1. HĐBA đề cử cựu Thủ tướng Bồ Đào Nha là ứng cử viên Tổng thư ký Liên hợp quốc

Ngày 5-10, 15 thành viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA) đã bỏ phiếu kín cho 10 ứng cử viên vào vị trí Tổng thư ký Liên hợp quốc cho nhiệm kỳ tiếp theo. Kết quả, cựu Thủ tướng Bồ Đào Nha Antonio Guterres đạt số phiếu ủng hộ cao nhất 13/15; 02 phiếu còn lại là phiếu trắng (không phản đối).

Ngày 7-10, HĐBA chính thức đề cử ông Antonio Guterres trở thành người kế nhiệm ông Ban Ki-moon. Nếu được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua, ông Guterres sẽ chính thức trở thành Tổng thư ký Liên hợp quốc sau khi người tiền nhiệm Ban Ki-moon hết nhiệm kỳ. Dự kiến Đại hội đồng gồm 193 nước thành viên sẽ họp vào tuần tới để xem xét đề nghị của HĐBA.

Ông Guterres, 67 tuổi, là cựu Thủ tướng Bồ Đào Nha từ năm 1995 đến 2002. Ông cũng từng là người đứng đầu Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) liên tục trong 10 năm (2005-2015). Trong thời gian đảm nhiệm cương vị lãnh đạo UNHCR, ông Guterres đã góp phần quan trọng giải quyết những cuộc khủng hoảng tị nạn tồi tệ nhất trong lịch sử thế giới, bao gồm cuộc khủng hoảng tị nạn Syria, Afghanistan và Iraq.

Phản ứng trước quyết định nhanh chóng và sự đồng thuận có phần dễ dàng của các thành viên HĐBA, các tờ báo lớn trên thế giới đều tỏ ra bất ngờ. Trước đó, nhiều tờ báo và các chuyên gia thậm chí còn nhận định rằng cuộc đua sẽ hết sức căng thẳng trong tháng 10 này, đặc biệt là dự báo khả năng cao Nga sẽ phủ quyết việc chọn ứng cử viên không tới từ một quốc gia Đông Âu. Tuy nhiên, kết quả đã cho thấy điều ngược lại khi HĐBA đã đạt được đồng thuận nhanh chóng, tìm ra được ứng cử viên xứng đáng cho vị trí thay thế ông Ban Ki-moon khi ông này hết nhiệm kỳ vào ngày 31-12 tới đây.

2. Quốc hội Nga thông qua thỏa thuận hiện diện "vô thời hạn" ở Syria

Ngày 7-10, Quốc hội Nga đã thông qua thỏa thuận của Moskva với Syria về việc triển khai "vô thời hạn" lực lượng Nga ở quốc gia Trung Đông này, trong một động thái dường như là khẳng định sự hiện diện lâu dài tại đây. Đa số các nhà lập pháp Nga đã bỏ phiếu thông qua thỏa thuận trên, được ký giữa Moskva và Damascus hồi tháng 8-2015 - cho phép Nga thiết lập căn cứ không quân Hmeimim nhằm tiến hành chiến dịch hỗ trợ các lực lượng của Tổng thống Syria Bashar al-Assad. Động thái trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng đang gia tăng giữa Moskva với các nước phương Tây liên quan đến chiến dịch không kích của Nga và Syria nhằm vào các vị trí do lực lượng đối lập kiểm soát tại khu vực phía Đông thành phố chiến lược Aleppo thời gian gần đây.

Trước đó, ngày 3-10, theo thông báo từ Bộ Ngoại giao Mỹ, nước này sẽ dừng mọi đàm phán với Nga trong giải quyết vấn đề ở Syria với cáo buộc Nga vi phạm lệnh ngừng bắn. Phản ứng trước quyết định này, Bộ ngoại giao Nga cáo buộc Mỹ đang hợp tác với các lực lượng Hồi giáo cực đoan chỉ nhằm mục đích phế truất Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Ngày 4-10, trong một tuyên bố của mình, Bộ Ngoại giao Nga gọi quyết định của Mỹ là rất đáng thất vọng và rất lấy làm tiếc về quyết định này. Nga cho rằng Mỹ đang tìm cách đổ lỗi cho Moscow về thất bại trong việc khôi phục thỏa thuận đạt được giữa hai nước vào 9-9 vừa qua. Phía Nga cũng khẳng định sẽ không từ bỏ cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố và tiếp tục hỗ trợ cho Chính phủ hợp pháp ở Syria.

