1. Cuộc đua tên lửa: Thế giới lại nóng lên với tuyên bố của Ngoại trưởng I-ran Mohammad Javad Zarif: “Chúng tôi không cần xin phép ai để phát triển chương trình tên lửa và củng cố năng lực quốc phòng. Chương trình tên lửa của I-ran sẽ tiếp tục bất chấp mọi rào cản”.

Trước đó, Đại giáo chủ I-ran Ali Khamenei tuyên bố sẽ là sai lầm nếu nghĩ rằng tương lai của I-ran nằm ở các cuộc thương lượng chứ không phải các quả tên lửa và I-ran sẽ kiên quyết không từ bỏ chương trình tên lửa của mình bất chấp lệnh trừng phạt.

Trong khi đó, Triều Tiên liên tục đưa các tuyên bố cứng rắn đối những quyết định trừng phạt từ phía Mỹ và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Ngày 29-3, nước này đã phóng một quả tên lửa tầm ngắn ra vùng biển phía Đông. Tên lửa đã bay xa khoảng 200km trước khi rơi xuống biển.

Như vậy, Triều Tiên đã phóng liên tiếp 5 quả tên lửa kể từ hôm 21-3. Đây được coi là động thái thách thức các lệnh trừng phạt nhằm vào Bình Nhưỡng sau các vụ thử hạt nhân và tên lửa tầm xa. Như vậy, cuộc chạy đua tên lửa không ngừng gia tăng tốc độ và cường độ, bất chấp các hiệp định và lệnh trừng phạt vừa được ký kết.

2. Châu Âu cần có trách nhiệm một cách công bằng về vấn đề người di cư. Đó là kêu gọi của Liên hợp quốc đối với Liên minh châu Âu đưa ra tại Hội nghị về người di cư ngày 31-3, yêu cầu “lục địa già” thực hiện cam kết về việc tái bố trí người di cư và tị nạn.

Tại hội nghị, Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon cho rằng thế giới đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng người tị nạn và người di cư lớn nhất từ trước tới nay và đề nghị các nước tăng cường đối phó với thách thức này bằng cách giúp đỡ tái định cư và hỗ trợ người tị nạn.

Theo đó, Liên hợp quốc mong muốn tái bố trí 480.000 người tị nạn trước cuối năm 2018. Tuy nhiên, đề xuất này đang vấp phải nhiều tranh cãi trong nội bộ các nước Liên minh châu Âu.

Theo Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn Filippo Grandi, các nước châu Âu cần thực hiện thỏa thuận giữa Liên minh châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm ngăn chặn làn sóng di cư và tị nạn bất hợp pháp tới châu Âu thông qua lãnh thổ nước này. Đổi lại, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ nhận được hỗ trợ về tài chính và chính trị.

Đức là nước tiếp nhận nhiều người tị nạn nhất với con số lên đến 442.000 người, kế đến là Hungary (174.000 người) và Thụy Điển (156.000 người).

Hiện các nước thành viên EU vẫn cam kết tái bố trí hàng chục nghìn người tị nạn nhưng con số này là chưa đủ. Liên hợp quốc tiếp tục kêu gọi các nước thành viên EU tiếp nhận và trợ giúp nhiều người tị nạn hơn nữa.

3. Tân Tổng thống Htin Kyaw và con đường phát triển của Myanmar: Ngày 30-3, ông Htin Kyaw tuyên thệ nhậm chức, trở thành tân Tổng thống dân cử đầu tiên của Myanmar sau 56 năm. Ngày 1-4, tân Tổng thống Myanmar Htin Kyaw tiếp quản chính phủ từ Tổng thống đương nhiệm Thein Sein, người đã dẫn dắt chính phủ bán dân sự từ năm 2011.

Các bộ trưởng mới, hầu hết là người của đảng Liên minh Dân chủ quốc gia (NLD), cũng tuyên thệ nhậm chức trong ngày 30-3. Bà Aung San Suu Kyi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Ngoại giao và nắm giữ thêm các chức vụ Bộ trưởng Văn phòng Tổng thống, Bộ trưởng Giáo dục và Bộ trưởng Điện lực và Năng lượng.

Quân đội nắm giữ 3 bộ chủ chốt là Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng và Bộ An ninh biên giới. Quân đội hiện kiểm soát 25% số ghế trong Quốc hội Myanmar và có quyền phủ quyết đối với bất kỳ đề xuất thay đổi hiến pháp nào.

Phát biểu trong lễ nhậm chức, ông Htin Kyaw cam kết sẽ trung thành với nhân dân Myanmar, cam kết cùng chính phủ nỗ lực vì hòa bình, hòa giải dân tộc, nâng cao mức sống của người dân, kiên trì thực thi những mục tiêu chính trị, soạn ra một bản hiến pháp phù hợp với nguyện vọng của người dân.

Ông Htin Kyaw được cho là sẽ tiếp nối di sản tích cực mà lãnh đạo tiền nhiệm Thein Sein để lại, giúp Myanmar từng bước vươn lên, phát triển toàn diện.

4. Quá trình đàm phán chính trị cho Syria tiếp tục vấp phải nhiều khó khăn khi các lực lượng đối lập liên tục chỉ trích những tuyên bố của Tổng thống Bashar al-Assad là “không liên quan gì tới tiến trình chính trị”.

Trước đó, ông Assad tuyên bố rằng sự tham gia của của các lực lượng đối lập trong chính phủ là “không có vấn đề gì” và hiến pháp mới của Syria sẽ được hoàn chỉnh trong vài tuần tới, tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành chính phủ liên minh.

