Hai luồng phản ứng trái ngược nhau về quyết định của Tòa Phúc thẩm I-rắc hành quyết cựu tổng thống Xát-đam Hút-xen. Những người phản đối ông thì hân hoan, những người ủng hộ ông thì uất ức. Nhưng bao trùm tất cả là nỗi lo sợ về khả năng bạo lực lại càng trở nên dữ dội hơn ở đất nước vùng Vịnh vốn đang trong cơn cuồng phong xung đột này.

Y án và bức thư tuyệt mệnh

Ngày 26-12, không khí ngột ngạt bao trùm phòng xử án của Toà Phúc thẩm I-rắc. Chẳng có gì khó hiểu bởi lẽ, đó là ngày Tòa Phúc thẩm công bố quyết định cuối cùng đối với cựu Tổng thống Xát-đam Hút-xen. Đúng 15 giờ (chậm hơn một giờ so với kế hoạch), ông Xát-đam Hút-xen xuất hiện, đi sau ông là các nhân viên áp giải. Như mọi lần, ông Xát-đam vẫn mặc bộ quần áo com-plê màu tối, áo sơ mi trắng, trên tay cầm cuốn kinh Cô-ran, bình tĩnh bước vào vị trí dành cho bị cáo. Tất cả những người có mặt tại buổi xử án nhìn ông với hai trạng thái hoàn toàn khác. Đối với nhiều người, ông Xát-đam là “tội phạm chiến tranh” và không thể không dành cho ông án tử hình. Còn những luật sư bảo vệ ông nhìn ông với niềm tin có thể lật ngược lại phán quyết bất lợi từ toà án.

Thế nhưng, giờ phút quyết định không thể tuân theo ý muốn của những luật sư biện hộ cho ông Xát-đam. Tòa Phúc phẩm I-rắc đã phán quyết y án tử hình mà Toà Sơ thẩm đã tuyên án trước đó đối với cựu Tổng thống Xát-đam Hút-xen ngày 5-11. Trong bản cáo trạng của Toà Sơ thẩm, ông Xát-đam phạm phải "tội ác chống loài người" do đã ra lệnh thảm sát 148 người Hồi giáo dòng Si-ai ở làng Đu-gia-in, phía Bắc thủ đô Bát-đa, sau khi xảy ra vụ ám sát hụt ông hồi đầu năm 80 của thế 20. Ngoài ra, ông Xát-đam cũng bị xét xử riêng biệt về tội diệt chủng do đã tiến hành một chiến dịch quân sự chống lại người Cuốc thiểu số vào cuối những năm 1980, làm hàng nghìn người thiệt mạng. Tự biện hộ cho mình, ông Xát-đam khẳng định rằng, ông đã hành động trong khuôn khổ của pháp luật.

Xát-đam Hút-xen phản ứng sau lời tuyên án tử hình của chánh tòa đặc biệt Iraq. (Ảnh: AP)

Những người có mặt tại phiên toà cho biết, ông Xát-đam tỏ ra bị sốc khi bản án được tuyên. Sau giây phút bàng hoàng, ông Xát-đam đã hét to ''Allahu Akbar!" (Chúa trời là vĩ đại nhất) và ''I-rắc muôn năm, người I-rắc muôn năm và kẻ thù của họ sẽ bị diệt vong''. Tuy nhiên, khi bị dẫn đi, một nụ cười dường như thoáng xuất hiện trên khuôn mặt ông.

Theo luật pháp I-rắc, bản án sẽ được thi hành trong vòng 30 ngày, kể từ ngày 26-12. Tuy nhiên, Cố vấn An ninh quốc gia I-rắc Mô-oa-phách An Ru-bai-ê nói ông Xát-đam sẽ bị hành quyết trong ngày 29 hoặc 30-12, trước khi diễn ra lễ hội Al-Adha, bắt đầu một năm mới. Thông tin này hoàn toàn trùng khớp với thông tin do các quan chức quân sự và tình báo Mỹ cung cấp.

Trong một bức thư ngỏ viết bằng tiếng A-rập gửi nhân dân I-rắc được công bố chỉ sau một ngày Toà Phúc thẩm tuyên án, ông Xát-đam cho biết, ông sẽ đi tới giá treo cổ trên tinh thần “tử vì đạo”. Ông Xát-đam viết: “Tôi kêu gọi các bạn không nên căm giậnnữa bởi vìlòng căm giậnkhiến con người ta hành xử không công bằng, khiến cho họ mờ mắt và đóng sập mọi cửasuy nghĩ". Về cuộc chiến giáo phái đang leo thang ở I-rắc, nhà cựu lãnh đạo này nhắc người dân hãy "nhớ rằngĐấng Tối caocho phép các bạn trở thành gương sáng của tình yêu, của sự tha thứ và cùng chung sống như anh em". Tuy nhiên, Xát-đam cũng lên tiếng ủng hộ phong trào nổi dậy của người Xăn-ni khi gọi đó là "cuộc thánh chiến trường tồn". Trong thư, ông Xát-đam nhấn mạnhông đang hy sinh thân mình cho đất nước "và nếuĐấng Tối caomuốn, Ngài sẽ đưa ông tới thiên đường cùng với những chiến binh quyết tử khác".

Đảng Baath thề trả thù

Phản ứng trước quyết định của Tòa Phúc thẩm I-rắc, đảng Baath, chính đảng cầm quyền ở I-rắc đã bị Mỹ giải thể sau cuộc tấn công năm 2003, đã ra tuyên bố đe dọa sẽ mở các cuộc tấn công trả đũa nếu nhà lãnh đạo một thời của họ bị tử hình. Tuyên bố viết: "Đảng của chúng tôi cảnh báo về những hậu quả của việc hành quyết Tổng thống và các cựu đồng sự của ông. Đảng Baath và phong trào kháng chiến quyết trả thù bằng mọi biện pháp và ở mọi nơi nhằm gây tổn thất cho nước Mỹ và các quyền lợi của Mỹ nếu Mỹ cố tình phạm tội ác này". Trên các đường phố ở Bát-đa, đang diễn ra nhiều cuộc biểu tình phản đối phán quyết của toà án và yêu cầu trả tự do cho ông Xát-đam.

Tuy nhiên, bản án này lại được các chính trị gia Hồi giáo dòng Si-ai hoan nghênh. Nghị sĩ người Si-ai Ba-ha An A-ra-gi thuộc tổ chức cấp tiến của giáo sĩ Mốt-ta-da An Xa, gọi việc hành quyết Xát-đam là một “món quà lễ hội cho người I-rắc”. “Chúng tôi muốn việc hành quyết Xát-đam được thực hiện vào đêm trước khi diễn ra lễ hội và được truyền hình trực tiếp tới tất cả dân chúng thế giới A-rập và Hồi giáo”. Trong khi đó, Nhà Trắng khẳng định, quyết định này là một "mốc lịch sử" cho những người I-rắc đi tìm công lý và có thể ngăn chặn làn sóng bạo lực ở nước này.

KIM OANH