Thay vì làm tròn sứ mệnh gìn giữ hòa bình, bảo đảm an ninh thì một số binh sĩ thuộc Lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ tại CHDC Công-gô (MONUC) lại âm thầm bán vũ khí cho các nhóm vũ trang để đổi lấy vàng. Những vụ bê bối như vậy, nếu như không bị trừng phạt thích đáng sẽ gây tổn hại tới uy tín của tổ chức lớn nhất thế giới này.

Vén màn nghi vấn

Phi vụ đổi chác nói trên bắt đầu lộ ra ánh sáng từ giữa năm 2005, khi Văn phòng giám sát nội bộ LHQ (OIOS) nhận được nguồn tin từ các nhân chứng địa phương về những nghi vấn liên quan tới hành vi của một số binh sĩ Pa-ki-xtan, thuộc lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ tại huyện I-tu-ri, phía bắc Công-gô. I-tu-ri được xem là một trong những trọng điểm bất ổn nhất Công-gô với hàng loạt vụ giao tranh giữa binh sĩ LHQ và các nhóm phiến quân liên tục xảy ra. Cùng với lực lượng đa quốc gia tại Công-gô, các binh sĩ Pa-ki-xtan thường xuyên túc trực với nhiệm vụ tăng cường an ninh và ngăn chặn bạo lực tại khu vực này.

Trong khoảng thời gian từ giữa năm 2004 đến cuối năm 2005, BBC là hãng tin quốc tế đầu tiên biết tới vụ việc sau khi được một số nhân chứng tiết lộ. BBC dẫn lời một quan chức quân sự Công-gô cho biết, ông này không ít lần được thông báo rằng, hôm trước một nhóm phiến quân tuyên bố “giải giáp” nhưng hôm sau lại tỏ ra nghênh ngang, coi thường quân đội chính phủ với súng ống, đạn dược giắt đầy người. Thông tin về các trường hợp trên mà quan chức này nhận được luôn giống nhau, cộng thêm một số nguồn tin tình báo quân đội, tạo ra mối nghi ngờ về việc liệu có hay không hành động cung cấp vũ khí của lực lượng binh sĩ Pa-ki-xtan cho các nhóm phiến quân này.

Trong khi đó, Tổ chức giám sát nhân quyền của LHQ (HRW) cũng nhận được nguồn tin về thương vụ “đen” của nhóm binh sĩ Pa-ki-xtan. Họ đã gửi thông cáo tới Ủy ban LHQ tại Công-gô. “Sĩ quan và binh lính Pa-ki-xtan đã dính líu tới các phi vụ đổi vũ khí lấy số vàng có trị giá lên tới 5 triệu USD tại huyện I-tu-ri. Chúng tôi đã có thông tin chính xác về vụ việc này”, ông Van Un-đơ-bớc, một chuyên gia của HRW, tuyên bố. Trước các bằng chứng đã tương đối rõ ràng, tới đầu năm 2006, OIOS bắt đầu tung nhân viên vào cuộc nhằm làm sáng tỏ sự việc.

Tuy nhiên, vụ việc trở nên rắc rối hơn khi LHQ phải đối mặt với cáo buộc đã “làm ngơ” trước những manh mối ban đầu của cuộc điều tra để tránh xích mích với Pa-ki-xtan, nước có tới 18.000 quân tham gia vào lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ tại Công-gô, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. Mới đây, ông W.Uyn, đặc phái viên của LHQ tại Công-gô, cũng đã kiên quyết phủ nhận phi vụ “đổi vũ khí lấy vàng” này.

Trừng phạt thích đáng

Lực lượng gìn giữ hoà bình LHQ hiện lên tới hàng trăm nghìn người, do hơn 100 quốc gia đóng góp quân số. LHQ chịu trách nhiệm về sứ mạng hòa bình tại 18 "chảo lửa” trên thế giới với ngân sách trong năm tài khóa hiện nay hơn 5 tỷ USD. Mặc dù đã có nhiều công lao, song do cơ cấu tổ chức và thành phần tham gia cũng như tính phức tạp của công việc, không ít nhân viên thuộc lực lượng đa quốc gia này bị cáo buộc là lộng quyền, hoạt động mãi dâm, cưỡng bức tình dục và buôn lậu... Chính vì vậy, vụ bê bối “đổi vũ khí lấy vàng” đã thu hút sự quan tâm của dư luận về tính hiệu quả trong hoạt động của các lực lượng LHQ.

Do tính chất nghiêm trọng của vụ việc, OIOS tuyên bố đã tổ chức một cuộc điều tra toàn diện và quy mô, được tiến hành hoàn toàn độc lập với MONUC, nhằm phát hiện những hành động sai trái của các nhân viên gìn giữ hoà bình tại Công-gô. Sau khi hoàn tất, kết luận điều tra sẽ được gửi tới Cục các hoạt động gìn giữ hoà bình, để từ đó đưa ra “hành động thích hợp” đối với những nước góp quân tham gia lực lượng này theo đúng quy định. Về phần mình, MONUC nhấn mạnh sẽ không dung thứ bất cứ hành động sai trái nào của các nhân viên dưới quyền, đồng thời tiếp tục nêu cao cảnh giác nhằm ngăn chặn những hành vi đi ngược lại tiêu chí mà LHQ đề ra.

Không chỉ có vậy, MONUC khẳng định sẽ có hình phạt thích đáng đối với bất cứ cá nhân nào có hành động bôi nhọ tư cách nhân viên gìn giữ hoà bình của LHQ. Trong lúc vụ bê bối “đổi dầu lấy lương thực” do một số cá nhân làm việc cho LHQ âm mưu tổ chức vẫn chưa lắng xuống, tuyên bố trên một lần nữa cho thấy, LHQ không phải là mảnh đất màu mỡ nuôi dưỡng những ý đồ đem lợi ích cá nhân đặt lên hàng đầu./.

Linh An