Những tay súng phiến quân đã gây ra thảm hoạ diệt chủng ở Xu-đăng.

AP ngày 16-9 đưa tin, Phó tổng thống thứ nhất của chính phủ Xu-đăng May-a-đít tuyên bố sẽ chấp thuận việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Đa-phơ, nơi đang xảy ra một thảm họa nhân đạo tồi tệ. Ông May-a-đít nói rằng chính phủ Xu-đăng hiện không có đủ khả năng để bảo vệ thường dân tại Đa-phơ và kêu gọi LHQ can thiệp. "Do tình hình an ninh tại Đa-phơ quá tồi tệ nên nhất thiết phải có sự can thiệp của lực lượng quốc tế để tránh một thảm họa diệt chủng do các tay súng phiến quân gây ra. Đến nay chính phủ không thể bảo vệ được người dân", Phó tổng thống Xu-đăng phát biểu tại cuộc hội nghị của Phong trào giải phóng nhân dân Xu-đăng tại thành phố Giu-ba.

Theo một nghiên cứu được công bố ngày 15-9 trên tạp chí Khoa học, Mỹ số người thiệt mạng tại vùng xung đột Đa-phơ từ năm 2003 đến nay đã lên tới 250 nghìn. Bản nghiên cứu này được dựa trên những số liệu điều tra của Tổ chức Y tế thế giới và Tổ chức Thầy thuốc không biên giới tại các trại tị nạn ở Đa-phơ. "Chúng tôi đã cố gắng đưa ra con số chính xác nhất. Chúng tôi chắc chắn rằng số người chết đã vượt quá 200 nghìn", giáo sư Giôn Ha-gan, đồng tác giả của bản nghiên cứu nói. Tuy nhiên, ông Giôn Ha-gan cũng cho rằng rất khó để đưa ra con số chính xác là bao nhiều người đã chết bởi rất khó đếm được số tử thi tại vùng đang xảy ra chiến sự quyết liệt. "Tại những vụ thảm họa tự nhiên, người ta còn có thể đếm xác. Ỏ Đa-phơ có rất nhiều hố chôn tập thể mà các tổ chức quốc tế không thể tiếp cận", ông Ha-gan nói. Trước đây, LHQ cảnh báo số thường dân thiệt mạng tại Đa-phơ là 180 nghìn người, trong khi Mỹ cho rằng con số này là 143 nghìn. Khoảng 2 triệu người đã phải rời Đa-phơ đi tị nạn.

Khu vực Đa-phơ ở phía Tây Xu-đăng có hai tộc người chính là những người A-rập và những người Phi. Những người A-rập là những người du mục, trong khi những người không phải người A-rập lại là người định cư. Trước đây, hai cộng đồng người này sống hoà thuận với nhau và các tộc trưởng thường thoả thuận về các tuyến đường và thời điểm cho các cuộc di cư theo mùa của người du mục Ả rập. Nhưng quá trình sa mạc hoá đã khiến cho hai cộng đồng người này phải tranh giành nguồn nước và đất đai. Xung đột tại Đa-phơ bùng phát năm 2003 khi các bộ tộc người Phi nổi lên chống lại chính phủ Kha-tum do người A-rập nắm quyền. Từ đó đến nay, lực lượng dân quân A-rập gọi là janjaweed đã tổ chức nhiều cuộc thảm sát, cưỡng hiếp những người Phi tại Đa-phơ. Tổng thư ký LHQ C.An-nan đã nhiều lần lên tiếng kêu gọi cộng đồng quốc tế tích cực tham gia chấm dứt ngay tình trạng mà ông gọi là "địa ngục trần gian" ở Đa-phơ. Hiện có khoảng 6000 binh sĩ của Liên minh châu Phi đã triển khai giữ gìn an ninh tại Đa-phơ nhưng hoạt động chỉ mang tính hình thức.

ĐẶNG NGUYỄN