QĐND - Ngày 4-8, giới chức Đảng Cộng hòa của Mỹ thông báo, vào tháng 9 tới Hạ viện nước này sẽ tiến hành bỏ phiếu một dự luật vừa được đệ trình nhằm phản đối thỏa thuận hạt nhân giữa I-ran và Nhóm P5+1 (gồm Anh, Mỹ, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức). Trong khi đó, Thượng viện nước này nhiều khả năng cũng sẽ cân nhắc một động thái phản bác tương tự đối với thỏa thuận.

Như vậy, thỏa thuận hạt nhân I-ran sẽ phải đối mặt với trở ngại không nhỏ ở Quốc hội Mỹ trước những phản đối quyết liệt từ phe Cộng hòa đang chiếm đa số. Quyết định trên đồng nghĩa với việc Quốc hội Mỹ sẽ tìm cách thông qua một dự luật bác bỏ thỏa thuận hạt nhân I-ran thay vì một nghị quyết ủng hộ không mang tính ràng buộc trước ngày 17-9 tới. Theo Đạo luật Xem xét thỏa thuận hạt nhân I-ran được Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma ký ban hành hồi tháng 5-2015, Quốc hội Mỹ sẽ có thời hạn đến ngày 17-9 để thông qua hoặc bác bỏ thỏa thuận hạt nhân I-ran.

Thượng nghị sĩ Mít Mắc Cô-neo (Mitch McConell), thủ lĩnh phe đa số tại Thượng viện Mỹ cho biết, nhiều khả năng Thượng viện cũng sẽ cân nhắc một động thái phản bác thỏa thuận hạt nhân I-ran. Ảnh: Roi-tơ

Nếu được thông qua, dự luật trên sẽ ngăn cản Tổng thống B.Ô-ba-ma triển khai việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Oa-sinh-tơn nhằm vào I-ran để đổi lại quốc gia Hồi giáo phải kiềm chế chương trình hạt nhân của mình. Trước đó, ông B.Ô-ba-ma đã tuyên bố sẽ sử dụng quyền phủ quyết nếu Quốc hội bác bỏ thỏa thuận trên. Hiện thỏa thuận hạt nhân I-ran đã giành được sự ủng hộ quan trọng của các nghị sĩ Đảng Dân chủ trong Quốc hội, nâng cơ hội cho Tổng thống B.Ô-ba-ma bảo lưu quyền phủ quyết của mình. Trước đó một ngày, người phát ngôn Nhà Trắng Giô-sơ Ơ-nét (Josh Earnest) cho hay, Nhà Trắng tự tin có thể sử dụng quyền phủ quyết “ít nhất tại Hạ viện”.

Trong trường hợp Quốc hội thông qua một nghị quyết bác bỏ thỏa thuận I-ran, các nghị sĩ Cộng hòa, dù hiện chiếm đa số tại cả hai viện, sẽ cần tới hàng chục lá phiếu ủng hộ từ phe Dân chủ để có thể “vô hiệu hóa” quyền phủ quyết của Tổng thống. Theo đó, họ phải giành được ít nhất 2/3 số phiếu ủng hộ, cụ thể là 290 phiếu ủng hộ tại Hạ viện và 67 phiếu ủng hộ tại Thượng viện để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống B.Ô-ba-ma.

Kể từ sau khi đạt được thỏa thuận hạt nhân với I-ran, chính quyền của Tổng thống B.Ô-ba-ma đã liên tục tiến hành các chiến dịch thuyết phục, vận động sự ủng hộ của Quốc hội và cả dư luận Mỹ vốn còn đầy hoài nghi đối với thỏa thuận được coi là “lịch sử” này. Một trong những mục tiêu ưu tiên của chính quyền Tổng thống B.Ô-ba-ma trong chiến dịch này là cộng đồng người Do Thái tại Mỹ vốn có vai trò tác động không nhỏ đến các lá phiếu ở Quốc hội Mỹ. Người Do Thái ở Mỹ được cho là đã tung hàng chục triệu USD để vận động hành lang kêu gọi các nghị sĩ Mỹ bỏ phiếu bác bỏ thỏa thuận hạt nhân với I-ran. Theo các nguồn tin, Tổng thống B.Ô-ba-ma đã có cuộc gặp kín kéo dài hơn 2 giờ đồng hồ tại Nhà Trắng với các lãnh đạo cộng đồng Do Thái, bao gồm cả những người ủng hộ, những người phản đối thỏa thuận và cả những người còn lưỡng lự, chưa biết ủng hộ bên nào. Tại đây, ông đã trình bày chi tiết về thỏa thuận hạt nhân và hối thúc những người phản đối đưa ra lập luận của mình dựa trên các dữ liệu xác thực. Ông B.Ô-ba-ma cho hay, nếu Quốc hội bác bỏ thỏa thuận trên, ông hoặc tổng thống Mỹ nhiệm kỳ tiếp theo sẽ sớm phải đối mặt với một lựa chọn biện pháp quân sự để ngăn chặn I-ran phát triển vũ khí hạt nhân.

Trong khi đó, Thủ tướng I-xra-en B.Nê-ta-ni-a-hu cũng đang nhắm tới cộng đồng gốc Do Thái ở Mỹ để tìm kiếm sự ủng hộ nhằm bác bỏ thỏa thuận hạt nhân với I-ran, quốc gia láng giềng “không đội trời chung” với I-xra-en. Trong một tuyên bố được phát trực tiếp trên internet với sự tham gia của hơn 100.000 người, Thủ tướng I-xra-en đã kịch liệt chỉ trích thỏa thuận hạt nhân I-ran, gọi đây là “thỏa thuận tồi” giúp I-ran có cơ hội để sản xuất bom hạt nhân. Cuộc nói chuyện trực tuyến này của ông B.Nê-ta-ni-a-hu do các nhóm người Mỹ gốc Do Thái đứng ra tổ chức.

Sự bất đồng giữa Mỹ và I-xra-en liên quan tới thỏa thuận hạt nhân I-ran đang làm quan hệ đồng minh giữa Mỹ và I-xra-en thêm chia rẽ mặc dù Oa-sinh-tơn đã ra sức thực hiện các động thái xoa dịu đồng minh Ten A-víp sau khi đạt được thỏa thuận với I-ran. Tuy nhiên, với những nỗ lực đang được tiến hành, Tổng thống B.Ô-ba-ma đã cho thấy quyết tâm bảo vệ thỏa thuận đến cùng của mình trong bối cảnh ông đang mong muốn ghi dấu ấn nhiệm kỳ với việc chấm dứt hồ sơ hạt nhân I-ran gây tranh cãi kéo dài suốt nhiều năm qua.

MAI NGUYÊN