Đoàn Ngoại giao chụp ảnh lưu niệm trên cầu Hiền Lương.

Rất hiếm khi một nhà ngoại giao nhỏ lệ nơi đông người, nhưng hôm qua (25-7), Đại sứ Phi-líp-pin Lau-ra Q.Đen Rô-xa-ri-ô  đã nước mắt trào mi tại Quảng Trị. Trước khi tham dự chương trình lễ hội – giao lưu “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình”, Đoàn các nhà ngoại giao nước ngoài tại Việt Nam đã có chuyến thăm đầy cảm xúc tới những di tích ở mảnh đất mà  trong quá khứ, chiến tranh từng diễn ra khốc liệt nhất.

Khác với sự đạo mạo hằng ngày khi làm công tác ngoại giao, hàng chục vị đại sứ, tham tán, có người đưa theo cả vợ con đáp tàu từ Hà Nội vào Quảng Trị. Ông Phạm Sanh Châu, Vụ trưởng Vụ Văn hóa Đối ngoại và UNESCO của Bộ Ngoại giao cho biết, khi được mời tham gia chương trình họ đều nhiệt tình nhận lời với sự háo hức tìm hiểu đất nước, con người và  lịch sử Việt Nam.

Điểm đến đầu tiên của Đoàn là Bảo tàng Quảng Trị. Các nhà ngoại giao đã được giới thiệu về lịch sử của tỉnh. Ai cũng  chăm chú theo dõi  cô hướng dẫn viên giới thiệu về những trận chiến đấu anh dũng của  quân và dân Việt Nam tại Đường 9 – Khe Sanh, tại Thành cổ. Sự kiên cường của người dân Quảng Trị nói riêng và Việt nói chung khiến họ kinh ngạc và xúc động. Có người không cầm nổi nước mắt như bà Đại sứ Phi-líp-pin Lau-ra Q. Đen Rô-xa-ri-ô khi nghe câu chuyện về chị Hoàng Thị Chum năm 1966 do không chịu khuất phục địch nên bị mổ bụng, moi gan.

Các nhà ngoại giao đã khá ấn tượng với những lời giới thiệu về sông Bến Hải, về đôi bờ Hiền Lương trong Bảo tàng. Họ lại càng trầm trồ trước khát vọng thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam khi đặt  chân lên cây cầu bắc qua sông Bến Hải, nơi đánh dấu sự chia cắt Bắc – Nam trong suốt 21 năm. “Tới đây, tôi mới thấy hết chủ nghĩa anh hùng của Việt . Người dân Việt yêu chuộng hòa bình nhưng không có dân tộc nào có thể chấp nhận bị xâm lược và chia cắt. Việt không gây chiến mà bắt buộc phải cầm súng để giành độc lập, thống nhất”, Đại sứ Nam Phi Xiu-pơ Ra-tu-bát-xi Mô-lôi nói.

Khát vọng thống nhất Tổ quốc được nuôi dưỡng bởi sức sống mãnh liệt của nhân dân. Nhiều nhà ngoại giao đã  không thể hình dung được làm cách nào người dân Việt đã sống, chiến đấu nhiều năm dưới địa đạo Vịnh Mốc.  “Chúng tôi được biết phụ nữ có mang, rồi sinh nở trong địa đạo. Quả thực mầm sống đã vươn cao từ lòng đất”, phu quân của Phó Đại sứ Ác-hen-ti-na Ma-ri-a Đu-a-đô trầm trồ thán phục. Đồng tình với ý kiến của chồng, bà Phó Đại sứ nhận xét thêm: “Quả là dù có phải hy sinh, chịu đựng tới mức nào thì vẫn quyết giành độc lập, thống nhất cho đất nước. Nếu không có độc lập, thống nhất thì coi như không có gì cả. Nhân dân Việt thật anh hùng. Nhưng một điều cũng cần phải nhấn mạnh là nhân dân Việt rất giàu lòng vị tha. Tôi thấy mọi người đều rất thân thiện với nụ cười thường trực trên môi. Nhân dân Việt đã vượt qua những mất mát trong quá khứ để  hướng tới tương lai với niềm tin lớn”.

Trong khi đó, Tiến sĩ I-bra-him A-oát, Đại biện lâm thời của Xu-đăng thì bày tỏ: “Dân tộc Việt thật vĩ đại  vì đã làm nên một chiến thắng thần kỳ. Các bạn đang phát triển rất ấn tượng và có vai trò ngày càng quan trọng trong đời sống quốc tế. Tương lai của Việt chắc chắn sẽ tươi sáng bởi các bạn từng làm nên lịch sử”.

Cuộc hành trình của Đoàn ngoại giao trong chiều 25-7 khép lại với hình ảnh khó quên: Đại sứ Hy Lạp Pla-tôn A-lê-xít Hát-gi-mi-cha-lít, lưng áo ướt đẫm mồ hôi, cắm cúi nhặt những chiếc lá rụng trên địa đạo Vịnh Mốc mang về làm kỷ niệm.

Bài và ảnh: BẢO TRUNG