Thực hiện chuyển tiền qua điện thoại

Chỉ cần ấn một phím trên điện thoại di động, ông Béc-na Ô-ti-ê-nô đã có thể chuyển tiền một cách nhanh chóng từ nơi ở của mình tại một khu ổ chuột rách rưới ở Nai-rô-bi về quê, nơi vợ ông đang mong ngóng nhận được tiền của chồng để điều hành trang trại mía và ngô. Quê ông là một vùng nông thôn hẻo lánh cách Nai-rô-bi hàng trăm cây số. Ông Ô-ti-ê-nô rời quê lên thành phố xin làm nhân viên bảo vệ để kiếm thêm tiền giúp gia đình, đã chuyển sang dịch vụ M-PESA-M chuyển tiền qua điện thoại di động, thay vì gửi qua đường bưu điện lắm rủi ro như trước đây.

Mới trình làng đầu năm nay, M-PESA-M là một trong những dịch vụ chuyển tiền qua điện thoại đầu tiên trên thế giới dành cho những người ít cơ hội tiếp cận các ngân hàng thông thường. Công nghệ này không phải là mới mẻ, được thiết lập dễ dàng nhưng chưa được phổ biến rộng rãi ở các nước đang phát triển. Khách hàng chỉ cần chọn một menu trên màn hình điện thoại di động bao gồm hai mục “gửi tiền” và “rút tiền”. Người nhận được tín hiệu chuyển tiền trên điện thoại của mình của thẻ tới đại lý của M-PESA, các trạm xăng dầu và thậm chí là một cửa hàng nào đó có liên kết với mạng lưới của M-PESA để lĩnh tiền. M-PESA-M là dịch vụ do Ngân hàng cổ phần Kê-ni-a cung cấp. Đây là ngân hàng nắm giữ 1/3 số tài khoản ngân hàng ở đất nước châu Phi này và cũng là ngân hàng có mạng lưới rút tiền tự động ATM lớn nhất cả nước.

Thành công bước đầu của M-PESA vượt ngoài sự mong đợi của chính những người sáng lập. Tổng giám đốc của Safaricom, hãng cung cấp điện thoại di động lớn nhất Kê-ni-a, cho biết M-PESA có hơn 450 nghìn khách hàng, vượt xa so với mục tiêu đặt ra ban đầu 100 nghìn khách hàng khi mới thiết lập. Ông hy vọng có thể đạt con số một triệu khách hàng vào tháng 1-2008.

Các nhà kinh tế đánh giá, qua M-PESA-M, người nghèo có cơ hội tiếp cận với các sản phẩm tài chính được cung cấp thông qua hệ thống ngân hàng ủy thác, nên sẽ có thêm nhiều nhà đầu tư ăn theo và do đó sẽ tạo thêm việc làm. Vì bất kỳ cửa hàng nào đủ tiêu chuẩn đều có thể đăng ký tham gia vào mạng lưới của M-PESA-M, nơi khách hàng có thể tới mở tài khoản hay lĩnh tiền. Chính vì vậy, M-PESA-M còn được biết tới như dịch vụ kiểu ngân hàng song lại không được kết nối với bất kỳ ngân hàng nào.

Chính vì tính tiện lợi của M-PESA-M nên giới quan sát cho rằng, M-PESA-M cần phải được điều chỉnh để đảm bảo an toàn hơn. Nhà phân tích tài chính vi mô Mác Pích-xken, thuộc Công ty tư vấn hỗ trợ người nghèo có trụ sở tại Oa-sinh-tơn, lo ngại việc một đơn vị không phải ngân hàng nhưng lại cung cấp dịch vụ kiểu ngân hàng thì mức độ an toàn khó bảo đảm, nhất là khi ở nhiều nước đang phát triển lại chưa có luật lệ rõ ràng áp dụng cho những dịch vụ như thế này. Ông lo ngại về khả năng xảy ra lừa đảo hay phá sản gây mất lòng tin đối với khách hàng.

Trong khi đó, Tổng giám đốc của Safaricom lại lo ngại làm sao có thể bắt kịp với mức độ phát triển nhanh chóng của loại hình dịch vụ này, mặc dù theo ông, dịch vụ này chưa hẳn đã đem lại nhiều tiền cho Safaricom. Còn với người đứng đầu M-PESA Pau-lin Vo-han thì ngược lại. Ông cho biết, đó không phải thách thức của M-PESA vì nó sẽ đem lại khoản lợi nhuận gấp đôi cho họ. “Khi tôi đi thăm thị trường và thấy M-PESA-M tác động tới cuộc sống của người dân như thế nào, tôi cảm thấy hài lòng”.

Nhà kinh tế cao cấp của Ngân hàng thế giới (WB) Tho-xten Bếch nói: “Rõ ràng có mối tương quan giữa tăng trưởng kinh tế với lĩnh vực tài chính”. Tiếp cận các dịch vụ ngân hàng cũng có thể giúp xóa đói giảm nghèo. Các phân tích gần đây của WB cho thấy, gần 30% sự khác biệt trong tỷ lệ đói nghèo giữa các nước được cho là do sự khác biệt về mức độ phát triển trong lĩnh vực tài chính.

Ông Xam Ca-mi-ti, một cán bộ quản lý của Ngân hàng cổ phần Kê-ni-a cho biết, M-PESA-M là sáng kiến mới nhất cho phép thực hiện các giao dịch ngân hàng đơn giản qua điện thoại di động của ngân hàng. Giai đoạn tới đây, ngân hàng sẽ cung cấp dịch vụ cho vay tín dụng vi mô qua điện thoại di động.

Theo Ngân hàng thế giới (WB), dịch vụ loại này sẽ tác động sâu rộng tới các gia đình nghèo ở vùng nông thôn, giúp họ có khả năng tiết kiệm để mua một căn nhà, thu xếp trong các trường hợp khẩn cấp hoặc vay tiền.

YẾN NHI