Ngày 31-3, Tổng thống Bashar al-Assad cũng khẳng định với hãng thông tấn RIA Novosti của Nga rằng ông sẵn sàng tổ chức bầu cử tổng thống sớm và nhấn mạnh rằng việc bầu tổng thống cần được tiến hành thông qua bầu cử trực tiếp toàn quốc hơn là thông qua Quốc hội.

Như vậy, cuộc khủng hoảng chính trị ở Syria vẫn đang rơi vào thế bế tắc mặc dù cộng đồng quốc tế đang nỗ lực tìm giải pháp cho cuộc nội chiến kéo dài hơn 5 năm nay, cướp đi sinh mạng của 250.000 người và khiến hàng triệu người bỏ nhà tị nạn.

Nguyên nhân của bế tắc trong đàm phán được cho là sự khác biệt về quan điểm giữa một bên là Mỹ và phương Tây và một bên là Nga và Syria. Trong khi Mỹ và phương Tây muốn thay đổi chính phủ ở Syria cùng với sự ra đi của ông Assad thì Nga ủng hộ chính phủ của Tổng thống Assad và cho rằng người dân Syria mới chính là người có quyền quyết định việc ra đi hay ở lại của ông Assad.

Dẫu còn nhiều khác biệt, đàm phán hòa bình cho Syria vẫn tiếp tục được tiến hành ở Geneva (Thụy Sĩ) trong một nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình cho Syria của cộng đồng quốc tế.

5. Biển Đông tiếp tục là điểm nóng khi Cục Hải sự Trung Quốc (MSA) hôm 28-3 thông báo giàn khoan Hải Dương 943 của nước này khoan thăm dò tại giếng LD 11-1-1 từ ngày 25-3 đến 31-7. Đây là vị trí nằm trong khu vực chồng lấn chưa được phân định giữa Việt Nam và Trung Quốc ngoài cửa vịnh Bắc bộ.

Động thái này cần được theo dõi chặt chẽ và có những phân tích kỹ càng. Có thể thấy LD 11-1-1 là vị trí đã được Trung Quốc tính toán, lựa chọn kỹ lưỡng nhằm dễ bề áp đặt quan điểm có lợi cho mình trong đàm phán phân định vùng biển chồng lấn và giăng bẫy pháp lý nhằm giành sự mặc nhiên thừa nhận việc giải thích và áp dụng sai các quy định của Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982.

Trả lời báo chí trước thông tin này, Phó Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng tuyên bố: “Khu vực giàn khoan Hải Dương 943 của Trung Quốc đang hoạt động thuộc vùng biển ngoài cửa vịnh Bắc Bộ. Đây là khu vực Việt Nam và Trung Quốc vẫn đang đàm phán để phân định. Vì vậy, các bên liên quan cần tránh các hoạt động đơn phương làm phức tạp tình hình, không có lợi cho việc đàm phán, phân định tại vùng biển này. Về phần mình, Việt Nam bảo lưu các quyền và lợi ích pháp lý của mình đối với khu vực này phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển 1982 và thực tiễn quốc tế liên quan”.

Việc Trung Quốc ra sức bồi đắp đảo nhân tạo, xây dựng phi pháp các cơ sở, bố trí tên lửa và máy bay chiến đấu tại khu vực Biển Đông và những tuyên bố của Bắc Kinh cho rằng đây chỉ là các hoạt động dân sự là không nhất quán. Những động thái đơn phương này của Trung Quốc chỉ càng làm gia tăng căng thẳng trên Biển Đông và khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

6. Khủng bố và an toàn hàng không là vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều người khi những ngày gần đây hàng loạt vụ khủng bố và bắt cóc máy bay xảy ra khắp nơi trên thế giới.

Ngày 29-3, máy bay mang số hiệu MS181 của hãng hàng không EgyptAir (Ai Cập) chở theo 55 hành khách cùng 7 thành viên phi hành đoàn đã bị bắt cóc khi đang trên hành trình từ thành phố Alexandria tới thủ đô Cairo, Ai Cập. Tuy nhiên, sau 4 giờ thương lượng, tên không tặc đã đầu hàng và bị nhà chức trách bắt giữ.

Mới đây nhất, ngày 31-3, một vụ nổ đã xảy ra tại sân bay Landvetter, Thụy Điển. Theo hãng tin Forex Live, vụ nổ trên có thể là do nhà chức trách chủ động tiến hành cho nổ 2 chiếc túi khả nghi phát hiện tại sân bay sau lời đe dọa đánh bom vào sáng cùng ngày. Tuy nhiên, vụ việc cũng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ khủng bố đối với an toàn hàng không không chỉ của riêng quốc gia nào.

Không được may mắn như các hành khách trên chuyến bay MS181, ít nhất 67 người chết và 300 người bị thương trong vụ đánh bom tự sát xảy ra tại Lahore, Pakistan hôm 28-3 và ít nhất 9 người thiệt mạng và 10 người bị thương trong vụ đánh bom liều chết ở thị trấn Galkalcyo, vùng Mudug, miền Trung Somalia hôm 31-3.

Những hoạt động khủng bố và đe dọa an toàn hàng không nói trên đang làm dấy lên quan ngại về một thế giới không an toàn và tai họa có thể sẽ ập xuống bất kỳ người dân quốc gia nào.

HỮU DƯƠNG (tổng hợp)