Lãnh đạo các bộ, ngành và doanh nghiệp nước ta theo Đoàn Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết sang Ô-xtrây-li-a không chỉ tham gia các hoạt động trong khuôn khổ APEC 15, mà còn dành nhiều thời gian thúc đẩy quan hệ kinh tế hai nước. Ngày 7-9, Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam- Ô-xtrây-li-a đánh dấu một bước mới trong tiến trình đó.

Câu chuyện của những người “sành điệu”

Ông Oa-rơn Trút, Bộ trưởng Bộ thương mại Ô-xtrây-li-a vui vẻ nói với Chủ tịch nước: Nay, người sành điệu Việt Nam thì uống rượu vang Úc, còn người Úc sành điệu thì tắm biển Việt Nam. Bằng hiện tượng có tính khái quát đó, ông Bộ trưởng muốn nói đến sự hợp tác đa dựng và vô cùng phong phú trong quan hệ kinh tế hai nước. Theo ông, các lĩnh vực then chốt có tiềm năng cho sự hợp tác của hai bên là dịch vụ tài chính, giáo dục và đào tạo, khai thác mỏ cùng các ngành công nghiệp có liên quan…

Năm ngoái, tổng kim ngạch thương mại hai nước đạt khoảng 4,2 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất 3,2 tỷ USD. Hiện nay Ô-xtrây-lia là đối tác thương mại lớn thứ 7, thị trường xuất khẩu lớn thứ 4 của Việt Nam (sau Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc). Việt Nam xuất sang Ô-xtrây-li-a chủ yếu dầu thô, thuỷ sản, hạt điều, đồ gỗ, hàng thủ công mỹ nghệ, cà phê, hàng may mặc, giày dép, gạo, cao su... và nhập khẩu từ Ô-xtrây-li-a thuốc, tàu biển, máy chế biến thực phẩm, thiết bị điện, kim loại, sắt thép, thực phẩm, hoá chất...

Hàng năm Ô-xtrây-li-a phải nhập khẩu tới một nửa khối lượng thủy, hải sản cho tiêu dùng nội địa. Việt Nam cũng là một trong số nước xuất khẩu thủy, hải sản vào Ô-xtrây-li-a. Việc sử dụng mặt hàng thủy, hải sản Việt Nam dường như cũng đã thể hiện sự sành điệu của khá nhiều người Ô-xtrây-li-a. Một số nhà doanh nghiệp của bạn tiết lộ: Người tiêu dùng Ô-xtrây-li-a rất thích dùng cá thịt trắng. Vì thế cá tra, basa của Việt Nam trở thành mặt hàng được lựa chọn, do đáp ứng được những tiêu chí về khẩu vị, thơm ngon và có hàm lượng dinh dưỡng cao. 6 tháng qua, cá tra sang thị trường bạn tăng khá mạnh so với cùng kỳ năm ngoái. Giá trung bình cũng tăng hơn khoảng 0,4USD/kg. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 71 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản sang nước bạn.

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ ngoại giao Phạm Gia Khiêm chứng kiến Lễ ký hợp đồng của doanh nghiệp Việt Nam và Ô-xtrây-li-a.

Ô-xtrây-lia là một trong các nước đầu tư khá cao và có hiệu quả tại Việt Nam. Tính đến đầu năm nay, Ô-xtrây-lia đầu tư tại Việt Nam 123 dự án với tổng vốn gần 700 triệu USD (vốn thực hiện đạt 347,6 triệu USD), chủ yếu trong các lĩnh vực chế biến, kinh doanh tài sản, dịch vụ tư vấn, giáo dục đào tạo…, tại một số thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bình Dương, chủ yếu theo hình thức 100% vốn nước ngoài và liên doanh.

Chủ tịch nước khẳng định: Hai nước đang trên đà tăng nhanh quan hệ và hợp tác kinh tế- thương mại. Có thể nói hiện nay đang ở đỉnh cao trên nhiều lĩnh vực. Tiếp tục phát huy kết quả đó là nguyện vọng chung của lãnh đạo hai nhà nước, Chính phủ và doanh nghiệp.

Trước hết là học hỏi kinh nghiệm hội nhập kinh tế

Cuộc gặp đầu tiên trong ngày của Chủ tịch nước là với Tổng giám đốc Tập đoàn sản xuất nhôm Alcoa World Alumina (vợ chồng cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Pi-tơ-xơn cũng có mặt). Ông Tổng giám đốc kể: Tập đoàn do Hoa Kỳ sở hữu, tôi là người Ô-xtrây-li-a. Tập đoàn đã có mặt ở 44 nước, với 122.000 công nhân. Khi tôi còn nhỏ thì chưa có ngành sản xuất nhôm ở Ô-xtrây-li-a, nay ngành này đem lại sự phồn vinh cho đất nước. Đây cũng là tập đoàn thực hiện đầy đủ các quá trình khai thác, tinh luyện và sản xuất các sản phẩm từ nhôm. Vì vậy đã tạo công ăn việc làm, đưa nhiều nông dân thành công nhân, đồng thời tạo cơ sở hạ tầng như điện, khí và trường học cho nhiều vùng. Những kinh nghiệm phát triển của Tập đoàn có thể áp dụng tốt ở Việt Nam. Đó là khai thác, tinh chế quặng, sản xuất nhôm cùng với xóa đói- giảm nghèo, xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội trên vùng miền núi.

