"Kẻ sát nhân thầm lặng"

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ô nhiễm không khí khiến khoảng 7 triệu người chết sớm mỗi năm. Reuters dẫn kết quả nghiên cứu mới đây của Tổ chức Tư vấn y tế công cộng Vital Strategies cho biết, hầu hết người dân khu vực Nam Á và Đông Nam Á đều không nắm rõ được những nguyên nhân gây ra ô nhiễm không khí, cũng như rủi ro đối với sức khỏe về lâu dài từ tình trạng này. Trong khi đó, mỗi năm "kẻ sát nhân thầm lặng" này cướp đi sinh mạng của khoảng 1,5 triệu người trong các khu vực trên. Kết luận này được các nhà khoa học đưa ra sau khi phân tích hơn 500.000 bài báo và các bài đăng trên mạng xã hội về ô nhiễm không khí tại 11 nước trên khắp Nam Á trong giai đoạn 2015-2018.

Khi phân tích các bài báo, bài đăng trên mạng xã hội và các diễn đàn trực tuyến, các nhà nghiên cứu của Vital Strategies nhận thấy, những cuộc tranh luận công khai về ô nhiễm không khí chủ yếu tập trung vào khí thải của phương tiện giao thông, từ đó dẫn đến việc các nhà hoạch định chính sách chỉ nhìn vào một nguyên nhân của vấn đề. Tuy nhiên, trên thực tế, tại phần lớn các nước thuộc khu vực Nam Á và Đông Nam Á, khí thải xe cộ không phải là nguyên nhân chính hoặc duy nhất gây ô nhiễm không khí. Tùy theo từng quốc gia, các nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí có thể là nhà máy nhiệt điện, công trường xây dựng, hoạt động bắn pháo hoa tại lễ hội, cháy rừng và đốt chất thải. Hầu hết các bài đăng trên các phương tiện truyền thông xã hội đều nhấn mạnh tới những tác động tức thời của ô nhiễm không khí như ngứa mắt và ho, hơn là những rủi ro đối với sức khỏe về lâu dài.  

Các phương tiện giao thông di chuyển trên đường giữa làn khói bụi dày đặc ở thủ đô New Delhi, Ấn Độ. Ảnh: AFP.

Nỗ lực làm sạch không khí

Trong bối cảnh tình trạng ô nhiễm không khí ở các tỉnh miền Bắc Thái Lan diễn biến phức tạp, giới chức quốc gia Đông Nam Á này đang tiến hành các biện pháp để làm sạch không khí như sử dụng vòi rồng phun nước ra đường phố, phun hóa chất vào mây, tạo mưa nhân tạo để giảm khói bụi. Tại những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề bởi khói bụi, Thái Lan còn sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) phun nước vào không khí để giảm ô nhiễm. Người dân sống ở các khu vực bị ô nhiễm nặng nhất được khuyến cáo đeo khẩu trang chống độc. Chính phủ Thái Lan hiện cũng đang khuyến khích người dân tăng cường sử dụng xe điện nhằm giảm lượng khí phát thải vào môi trường.

Tại khu vực Nam Á, Ấn Độ được xem là “điểm nóng” về ô nhiễm không khí khi chất lượng không khí tại quốc gia này đã xuống cấp nhanh chóng vào những năm gần đây. Không khí độc hại được cho là nguyên nhân gây ra 1,24 triệu ca tử vong sớm ở Ấn Độ trong năm 2017. Dù Chính phủ Ấn Độ đã thực hiện nhiều biện pháp để cải thiện tình trạng ô nhiễm không khí, song đây vẫn là vấn đề nan giải tại quốc gia Nam Á này.

Để đối phó với tình trạng ô nhiễm không khí đang ngày càng tệ hơn, vào tháng 1 năm nay, Ấn Độ đã triển khai chương trình làm sạch không khí với kinh phí 42 triệu USD. Mới đây, Bộ Điện lực Ấn Độ và chính quyền New Delhi có kế hoạch thiết lập hơn 130 trạm sạc điện ở thủ đô nhằm đáp ứng nhu cầu của những người mua ô tô điện khi loại xe này được ra mắt vào tháng 7-8 tới. Việc ra mắt ô tô điện được cho là một trong những biện pháp nhằm giảm tình trạng ô nhiễm không khí ở New Delhi.

Không khí có vai trò quan trọng, là một yếu tố không thể thiếu đối với sự sinh tồn và phát triển của mọi sinh vật trên Trái đất. Do vậy, bầu không khí ô nhiễm sẽ tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe con người. Trong cuộc chiến chống lại “kẻ sát nhân thầm lặng”, chính phủ các nước cần phát triển nhiều chương trình chống ô nhiễm không khí, ưu tiên đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch, phát triển giao thông công cộng, quản lý chất thải hiệu quả cũng như mở các chiến dịch nâng cao nhận thức của người dân về những rủi ro dài hạn liên quan đến ô nhiễm không khí.

LÂM ANH