Căng thẳng tiếp tục gia tăng giữa hai cường quốc khi Bộ Quốc phòng Nga ngày 4-10 thông báo đã triển khai một hệ thống tên lửa S-300 tới Syria nhằm mục đích bảo vệ căn cứ hải quân và các tàu chiến của nước này tại Syria. Phía Mỹ cho rằng động thái này cho thấy Nga đang tiếp tục tăng cường hoạt động quân sự tại Syria. Trong một diễn biến liên quan, ngày 7-10 Quốc hội Nga đã thông qua thỏa thuận giữa nước này và Syria về việc triển khai lực lượng Nga vô thời hạn ở quốc gia Trung Đông này. Đây là một động thái khẳng định việc Nga sẽ hiện diện lâu dài, duy trì sự ủng hộ của mình đối với Chính phủ của ông Bashar al-Assad.

Những căng thẳng trong quan hệ Nga-Mỹ khiến một giải pháp hòa bình cho quốc gia Trung Đông này dường như đang đi vào ngõ cụt. Trong khi đó, chiến sự vẫn tiếp tục diễn ra khốc liệt ở thành phố Aleppo của Syria. Giao tranh dữ dội đã diễn ra ở khu vực phía tây thành phố. Quân chính phủ đã chiếm được một số điểm cao quan trọng ở phía nam nhưng lực lượng đối lập cũng chiếm được nhiều vị trí quanh đó. Tình hình chiến sự tại đây được cho là “không thể chịu đựng nổi”.

3. Tổng thống Colombia nhận giải Nobel Hòa bình

Ngày 7-10, Ủy ban Nobel Na Uy đã công bố trao giải Nobel Hòa bình cho Tổng thống Colombia Juan Manuel Santos vì những nỗ lực không mệt mỏi và những sáng kiến của ông trong việc đàm phán hòa bình với Lực lượng vũ trang cách mạng Colombia (FARC) nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 50 ở quốc gia Nam Mỹ này.

Ông Santos, năm nay 65 tuổi, trên cương vị Tổng thống đã nỗ lực thúc đẩy đàm phán kiên trì trong 4 năm qua với mong muốn chấm dứt cuộc xung đột đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 220.000 người và khiến 6 triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Kết quả là ngày 24-8 vừa qua, Chính phủ Colombia và FARC đã ký thỏa thuận hòa bình trước sự chứng kiến của 2.500 quan khách trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, thỏa thuận hòa bình này đã bất ngờ bị người dân Colombia phản đối trong một cuộc trưng cầu dân ý tổ chức hôm 2-10 với số người ủng hộ chỉ đạt 49,76%. Bất chấp kết quả bất ngờ này, Chính phủ Colombia và FARC tuyên bố vẫn tiếp tục duy trì lệnh ngừng bắn nhằm cứu vãn thỏa thuận hòa bình. Ông Santos cũng khẳng định quyết tâm sẽ theo đuổi hòa bình và đối thoại dân tộc.

Việc Tổng thống Juan Manuel Santos được trao giải Nobel Hòa bình sẽ là động lực khích lệ người dân Colombia nỗ lực tìm kiếm tiếng nói chung giữa các phe phái trong tiến trình đàm hòa bình. Đây cũng là động lực để các quốc gia khác đang phải gánh chịu xung đột, chiến tranh hướng tới một giải pháp chính trị cho xung đột.

Ông Santos là người Colombia thứ hai được trao giải Nobel. Trước đó, nhà văn Gabriel Garcia Marquez của nước này được trao giải Nobel Văn học vào năm 1982.

Các giải Nobel năm 2016 ở các lĩnh vực khác đã được công bố bao gồm:

- Giải Nobel Vật lý được trao cho 3 nhà khoa học người Anh: David Thouless, Duncan Haldane và Michael Kosterlitz.

- Giải Nobel Hóa học được trao cho 3 nhà khoa học: Jean-Pierre Sauvage (Pháp), Fraser Stoddart (Anh) và Bernard Feringa (Hà Lan).

- Giải Nobel Y học được trao cho nhà khoa học người Nhật Yoshinori Ohsumi.

