QĐND - Tuyên bố bế mạc Đại hội Biển Đông Á lần thứ 5, ông T.Đ.Giôn (Terence David Jones), chuyên gia về đại dương của UNDP, nhấn mạnh: "Các nước trong khu vực biển Đông Á đã tìm thấy tiếng nói chung nhằm cùng nhau bảo vệ sự an toàn, bền vững cho các vùng biển, vùng bờ của từng nước và cả khu vực". Còn ông Vũ Sĩ Tuấn, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam nói với phóng viên Báo QĐND: "Thông điệp lớn nhất của đại hội là các nước phải liên kết với nhau. Giải quyết vấn đề toàn cầu cũng là giải quyết những vấn đề thiết thực của mỗi địa phương, mỗi quốc gia. Những lợi ích đan xen giữa địa phương, quốc gia, khu vực cho thấy càng liên kết chặt thì phát triển càng bền vững".

Các bộ trưởng và quan chức về môi trường các nước PEMSEA ký Thỏa thuận Đà Nẵng.

Thỏa thuận Đà Nẵng với cam kết sử dụng bền vững đại dương, biển và tài nguyên biển

Tại buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi trường Chu Phạm Ngọc Hiển cho biết, Đại hội Biển Đông Á lần thứ 5 đã thành công tốt đẹp. Các bộ trưởng hoặc đại diện của 12 nước thành viên và 2 nước không thành viên Tổ chức Đối tác quản lý môi trường các biển Đông Á (PEMSEA) đã thảo luận, thống nhất và ký kết Thỏa thuận Đà Nẵng và thông qua Chiến lược cập nhật phát triển bền vững các biển Đông Á và Mục tiêu chiến lược cập nhật trong giai đoạn 2016-2021 của PEMSEA. Với chủ đề "Mục tiêu toàn cầu, lợi ích địa phương", các nước đã hợp tác, hành động để đạt được các mục tiêu toàn cầu vì lợi ích của mỗi quốc gia thành viên.

Thứ trưởng Chu Phạm Ngọc Hiển nhấn mạnh, Thỏa thuận Đà Nẵng khẳng định các quốc gia trong khu vực cam kết tăng cường quản trị đại dương và quản lý ở cấp khu vực và quốc gia theo các ưu tiên và mục tiêu tùy vào năng lực của từng quốc gia. Thỏa thuận Đà Nẵng trực tiếp thể hiện mục tiêu phát triển bền vững, tập trung vào việc bảo tồn và sử dụng bền vững đại dương, biển và tài nguyên biển. Bốn mục tiêu chính mà Thỏa thuận nhấn mạnh, đến năm 2017, PEMSEA sẽ trở thành một tổ chức tự duy trì và sẽ quản lý, điều phối các nguồn lực, các kết quả, dịch vụ và cơ chế tài chính để thúc đẩy thực hiện chiến lược phát triển bền vững các biển Đông Á, ở cấp khu vực, quốc gia và địa phương. Đến năm 2021, dựa trên các thông tin khoa học tốt nhất sẽ xây dựng và triển khai thực hiện được chính sách biển và vùng bờ biển quốc gia, hỗ trợ xây dựng luật pháp, soạn thảo thể chế tại 100% các nước đối tác PEMSEA, phù hợp với các cam kết phát triển bền vững môi trường quốc tế.

Một mục tiêu quan trọng nữa là đến năm 2021, các chương trình quản lý tổng hợp vùng bờ biển nhằm phát triển bền vững các vùng bờ biển sẽ được mở rộng để thực hiện ở ít nhất 25% đường bờ biển của khu vực và các lưu vực sông liền kề, hỗ trợ thực hiện các ưu tiên và thỏa thuận quốc gia để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững Liên hợp quốc. Tuy nhiên, các bộ trưởng, quan chức các nước cũng đánh giá, các mục tiêu trên là đầy tham vọng, và sẽ phải vượt qua rất nhiều thách thức mới có thể đạt được.

Điều phối hài hòa giữa biển, bờ và lục địa

Phát biểu trong phiên bế mạc các hội thảo quốc tế, ông T.Đ.Giôn nhấn mạnh, những kinh nghiệm, bài học thành công và thất bại của Cam-pu-chia, của Trung Quốc, Phi-líp-pin, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản... trong quản trị đại dương; trong cân bằng giữa phát triển kinh tế với giữ gìn môi trường biển, bờ biển, lục địa thực sự là "cẩm nang" để mỗi nước tự so sánh, đánh giá và từ đó có những điều chỉnh chiến lược trong phát triển biển bền vững. "Các quốc gia đã hiểu nhau hơn, có nghĩa là những vấn đề như ô nhiễm, hủy hoại hệ sinh thái, các rạn san hô bị hủy hoại... sẽ từng bước được giải quyết", ông T.Đ.Giôn nói.

