không nên đến Thổ Nhĩ Kỳ để bảo đảm an toàn.

Mâu thuẫn giữa hai nước lại leo thang lên một nấc mới kể từ sau vụ đảo chính bất thành hồi giữa tháng 7 vừa qua tại Thổ Nhĩ Kỳ. Đức liên tục bày tỏ quan ngại về chiến dịch "thanh lọc" bộ máy nhà nước chưa từng có tiền lệ nhằm truy quét các đối tượng tình nghi của An-ca-ra. Chưa dừng lại ở đó, một phóng sự do kênh truyền hình Đức ARD thực hiện tiết lộ nội dung một bản báo cáo của Chính phủ Đức cho rằng, chính sách đối ngoại và đối nội của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị “Hồi giáo hóa” kể từ năm 2011, khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành “cơ sở chính của các nhóm Hồi giáo” tại Trung Đông. Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ đã miêu tả sự việc này như là “một minh chứng mới về mưu đồ xảo quyệt” của những người đang tìm cách làm suy yếu Thổ Nhĩ Kỳ. 

Trong khi đó, mới đây, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ R.Éc-đô-gan (Recep Erdogan) lại cáo buộc Đức “đã trở thành một nơi ẩn náu quan trọng cho những kẻ khủng bố". Ông R.Éc-đô-gan cho biết, Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển 4.000 hồ sơ về những đối tượng tình nghi ở Đức liên quan đến vụ đảo chính bất thành, song phía Đức không có hồi đáp nào. Ông R.Éc-đô-gan cũng lưu ý Đức từ lâu đã che giấu những tay súng của Đảng Công nhân người Cuốc (PKK), tổ chức tiến hành cuộc nổi dậy kéo dài 30 năm nhằm giành quyền tự trị cho người Cuốc, cũng như các tay súng của Mặt trận Giải phóng nhân dân cách mạng (DHKP-C), vốn đã tiến hành nhiều cuộc tấn công vũ trang ở Thổ Nhĩ Kỳ. Tống thống R.Éc-đô-gan bày tỏ nghi ngờ rằng, Béc-lin trong nhiều năm qua đã âm thầm bảo vệ PKK và DHKP-C, trở thành "sân sau" cho tổ chức Gulenist - ngụ ý những người ủng hộ Giáo sĩ Hồi giáo Gu-len (Fethullah Gulen), người bị An-ca-ra cáo buộc là chủ mưu cuộc đảo chính hồi tháng 7. Về phần mình, Bộ Ngoại giao Đức cho rằng, mặc dù Béc-lin mong muốn có "mối quan hệ gần gũi và xây dựng" với An-ca-ra, song điều này không có nghĩa phải "im lặng trước những mối đe dọa đến tự do báo chí và ngôn luận".

Một bất đồng khác trong mối quan hệ giữa Đức và Thổ Nhĩ Kỳ là vấn đề người tị nạn. Béc-lin không hài lòng khi An-ca-ra vẫn lần lữa trong việc thực hiện các điều khoản của thỏa thuận nhằm bảo vệ Liên minh châu Âu (EU) trước làn sóng người tị nạn. Theo thỏa thuận đạt được hồi tháng 3 vừa qua, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp nhận trở lại tất cả người tị nạn khởi hành từ nước này tới Hy Lạp, đổi lại EU bảo đảm dỡ bỏ thị thực cho công dân Thổ Nhĩ Kỳ vào châu Âu. Tuy nhiên, quá trình đám phán với EU lại lâm vào bế tắc khi xuất hiện những bất đồng liên quan đến việc Brúc-xen chỉ trích chính quyền An-ca-ra về đề xuất khôi phục án tử hình vốn đã bị bãi bỏ một thập kỷ trước cũng như chiến dịch “thanh lọc" mà chính quyền An-ca-ra tiến hành trong thời gian qua. Trong bối cảnh ấy, mới đây, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ M.Ca-vu-xô-glu (Mevlüt Cavusoglu) đã cảnh báo An-ca-ra sẽ đình chỉ thỏa thuận với EU về việc ngăn chặn dòng người di cư và tị nạn trước cuối năm nay nếu EU không nhanh chóng miễn thị thực vào châu Âu cho công dân nước này.

Rõ ràng, những bất đồng quan điểm tích tụ trong những tháng qua giữa Đức và Thổ Nhĩ Kỳ là không hề nhỏ. Chính vì vậy, khả năng mọi căng thẳng được “tháo ngòi” chỉ sau một chuyến thăm là không nhiều. Và thậm chí ngay trước thềm chuyến thăm, chính ông V.Xtai-mai-ơ cũng phải thừa nhận: “Nếu Thổ Nhĩ Kỳ tái áp dụng án tử hình thì đây sẽ là sự kết thúc không thể tránh khỏi đối với các cuộc đàm phán về gia nhập EU”.

  HOÀNG VŨ