Những lời phát biểu sai trái của Hạ nghị sĩ Lo-rét-ta Xan-chét về dân chủ và nhân quyền tại Việt đã gây phản ứng không chỉ trong dư luận Việt mà còn cả trong dư luận nước ngoài. Trước những lời nhận xét thiếu khách quan của bà Xan-chét, ông Len An-dít, một người Anh có nhiều năm theo dõi tình hình Việt Nam, ngày 11-4 đã gửi cho báo Quân đội nhân dân ý kiến phản ánh của mình về vấn đề này.

Trong chuyến thăm Việt vừa rồi, bà Xan-chét đã a dua theo một thiểu số người chỉ trích Việt . Có điều thật đáng tiếc, bà Xan-chét lại là một người thiếu hiểu biết về lịch sử Việt , và không chỉ Việt mà còn cả đất nước của bà ta.

Phải chăng đã quá lâu để người ta quên mất sức mạnh của bài phát biểu chấn động toàn thế giới “Tôi có một giấc mơ” năm 1968 của mục sư Ma-tin Lu-thơ Kinh-một người cả đời đấu tranh chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc? Hay đã quá lâu để người ta không còn nhớ rằng những công dân da đen của nước Mỹ từng không được phép ngồi hàng ghế trước mỗi khi đi xe buýt? Sinh năm 1960, bà Xan-chét mới chỉ là đứa trẻ 3 tuổi khi Tổng thống Ken-nơ-đi bị ám sát năm 1963.

Một năm sau khi bà Xan-chét ra đời, quân đội Mỹ bắt đầu rải hàng triệu lít chất hóa học độc hại, trong đó có chất da cam xuống Việt Nam và việc đó chỉ được chấm dứt sau 10 năm, nghĩa là khi bà Xan-chét 11 tuổi. Bà có biết điều đó? Vậy xin hỏi bà Xan-chét có dành chút thời gian nào trong chuyến công du Việt lần này để đi thăm một ngôi làng Hòa Bình tại Hà Nội hoặc Thành phố Hồ Chí Minh? Bà Xan-chét có từng ghé thăm một đứa trẻ là nạn nhân của chất da cam/đi-ô-xin? Và bà đã bao giờ phát biểu tại bất kỳ một cuộc vận động ủng hộ công lý cho những con người bất hạnh đó chưa? Hay bà sẽ đứng bên ngoài Tòa án Tối cao kêu gọi công lý cho những nạn nhân này khi phiên tranh tụng diễn ra vào tháng 6 tới? Hay bà sẽ lên tiếng đòi Nhân quyền cho họ tại Hạ viện?

Tôi không phải là một “người mộ đạo” như bà Xan-chét hay những ai đó giống bà, nhưng tôi chỉ muốn gửi tới bà Xan-chét một điều: hãy nhìn lại mình cho kỹ trước khi định thuyết giáo một ai đó.