Chia sẻ quan điểm về sự phát triển biển bền vững của Trung Quốc, Tiến sĩ Zhanhai Zhang, Tổng cục trưởng Tổng cục Kế hoạch và Chiến lược kinh tế biển Trung Quốc cho rằng, cần làm cho mọi tầng lớp hiểu rõ về kinh tế xanh, vai trò của biển, tác dụng của biển. Theo Tiến sĩ Zhanhai Zhang, phải cân bằng giữa phát triển kinh tế với giữ gìn, bảo tồn và khai thác bền vững tài nguyên biển. Phải có sự điều phối hài hòa giữa biển, bờ và khu vực lục địa. Trong thời điểm hiện tại, Trung Quốc thay đổi cách khai thác, sản xuất truyền thống, lạc hậu. Tích cực đầu tư khoa học kỹ thuật, tạo dựng môi trường sản xuất thân thiện với môi trường, đặc biệt là môi trường biển. Khuyến khích khu vực tư nhân tham gia vào lĩnh vực sản xuất xanh tại các khu vực ven biển, trên biển. Tạo cơ chế phối hợp hài hòa trong điều tiết vốn giữa các khu vực, ưu tiên cho những thành phần kinh tế sẵn sàng đầu tư công nghệ xanh trong sản xuất và bảo vệ môi trường biển.

Để biển sạch, phải kiểm soát từ bờ

Quốc vụ khanh Bộ Môi trường Cam-pu-chia Khiêu Mút (Khieu Muth) chia sẻ, nhiều khu vực giáp biển của Cam-pu-chia có trình độ phát triển thấp, vốn ít, vì vậy Cam-pu-chia rất khó triển khai các dự án phát triển bền vững. Tuy nhiên, Cam-pu-chia cũng có cách làm đặc thù. Ví dụ như việc đốc thúc mọi thành phần sống gần biển như quân đội, người dân, học sinh cùng nhau tham gia trồng các khu rừng ngập mặn bảo vệ bờ biển; với ngư dân khai thác đánh bắt hải sản thì phải giáo dục cho họ hiểu và không được đánh bắt hải sản theo kiểu hủy diệt bằng các công cụ mang tính hủy diệt như lưới vét hay mìn...

Chia sẻ tại đại hội, các ý kiến cũng đồng tình với quan điểm, khu vực doanh nghiệp tư nhân là một khu vực có tầm quan trọng đặc biệt trong bảo vệ biển. Tuy nhiên, khu vực này lại chịu nhiều thiệt thòi do những chính sách không rõ ràng và ít ưu tiên. Ông T.Oác-gây (T.Waggey), chủ một doanh nghiệp nhỏ cho rằng, cần có sự ưu tiên với khu vực tư nhân, bởi đây là khu vực dễ gây ô nhiễm nhất do không có nhiều thiết bị sản xuất hiện đại. Khu vực này cũng tạo nhiều công ăn việc làm cho người dân ở quanh biển, do đó, nếu được đầu tư thích đáng, có chọn lọc, khu vực này sẽ là lực lượng quan trọng trong chiến lược phát triển xanh biển và vùng bờ biển.

Trong khi đó, Giáo sư Vông Pô Pô (Wong Poh Poh) từ Đại học Adelaide, Nam Ô-xtrây-li-a cho rằng, phối hợp nhóm tốt thì mới bảo vệ môi trường tốt. Biển là liên thông, tài nguyên cũng liên thông, ô nhiễm cũng liên thông, vì vậy không phối hợp nhóm thì không thể giải quyết được các vấn đề liên quan tới biển.  

Chia sẻ về công tác phối hợp trong chính sách, ông A.A.RTếch (Atty Analiza Rebuelta-Teh), Tổng thư ký Bộ Môi trường và Nguồn nước Phi-líp-pin cho biết, trong nhiều năm qua, Phi-líp-pin đã xây dựng chiến lược quốc gia về tài nguyên biển. Việc quản lý tài nguyên biển, vùng biển, vùng bờ với Phi-líp-pin là vấn đề cực kỳ quan trọng, liên quan tới sinh kế của nhiều người, tới an ninh quốc phòng, vì vậy luôn cần có sự phối hợp của nhiều bộ ngành. Mọi hoạt động phải công khai, minh bạch trước người dân, người dân có quyền giám sát, phản biện. 

Chia sẻ những kinh nghiệm của Việt Nam trong bảo vệ môi trường biển, ông Chu Phạm Ngọc Hiển cho rằng, ô nhiễm biển là một trở ngại lớn đối với việc chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Thực tế tại Việt Nam cho thấy chất lượng môi trường nước biển đã tác động rất xấu tới các nguồn tài nguyên, và qua đó tới sự phát triển. Để hạn chế những tác hại của ô nhiễm môi trường biển, cần phải giải quyết vấn đề theo cách tiếp cận toàn diện, tổng thể. Phải phối hợp, quản lý tốt các nguồn thải từ lưu vực sông, từ bờ, trên biển và từ các khu vực khác, thậm chí từ các quốc gia khác.

Bài, ảnh: HOA HUYỀN