4. Bất ổn quan hệ đồng minh Mỹ - Philippines

Quan hệ đồng minh Mỹ - Philippines đang khiến cho giới quan sát đặt nhiều câu hỏi sau một loạt sự kiện diễn ra gần đây, khởi đầu là từ những chỉ trích của Mỹ đối với chiến dịch tiêu diệt các đối tượng liên quan tới ma túy ở quốc gia Đông Nam Á này.

Về phía Philippines, đầu tiên phải nói đến phát ngôn không mấy hay ho của Tổng thống Philippines Duterte dành cho Tổng thống Obama. Kế đó là việc ông Duterte tuyên bố trước cuộc tập trận chung PHIBLEX 33 giữa Mỹ và Philippines rằng đây có thể là cuộc tập trận chung cuối cùng giữa quân đội hai nước trong nhiệm kỳ Tổng thống 6 năm của ông.

Ngày 7-10, trong một diễn đàn dành cho các phóng viên nước ngoài tại Philippines, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana cho biết quân đội nước này có thể tự thân vận động mà không cần đến sự giúp đỡ của Mỹ. Trước đó, ngày 5-10, ông này cũng khẳng định rằng giá trị viện trợ quân sự Mỹ dành cho Philippines là không nhiều và Bộ Quốc phòng nước này có thể đề nghị Quốc hội phê chuẩn một khoản ngân sách từ 50-100 triệu USD cho quân đội nếu viện trợ từ Mỹ bị cắt.

Cũng trong ngày 7-10, phía Philippines đã thông báo hoãn kế hoạch tuần tra và tập trận chung hải quân ở Biển Đông với Mỹ. Thông tin cho biết, việc hoãn kế hoạch này là theo ý của Tổng thống Duterte. Cũng theo Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delphin, Lorenzana, ông Duterte muốn ngừng 28 cuộc tập trận chung thường niên giữa quốc gia này và Mỹ.

Những tuyên bố và động thái gần đây của Philippines cho thấy có một sự rạn nứt đang diễn ra trong mối quan hệ đồng minh thân cận và lâu năm giữa Mỹ và Philippines.

5. Cử tri Mỹ bỏ phiếu sớm

Mặc dù còn hơn một tháng nữa mới tới ngày bầu cử chính thức (8-11), nhiều cử tri Mỹ đã đi bỏ phiếu sớm cho hai ứng cử viên Tổng thống là ông Donald Trump và bà Hillary Clinton.

Theo quy định của Hiến pháp, cử tri Mỹ có thể bầu sớm cho ứng cử viên của mình qua email hoặc tới bầu trực tiếp tại văn phòng chính quyền các hạt. Hiện tại, việc bỏ phiếu bằng email được chấp nhận ở tất cả 50 bang của nước Mỹ. Mỗi bang sẽ tự tổ chức bỏ phiếu và kiểm phiếu.

Theo Hiến pháp Mỹ, cử tri nước này không bầu Tổng thống trực tiếp mà bầu cho ứng viên của mình thông qua Đại cử tri đoàn. Đại cử tri đoàn bao gồm 538 đại cử tri và số lượng đại cử tri cho mỗi bang sẽ được quyết định bởi dân số của bang đó. Để trở thành Tổng thống Mỹ, ứng viên phải có được tối thiểu 270/538 phiếu đại cử tri.

Với phương thức bầu cử như vậy, đã có ứng viên trở thành Tổng thống Mỹ dù có số phiếu phổ thông ít hơn nhưng lại có số phiếu đại cử tri nhiều hơn. Ví dụ gần đây nhất là Tổng thống George W. Bush.

Cuộc chạy đua vào Nhà Trắng đang bước vào giai đoạn nước rút cùng các cuộc vận động ráo riết của các ứng cử viên. Các cuộc tranh luận giữa các ứng viên Tổng thống và ứng viên liên danh Phó tổng thống cũng đang diễn ra. Hai cuộc tranh luận đầu tiên giữa ông Donald Trump và bà Hillary Clinton cũng như giữa hai liên danh tranh cử Phó tổng thống Mike Pence và Tim Kain mới đây cho thấy ưu thế đang nghiêng nhiều về phía đảng Dân chủ.

Tuy nhiên, từ nay đến ngày bầu cử chính thức còn là một chặng đường dài và cuộc bầu cử chính thức vào ngày 8-11 sắp tới sẽ quyết định ông Donald Trump, 69 tuổi, hay cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton, 68 tuổi, sẽ trở thành Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ.

ĐĂNG KHÔI (tổng hợp)