QĐND Online - Những hành động ngông cuồng của tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (IS); chiến sự leo thang và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo tại Yemen; những dấu hiệu tan băng trong quan hệ Mỹ -  Cuba… là những thông tin nổi bật về tình hình thế giới tuần qua.

1. Một cuộc tấn công mạng lớn chưa từng có đã xảy ra tối ngày 9-4 đối với kênh truyền hình TV5Monde của Pháp. Trang web cũng như trang Facebook của TV5Monde cũng bị các tội phạm được cho là của tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (IS)  thâm nhập và chiếm dụng trong nhiều giờ.

Trang Facebook của TV5Monde bị xâm nhập. Ảnh: vtv.vn

Tất cả các kênh của TV5Monde đều không thể nhận được tín hiệu. Thay vào đó, màn hình vô tuyến chỉ xuất hiện một màu đen không có âm thanh. Trang web và các tài khoản của TV5Monde trên các trang mạng xã hội đều bị mất quyền kiểm soát, xuất hiện những bức ảnh người mặc đồ đen quàng khăn truyền thống của thế giới Arab mang dòng chữ "Tôi là IS" và "CyberCaliphate" ("Quốc vương mạng"), cùng những lời đe dọa đến các quân nhân Pháp đang tham gia chiến dịch chống Hồi giáo cực đoan tại châu Phi và Cận Đông.

Các tội phạm tấn công mạng cũng nhận IS đã thực hiện loạt vụ tấn công gây nhiều thương vong hồi tháng Giêng tại Paris và đe dọa "những món quà mới" cho nước Pháp.

Sau gần 5 tiếng hoàn toàn mất tín hiệu, TV5Monde mới phát sóng được trở lại. TV5Monde là kênh thông tin chính thức của Tổ chức Pháp ngữ, có trụ sở tại Paris và được tiếp sóng tại 200 nước trên thế giới. Về lượng khán giả, TV5Monde nằm trong top 4 đài truyền hình hàng đầu trên thế giới.

Theo thống kê, gần một nửa (khoảng 1.430, chiếm 47%) các phần tử khủng bố tới từ châu Âu gia nhập hàng ngũ IS là công dân Pháp.

2. Ngày 7-4, Jordan đã trình lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc bản dự thảo nghị quyết do các nước vùng Vịnh soạn thảo, nhằm chấm dứt cuộc xung đột tại Yemen, nơi phiến quân Hồi giáo dòng Shi’ite Houthi và các đồng minh đang giao tranh với lực lượng ủng hộ Tổng thống Abdrabbu Mansour Hadi.

Dự thảo này lên án hành động gây hấn của phiến quân Houthi, lực lượng đang tìm cách kiểm soát toàn bộ Yemen, và áp đặt trừng phạt đối với những cá nhân cụ thể. Dự thảo cũng kêu gọi tìm kiếm giải pháp chính trị cho cuộc xung đột và hối thúc cung cấp viện trợ nhân đạo vốn đang rất được người dân Yemen mong chờ. 

Yemen vẫn trong tình trạng bất ổn. Ảnh: USnews.com

Trước đó, Nga cũng cho lưu hành một dự thảo nghị quyết, kêu gọi ngừng các cuộc không kích tại Yemen “vì lý do nhân đạo”.

Ủy ban Chữ Thập Đỏ Quốc tế cảnh báo về một thảm họa nhân đạo tại Yemen, đặc biệt tại Aden. Giao thông đường biển, đường không và đường bộ đều bị cắt đứt. Bộ Y tế Yemen cho biết kể từ khi giao tranh xảy ra đã có 225 người chết và 1600 người bị thương. Người dân Aden đang thiếu trầm trọng lương thực và nước sinh hoạt.

Do lo ngại chiến sự đang leo thang tại Yemen, hơn 20 nước trong và ngoài Liên minh Châu Âu (EU) đã đề nghị Chính phủ Ấn Độ giúp sơ tán công dân khỏi Yemen. Trung Quốc tạm thời đóng cửa Đại sứ quán tại Yemen. Indonesia, Malaysia cũng tiến hành sơ tán công dân khỏi Yemen. 

Trong khi đó, các máy bay của Saudi Arabia đã thả lính dù cùng với trang thiết bị vũ khí xuống thành phố cảng Aden cũng như một số khu vực ở tỉnh Ad Dali lân cận, nhằm hỗ trợ các lực lượng trung thành với Tổng thống Hadi. Mỹ cũng đang đẩy nhanh việc cung cấp vũ khí và chia sẻ thông tin tình báo cho Liên minh Ả-Rập.

3. Cam kết tiếp tục theo đuổi chính sách hòa bình đã thực hiện trong 70 năm qua kể từ khi chấm dứt Chiến tranh Thế giới thứ Hai tiếp tục được Nhật Bản khẳng định trong báo cáo chính sách đối ngoại thường niên (Sách Xanh Ngoại giao). 

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Ảnh: Reuters

Sách Xanh Ngoại giao năm 2015 giới thiệu một phần các nỗ lực ngoại giao của Nhật Bản trong kỷ nguyên hậu chiến, trong đó khẳng định việc Nhật Bản xây dựng xã hội dân chủ, tôn trọng các quyền cơ bản của con người và thượng tôn luật pháp, đã trở thành một hình mẫu cho các nước châu Á. 

