QĐND - Năm 2015 được xem là năm kinh hoàng đối với truyền thông thế giới khi có tới 110 nhà báo bị sát hại. Từ vụ tấn công khủng bố vào tòa soạn Tạp chí Charlie Hebdo (Pháp) hồi đầu năm, cho đến hàng loạt vụ tấn công tại nhiều điểm nóng như Mê-hi-cô, Bra-xin rồi Xy-ri…, nghề báo tiếp tục bị đánh giá là một trong những nghề nguy hiểm nhất.

Số liệu thống kê của Tổ chức Phóng viên không biên giới (RSF) công bố ngày 29-12 cho thấy trong năm 2015, trên khắp thế giới có 110 nhà báo đã bị giết hại; trong đó, có 67 nhà báo đã bị giết hại khi đang tác nghiệp và 43 người khác bị chết trong những hoàn cảnh không rõ ràng. Ngoài ra, còn có 27 nhà báo không chuyên khác và 7 người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông cũng đã thiệt mạng.

Các nhà báo Pháp tưởng niệm những đồng nghiệp thiệt mạng tại tòa soạn Tạp chí Charlie Hebdo.  Ảnh: AP

Nếu như trong năm 2014, có tới 2/3 số nhà báo bị giết hại ở các khu vực chiến sự, thì trong năm nay tình hình ngược lại, phần lớn số nhà báo bị giết hại ở các quốc gia được cho là hòa bình. Các quốc gia đang chìm trong chiến tranh như I-rắc và Xy-ri vẫn được cho là các khu vực nguy hiểm nhất thế giới đối với nhà báo trong năm nay với 11 người tại I-rắc và 10 người tại Xy-ri bị giết hại. Đứng thứ 3 trong danh sách trên là Pháp, khi số nhà báo bị giết hại trong năm 2015 là 8 người trong vụ tấn công khủng bố đẫm máu hồi tháng 1 nhằm vào tòa soạn Tạp chí Charlie Hebdo ở thủ đô Pa-ri.

Một vấn đề đáng lo ngại là, trong số các nhà báo thiệt mạng trong năm 2015 thì số người bị tấn công, sát hại tăng so với những năm trước. Trong số 110 nhà báo thiệt mạng, có 67 người bị sát hại, trong khi đó, con số này năm 2014 là 27 người, năm 2013 là 32 người và năm 2012 là 35 người. Điều này cho thấy, các nhà báo đang trở thành mục tiêu tấn công của các băng nhóm tội phạm. Gần một năm đã trôi qua nhưng vụ sát hại các nhà báo tại tòa soạn tạp chí châm biếm Charlie Hebdo vẫn gây nên làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng. Ngoài Pháp, Bra-xin, Nam Xu-đăng và Băng-la Đét, Mê-hi-cô cũng là những quốc gia có nhiều nhà báo bị sát hại. Điều này cho thấy giới báo chí đang phải làm việc trong một môi trường ngày càng trở nên nguy hiểm hơn. Theo thống kê, kể từ năm 2005 đến nay, số nhà báo bị giết hại khi đang tác nghiệp đã lên đến 787 người.

O. Ba-bu (Washiqur Rahman Babu), một nhà báo Băng-la Đét được coi là nhà tư tưởng tiến bộ. Ông đã xây dựng một blog với những bài viết xoay quanh vấn đề "niềm tin tôn giáo bất hợp lý, mê tín dị đoan và Hồi giáo cực đoan". Ông đã bị ba người đàn ông tấn công bằng dao cho đến chết. Ở Bra-xin, các nhà báo bị sát hại phần lớn có bài viết tố cáo hành vi tham nhũng. Ở Mê-hi-cô, rất nhiều nhà báo nhận được mối đe dọa tấn công bạo lực và sát hại. Tuy nhiên, bất chấp sự đe dọa của các băng nhóm tội phạm, các nhà báo vẫn không chịu lùi bước.

Viện Nghiên cứu an toàn thông tin quốc tế có trụ sở tại Anh (INSI)-tổ chức hoạt động vì sự an toàn của các nhà báo trên thế giới, đã nêu bật vấn đề trên trong một cuộc họp tại Giơ-ne-vơ. Giám đốc điều hành Viện Báo chí Quốc tế B. Tri-on-phi (Barbara Trionfi), đã nói trong cuộc họp này rằng, “ở nhiều nơi trên thế giới, việc giết hại một nhà báo đã trở thành cách dễ dàng nhất để khiến giới truyền thông phải im lặng”. Nỗi sợ hãi đó đã khiến rất nhiều nhà báo, thậm chí các chủ tòa báo thuê họ, từ chối đăng tải thông tin các cuộc xung đột lớn, mà ví dụ điển hình là các cuộc xung đột ở khu vực Trung Đông.

Điều này là rất rõ ràng khi có tới 10 nhà báo bị sát hại trong năm nay khi đang cố gắng truyền tải các thông tin về cuộc chiến ở Xy-ri. Một trong số đó là D. I-bra-him (Zakaria Ibrahim), một nhà quay phim làm việc cho Hãng truyền thông Al-Jazeera, bị bắn vào đầu và thiệt mạng ngày 1-12 vừa qua khi đang ghi hình một cảnh pháo kích ở thành phố Hôm-xơ, Xy-ri. Nhà báo người Nhật K. Gô-tô (Kenji Goto), đã bị các chiến binh Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) chặt đầu cùng với 9 nạn nhân khác ở Xy-ri.

Theo nhận định của tờ Guardian thì xu hướng rất đáng quan tâm là thiếu những cuộc điều tra chính thức để tìm ra thủ phạm. Nhiều trường hợp không bao giờ được điều tra. Thực tế cho thấy, nhiều kẻ giết hại các nhà báo đã không bị truy tố trước pháp luật. Ngay cả những đối tượng bị bắt cũng thường không bị trừng phạt thích đáng. Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun (Ban Ki-moon) từng lưu ý chỉ có 7% số vụ sát hại nhà báo được xử lý và cứ 10 vụ thì có chưa tới 1 vụ được điều tra đầy đủ. Ê. Uýt-sen (Elisabeth Witchel), một chuyên gia nghiên cứu về vấn đề bạo lực với các nhà báo của INSI nói rằng: “Những vụ tấn công nhà báo gia tăng trong khi thiếu những cuộc điều tra chính thức và tội phạm không bị trừng phạt ở nhiều nơi trên thế giới. Đây là trở ngại lớn trong cuộc chiến chống lại các cuộc tấn công nhằm vào nhà báo”.

Việc nhiều nhà báo đã bị thiệt mạng cho thấy những người hoạt động trong giới truyền thông không được bảo vệ và Liên hợp quốc cần phải hành động để bảo vệ "người cầm bút". Cụ thể, RSF đã chỉ ra sự lớn mạnh của các "nhóm phi nhà nước" như phiến quân IS thường có những hành động tàn bạo đối với nhà báo. Theo Tổng thư ký RSF Chri-xtô-phơ Đê-loi (Christophe Deloire), cần phải thiết lập một cơ chế đặc biệt để các nước phải tuân thủ luật quốc tế bảo vệ nhà báo.  

NGỌC HÀ