Bộ trưởng Bộ Tái thiết kinh tế Nhật Bản Toshimitsu Motegi tuyên bố, 11 quốc gia tham gia CPTPP sẽ tổ chức lễ ký kết hiệp định tại Chile vào tháng 3 tới. Thành công của 11 nước nói riêng được cho là sự khẳng định tất yếu của toàn cầu hóa, dù cho trước đó tại APEC 25 diễn ra ở Đà Nẵng, CPTPP chưa có đủ sự thống nhất do Canada lo ngại ảnh hưởng đến tiến trình tái đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA). 

Thông tin về CPTPP được công bố cùng thời điểm tiến trình tái đàm phán NAFTA vòng 6 được khởi động tại thành phố Montreal ở Canada. Đây được cho là tín hiệu gửi đến chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bối cảnh Nhà Trắng đe doạ sẽ rút khỏi NAFTA nếu không đạt được những bước tiến cần thiết và nhượng bộ từ Canada và Mexico tại vòng đàm phán lần này.

Nếu rút khỏi NAFTA như đe dọa, nước Mỹ sẽ gần như đứng ngoài tất cả các hiệp định thương mại thế giới. Điều đó chắc chắn sẽ dẫn đến những xung đột lợi ích. Như thế, viễn cảnh về một cuộc chiến thương mại toàn cầu mới giữa một bên là chủ nghĩa bảo hộ và một bên là các nước ủng hộ toàn cầu hóa có thể sẽ diễn ra.

Trong bối cảnh như thế, CPTPP được cho sẽ là động lực để giải quyết chủ nghĩa bảo hộ đang trỗi dậy ở nhiều quốc gia trên thế giới. Trong khi Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh ngăn cản hàng nhập khẩu giá rẻ của châu Á, việc 11 quốc gia ven Thái Bình Dương nhất trí hình thành một khối thương mại mới mà không có Mỹ đã thể hiện những chiến tuyến của môi trường thương mại toàn cầu mới. 

Những động thái này cũng làm nổi bật những thách thức đặt ra đối với Tổng thống Mỹ D. Trump khi ông bảo vệ chính sách thương mại "Nước Mỹ trước tiên" của mình trong bài phát biểu trước những người chủ trương toàn cầu hóa tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos. Nước Mỹ, thị trường quan trọng của thế giới sẽ nghĩ lại hay sẽ đối đầu với các đối tác thương mại? Tổng thống Mỹ sẽ làm thế nào để thuyết phục các đồng minh tin rằng "Nước Mỹ trước tiên" không mang ý nghĩa là chủ nghĩa biệt lập và chủ nghĩa bảo hộ? Có điều, chỉ nội với việc đòi cải tổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), cơ quan giám sát hệ thống thương mại thế giới kể từ năm 1995 khi cho rằng các quan chức của cơ quan này thường xuyên đưa ra những phán quyết đi ngược lại lợi ích của Mỹ, Tổng thống D. Trump đã đánh mất khá nhiều thiện cảm của các đối tác thương mại, cũng như gây bất đồng trong giới doanh nhân quốc tế.

Dường như nước Mỹ đang đứng một mình bên chiến tuyến cuộc chiến thương mại toàn cầu mới.

NGUYỄN HÒA