Khác với năm trước, Sách Xanh năm nay đã xóa đoạn tuyên bố rằng Nhật Bản và Hàn Quốc "chia sẻ những giá trị cơ bản như tự do, dân chủ và tôn trọng quyền cơ bản của con người". Động thái này có thể sẽ gây phản ứng từ phía Hàn Quốc, liên quan đến những căng thẳng gia tăng giữa Tokyo và Seoul xung quanh vụ phóng viên tờ Sankei đang bị xét xử với cáo buộc phỉ báng Tổng thống Hàn Quốc Park Geun Hye. 

4. Quan hệ giữa hai quốc gia vốn nhiều duyên nợ Nga – Ba Lan ngày càng xấu đi khi Ba Lan công bố kế hoạch xây dựng 6 tháp quan sát dọc biên giới với tỉnh Kaliningrad - vùng lãnh thổ của Nga nằm giữa Ba Lan và Litva.

Binh sĩ Ba Lan tuần tra tại khu vực biên giới với Nga. Nguồn: Reuters

Theo kế hoạch, mỗi tháp canh cao 50m, trên các tháp sẽ đặt camera quan sát, những hình ảnh thu được sẽ được truyền trực tiếp cho lực lượng biên phòng Ba Lan. Chi phí xây dựng những tháp này ít nhất khoảng 3,8 triệu USD, trong đó phần lớn chi phí xây dựng lấy từ các nguồn quỹ của EU. 

Từ sau khi Liên Xô tan rã, quan hệ Nga – Ba Lan ngày càng rạn nứt, đặc biệt từ sau năm 1999 khi Ba Lan gia nhập NATO và Liên minh châu Âu năm 2004 quan hệ hai nước hoàn toàn xoay chiều.

Kế hoạch xây dựng các tháp quan sát dọc biên giới với Nga của Vacsava được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng đang gia tăng giữa Nga và Phương Tây liên quan đến cuộc khủng hoảng tại Ukraine; cũng như việc Moskva tuyên bố sẽ đặt các tổ hợp tên lửa tiên tiến Iskander tại vùng lãnh thổ tách biệt với phần còn lại của nước Nga này. 

5. Quan hệ Mỹ - Cuba tiếp tục có dấu hiệu tan băng khi hai bên đạt được thống nhất về lộ trình bình thường hóa quan hệ hai nước. Theo đó, La Habana đồng ý lùi việc Mỹ tiến hành bãi bỏ cấm vận nhằm vào đảo quốc này sang giai đoạn 2 của quá trình tái thiết lập quan hệ hai nước.

Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez bắt tay người đồng cấp Mỹ John Kerry. Ảnh: Vietnam+/Nguồn: Bộ Ngoại giao Mỹ.

Giai đoạn 1 của quá trình trên sẽ bao gồm chính thức tái thiết quan hệ và mở đại sứ quán tại mỗi nước. Giai đoạn 2 bắt đầu bằng việc bãi bỏ các lệnh cấm vận phi nghĩa mà Mỹ đã áp đặt đối với Cuba từ hơn nửa thế kỷ qua. Ông Díaz-Canel nhận định đã có nhiều tiến triển tích cực trong việc tái thiết quan hệ song phương Cuba - Mỹ, song đây là một quá trình dài, cần có thời gian. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Cuba cũng tuyên bố sẽ không có chuyện bình thường hóa quan hệ nếu cấm vận chưa được tháo gỡ.

Một sự kiện khác cho thấy sự ấm lên trong quan hệ hai nước là sáng 10-4, sau hơn 50 năm, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và người đồng cấp Cuba Bruno Rodriguez đã tiến hành hội đàm tại Panama. Sau cuộc gặp, ngoại trưởng hai nước đều nhất trí rằng hai bên đã đạt được những tiến triển, và sẽ tiếp tục hợp tác để giải quyết bất đồng tồn tại.

Tổng thống Mỹ Barack Obama cam kết sẽ nhanh chóng có quyết định về việc đưa Cuba ra khỏi danh sách các nước bảo trợ khủng bố ngay sau khi nhận được bản đánh giá từ Bộ Ngoại giao Mỹ. 

6. Bộ trưởng Quốc phòng hai nước Nhật Bản và Mỹ đã nhất trí đẩy nhanh việc cập nhật các nguyên tắc chỉ đạo hợp tác quốc phòng song phương, dự kiến sẽ được công bố vào cuối tháng này khi các bộ trưởng quốc phòng và ngoại giao hai nước tiến hành đối thoại an ninh tại Washington. 

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter (phải) và người đồng cấp Nhật Bản Gen Nakatani duyệt đội danh dự. Ảnh: The Japan Times

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter nhấn mạnh "các nguyên tắc chỉ đạo mới sẽ thay đổi quan hệ liên minh Mỹ-Nhật, mở rộng cơ hội để các lực lượng vũ trang Mỹ và lực lượng phòng vệ (SDF) Nhật Bản hợp tác không ngừng".

Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1997 hai nước đồng minh cập nhật các nguyên tắc chỉ đạo quốc phòng, theo đó xác định vai trò của quân đội Mỹ và Lực lượng phòng vệ Nhật Bản (SDF) trong tình huống bất ngờ.

Cả Mỹ và Nhật đều khẳng định các nguyên tắc chỉ đạo hợp tác quốc phòng giữa hai nước không nhằm vào bất kỳ khu vực cụ thể nào. Song đây được coi là thông điệp rõ ràng về quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật đang được thắt chặt hơn bao giờ hết.

VĂN DUYÊN (tổng hợp)