Vượt qua các cuộc chiến kinh tế

Bất chấp những khó khăn do cả khách quan và chủ quan, bằng các nỗ lực vượt bậc, trong năm 2016, nước Nga đã có những thành tựu kinh tế đáng nể. Vị thế kinh tế của nước Nga trên thế giới và tại khu vực Á-Âu đang ngày càng vững chắc, tăng trưởng kinh tế ổn định, tỷ lệ lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp không cao, trong bối cảnh nước Mỹ tiến hành quá độ sang chính quyền mới còn Liên minh châu Âu (EU) phải đương đầu với những thách thức thể chế chính trị ngày càng nhiều.

Trước đó, Mỹ với sự ủng hộ của các đồng minh đã tiến hành “chiến tranh” kinh tế chống Nga. Lệnh trừng phạt được áp dụng liên quan đến sự kiện tại U-crai-na, song mục tiêu hoàn toàn không phải để giải quyết cuộc khủng hoảng U-crai-na. Năm 2016, Mỹ càng tìm nhiều cớ để siết chặt trừng phạt và ép châu Âu có hành động tương tự với Nga. Cùng thời điểm các lệnh trừng phạt của phương Tây, giá dầu giảm liên tục đã làm cho sự sa sút của nền kinh tế Nga trở nên rõ ràng vào cuối năm 2014. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giảm 3,7%, trong năm 2015, đồng rúp (ruble) đã mất giá tới 127%.

Năm 2016, nước Nga đã có những thay đổi ngoạn mục trong lĩnh vực kinh tế. Sự khởi sắc của kinh tế Nga đã thu hút nhiều nhà đầu tư từ cả Mỹ và châu Âu. IKEA - nhà bán lẻ đồ nội thất lớn nhất thế giới của Thụy Điển và Leroy Merlin của Pháp vừa bắt đầu đổ hàng tỷ USD vào các nhà máy và cửa hàng ở Nga, đặt cược vào tiềm năng thị trường này. Leroy Merlin cho biết, sẽ chi 2 tỷ USD để tăng gấp đôi số lượng cửa hàng ở Nga, trong khi công ty thực phẩm Mỹ Mars thì mở rộng để sản xuất kẹo cao su và thực phẩm cho thú nuôi tại địa phương. “Đây là thời điểm để đầu tư, tôi tin tưởng vào tiềm năng của thị trường Nga trong dài hạn”, Tổng giám đốc IKEA cho biết.

Theo số liệu từ Ngân hàng Trung ương Nga, giờ đây, tình hình thay đổi khi tỷ giá đồng rúp ổn định và kinh tế Nga được dự báo sẽ tăng trưởng trở lại sớm. Đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng đến 8,3 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2016 so với mức 5,9 tỷ USD của cả năm 2015. Nước Nga đang trở thành nơi thu hút các nhà máy và cơ sở sản xuất mới. Đơn cử, hãng Samsung của Hàn Quốc bắt đầu xuất khẩu máy giặt “Made in Russia” đến 20 nước châu Âu. Công ty con Wrigley của hãng sản xuất bánh kẹo Mỹ Mars bắt đầu sản xuất kẹo cao su Juicy Fruit tại một cơ sở ở Xanh Pê-téc-bua (St.Petersburg). Trong 10 tháng năm 2016, sản lượng công nghiệp Nga tăng 0,3%. Bộ Kinh tế Nga dự báo, sản lượng công nghiệp tăng 0,4% thường niên sau khi hạ 3,4% hồi năm ngoái. “Tôi không nghĩ điều này chỉ là tạm thời”, Giám đốc hoạt động mua hàng ở Nga M.Ben-nần (Magnus Benon) của IKEA khẳng định.

Thúc đẩy quan hệ đối tác Á-Âu

Điều kiện hiện hành có thể cho phép Nga trở thành trung tâm sản xuất khu vực trong ngắn hạn và trung hạn. Thậm chí nhiều nhà kinh tế còn cho rằng, Nga có thể trở thành công xưởng của khu vực. “Mục tiêu của các nhà sản xuất của chúng tôi ở Nga là tạo ra các liên minh với những doanh nghiệp ngoại, trở thành một phần của chuỗi giá trị gia tăng khu vực và toàn cầu, từ đó tăng tiềm năng cạnh tranh và tăng tiềm năng xuất khẩu quốc gia”. Nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển Á-Âu Y.Li-xô-vô-lích (Yaroslav Lissovolik) nhận định.

Rõ ràng, chính sách tích cực thúc đẩy quan hệ đối tác Á-Âu với mục đích đạt tăng trưởng kinh tế dài hạn và bền vững trên toàn khu vực là sách lược lớn của Nga. Nga hướng tới các quốc gia mục tiêu có nhiều tham vọng thuộc Liên minh Kinh tế Á-Âu (EEU), Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và một loạt nước thuộc Cộng đồng Các Quốc gia Độc lập (SNG) và Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Tháng 12-2015, trong thông điệp liên bang hàng năm trước Hội đồng Liên bang Nga, Tổng thống V.Pu-tin đã công bố ý tưởng về việc thiết lập một mối quan hệ đối tác Âu-Á rộng lớn hơn. Tháng 6-2016, tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế ở Xanh Pê-téc-bua, ông lại đề cập chi tiết về quan hệ đối tác này, mà theo ông nói sẽ được dựa trên những nguyên tắc minh bạch và tôn trọng lợi ích của nhau. Thực tế, ý tưởng tạo lập một khu vực thương mại khắp Âu-Á đã được đề cập trước đó dưới hình thức một cộng đồng kinh tế “từ Li-xbon tới Vla-đi-vốt-xtốc”. Tuy nhiên, nếu trong năm 2010, trọng tâm là hợp tác với Liên minh châu Âu (EU) thì giờ đã được chuyển hướng sang Trung Quốc và các nước châu Á-Thái Bình Dương khác. Theo Tổng thống Pu-tin, quan hệ đối tác ban đầu sẽ tập trung vào việc bảo hộ đầu tư, hoàn thiện các thủ tục liên quan tới việc vận chuyển hàng hóa qua biên giới, cùng phát triển các tiêu chuẩn kỹ thuật cho các công nghệ thế hệ mới và mở cửa các thị trường dịch vụ và vốn.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu V.Khô-lô-cốp (Vyacheslav Kholodkov) thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Nga cho rằng, số lượng lớn các nước như vậy, nếu không phối hợp tốt cũng sẽ là một trong những trở ngại chính cho việc thực hiện dự án. Theo các chuyên gia, để phối hợp tiến hành một loạt vấn đề như vậy sẽ đòi hỏi nhiều thời gian và nỗ lực, và đây sẽ là một tiến trình rất lâu dài, phức tạp, khó khăn với đầy những bất trắc.

NGUYỄN HÒA