QĐND - Ngày 14-10, Hội thảo “Nâng cao chất lượng thể chế: Kinh nghiệm quốc tế và giải pháp cho Việt Nam” do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức đã diễn ra tại Hà Nội. Hội thảo nhằm trao đổi kinh nghiệm cải cách thể chế giữa các chuyên gia quốc tế và Việt Nam; nhận diện những vấn đề tồn tại trong chất lượng thể chế và tìm những giải pháp cải cách thể chế ở Việt Nam. Thể chế được hiểu là bất kỳ quy định hay can thiệp nào của Chính phủ có tác động đến cá nhân, cơ quan, tổ chức, hoặc các nhóm trong khối nhà nước, tư nhân và toàn xã hội nói chung.

Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông, Việt Nam cần nâng cao chất lượng thể chế nhằm phân bổ và sử dụng các nguồn lực quốc gia hiệu quả hơn. Từ đó góp phần đưa nền kinh tế Việt Nam phát triển mạnh hơn. Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, bà Vích-to-ri-a Qua-qua (Victoria Kwakwa) cho rằng, đối với những nền kinh tế có mức thu nhập trung bình mới nổi như Việt Nam thì việc xây dựng một hệ thống thể chế tốt là cực kỳ cần thiết.

Một nghiên cứu mới đây của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cho biết, các quốc gia tiến hành cải cách thể chế trên diện rộng trong 10 năm, có thể đạt tỷ lệ tăng trưởng cao hơn các quốc gia không thực hiện cải cách tới 15%. Cải cách thể chế còn có tác động trực tiếp đến việc giảm tỷ lệ thất nghiệp và tăng cường năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. 

Chất lượng hệ thống thể chế ở Việt Nam được các chuyên gia trong và ngoài nước đánh giá tại hội thảo là còn những mặt hạn chế. Những tồn tại trong thể chế kinh tế thị trường vẫn là một trong những điểm nghẽn cản trở sự phát triển của Việt Nam. Một trong những nguyên nhân là do Việt Nam chưa sử dụng tốt công cụ đánh giá tác động pháp luật (RIA) khi xây dựng và nâng cao thể chế dù Việt Nam đã quy định thực hiện RIA là một yêu cầu pháp lý. RIA được coi là một phép thử để đánh giá tính khả thi của các văn bản quy phạm pháp luật trước khi được Quốc hội và Chính phủ phê duyệt.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Thường trực, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, việc tuân thủ quy định về RIA có tiến bộ ở Việt Nam khi năm 2010 có 22 trong số 25 dự án luật thực hiện RIA, tăng so với năm 2009 chỉ có 01 trong số 20 dự án có RIA.               

Chuyên gia về cải cách thể chế và am hiểu Việt Nam, ông Xcốt Gia-cốp (Scott Jacobs) cho rằng, để nâng cao chất lượng thể chế, Việt Nam nhất định phải thực hiện tốt RIA. Theo các chuyên gia, 3 yếu tố hàng đầu ảnh hưởng đến thực hiện RIA là cam kết của lãnh đạo, tài chính và năng lực cán bộ.

MỸ HẠNH