Có mặt ở Việt Nam hai năm nay, Tập đoàn đang chờ được phê duyệt chính thức việc xây dựng liên doanh với số vốn đầu tư 2 tỷ USD, khai thác và tinh luyện, sản xuất sản phẩm nhôm, xây dựng tuyến đường sắt nối khu mỏ của tỉnh Đắc Nông với cảng biển. Theo ông Tổng giám đốc thì rất cần tăng nhanh tiến độ của dự án để tranh thủ thời cơ có lợi cho cả hai bên.

Chủ tịch nước lắng nghe câu chuyện và nói: Việc quyết định các dự án thuộc quyền của Chính phủ, song tôi biết Chính phủ đang rất quan tâm đến các dự án loại này. Về cá nhân, tôi đánh giá cao vai trò, khả năng cũng như những kinh nghiệm của Tập đoàn. Luôn mong muốn Tập đoàn cùng nhiều doanh nghiệp khác đầu tư vào Việt Nam.

Khi nói chuyện với các doanh nghiệp hai nước, Chủ tịch nước đặt vấn đề rõ ràng: Doanh nghiệp Việt Nam có mặt ở đây trước hết là mong muốn học tập kinh nghiệm của Ô-xtrây-li-a; tiếp đó mới là trao đổi, tìm hiểu cơ hội làm ăn trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới, với tư cách là thành viên Tổ chức thương mại thế giới.

Những thỏa thuận đầy hứa hẹn

Ngay trong chuyến đi này, các nhà doanh nghiệp đã ký kết nhiều hợp đồng và thỏa thuận ghi nhớ về các lĩnh vực hợp tác, đầu tư. Tổng công ty cổ phần xuất, nhập khẩu và xây dựng Việt Nam ký hợp đồng xuất khẩu đá ốp lát cao cấp trong 5 năm, giá trị 60 triệu USD. Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 5 cũng ký một hợp đồng nguyên tắc với bạn. Ông Thân Đức Nam, Tổng giám đốc cho biết: Nội dung chính của hợp đồng là hai bên hợp tác triển khai các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Hồ Chí Minh một Trung tâm thương mại, Khu căn hộ cao cấp, Văn phòng cho thuê; ở Long An là Khu công nghiệp; ở Hà Tây là Khu dân cư. Dự kiến nguồn vốn đầu tư ban đầu khoảng 200 triệu USD. Các thỏa thuận khác cũng hứa hẹn triển vọng làm ăn mới. Nhưng nhiều người nhận thấy còn nhiều khó khăn, vướng mắc khi triển khai các thỏa thuận và dự án.

Chẳng hạn, ngay như mặt hàng thủy, hải sản xuất khẩu của chúng ta, vốn có chỗ đứng khá vững thì hiện nay đang trong tình trạng giảm sút. Nếu như năm 2006, nước ta xuất khẩu hơn 30 nhóm hàng thì 6 tháng đầu năm nay chỉ còn 11 nhóm mặt hàng. Các mặt hàng đông lạnh gồm: cá, tôm, bạch tuộc, mực và chả cá vẫn là những mặt hàng chính. 6 tháng đầu năm nay, khối lượng thủy sản của ta xuất sang bạn chỉ là 5,4 nghìn tấn với kim ngạch 22,13 triệu USD, giảm 43,9% về lượng và 51,33% về kim ngạch so với cùng kỳ năm ngoái. Khó khăn nhất hiện nay là thị trường của bạn đòi hỏi khắt khe thời gian giao hàng, thông số ghi trên bao bì như xuất xứ, thành phần dinh dưỡng, ngày đóng gói hạn sử dụng.

Những khó khăn đó đã và đang được các cấp quản lý và doanh nghiệp hai nước tháo gỡ. Trước khi chia tay với các doanh nghiệp bạn, Chủ tịch nước nói: Các cấp, các ngành và doanh nghiệp Việt Nam đang cải cách mạnh thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn nữa cho các nhà đầu tư. Chúng ta tin chắc rằng môi trường đầu tư sẽ thông thoáng giúp các doanh nghiệp đạt hiệu quả cao hơn, vì lợi ích của cả hai bên. Chủ tịch nước cũng đặt câu hỏi: Chúng tôi đang làm hết sức mình để kêu gọi đầu tư. Chúng tôi đã sẵn sàng, các bạn doanh nghiệp có sẵn sàng không?

Các nhà doanh nghiệp bạn đáp lời bằng tràng vỗ tay sôi nổi, kéo dài biểu thị sự đồng tình với lời mời gọi đó, như một thỏa thuận bất thành văn.

Bài và ảnh: Việt Ân