Khi được hỏi, liệu Ấn Độ có thể chia sẻ kinh nghiệm phát triển về lĩnh vực công nghệ thông tin với Việt Nam, chuyên gia của Wipro đã trả lời rằng nguồn nhân lực Việt Nam cũng dồi dào và trẻ, nhưng Việt Nam đang thiếu những cơ chế đặc thù đủ mạnh để phóng con tàu công nghệ thông tin. Và một trong những cơ chế đấy là khả năng giữ chân người tài.

Từ “xuất khẩu” kinh nghiệm...

Ấn Độ có được vị trí dẫn đầu trong ngành công nghiệp phần mềm, tập trung ở Băng-ga-lo, là nhờ nước này có nguồn nhân lực rất dồi dào. Hằng năm, ở nước này có tới 400.000 sinh viên tốt nghiệp ngành khoa học tự nhiên và kỹ thuật, nhiều hơn bất kỳ nước nào trên thế giới, giúp Ấn Độ có lợi thế cạnh tranh lớn. Nhưng khi mà ngành gia công phần mềm trên thế giới vẫn tăng trưởng đến chóng mặt, ngành công nghiệp phần mềm Ấn Độ vẫn phải lo lắng liệu họ sẽ có đủ kỹ sư phần mềm giỏi trong tương lai hay không?

Bà S.Gúp-ta, Phó chủ tịch Nasscom ước tính rằng tới năm 2010, công nghiệp gia công phần mềm của Ấn Độ sẽ đạt mức doanh thu 60 tỷ USD so với 23 tỷ USD năm 2006, nhưng cũng mới chỉ chiếm khoảng 10% tiềm năng thị trường thế giới. Bà Gúp-ta nói, nếu ngành công nghiệp này tăng doanh thu lên ba lần, ngay từ bây giờ Ấn Độ cần phải hành động kịp thời để tăng nguồn nhân lực có tay nghề cao.

Vấn đề khó khăn chủ yếu không phải là tuyển lao động IT có tay nghề cao nhưng khó khăn là ở chỗ làm sao giữ được nhân tài. Tăng lương và các chế độ ưu đãi cũng chỉ là một trong số các giải pháp khi mà nhân tài ngày càng khan hiếm trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các công ty.

Trong khi vừa hướng dẫn nhóm phóng viên Việt Nam thăm quan Infosys, chuyên gia của “đế chế” này cho biết tại trụ sở chính của Infosys ở Băng-ga-lo, mỗi ngày có hàng ngàn người đến tham gia các khóa học về lập trình máy tính. Trong số họ không chỉ có những học viên Ấn Độ mà còn có nhiều học viên nước ngoài. Phần nhiều là những người Mỹ vừa tốt nghiệp đại học. Họ đến Ấn Độ tham gia khoá huấn luyện dài sáu tháng, rồi trở về Mỹ để làm việc trong một chi nhánh của chính Infosys và trong số đó có nhiều người từng từ chối làm việc cho Google hay Microsoft.

Ma-ha-đê-van ở Wipro cho biết cơ hội lấy thêm một bằng cấp có giá trị ngang ngửa bằng cử nhân chỉ trong một thời gian ngắn là chiêu thức mà các công ty Ấn Độ đang sử dụng để thu hút nhân lực. Chiêu thức này đánh trúng vào tâm lý của những người trẻ tuổi nhiều tham vọng vốn luôn tìm kiếm các cơ hội học tập để trang bị thêm một kỹ năng nữa, để có thêm một bằng cấp giá trị hay cơ hội làm việc tại công ty. Trước đây, các đại gia phần mềm Ấn Độ đã sử dụng chiêu thức này để thu hút nhân tài trong nước, và bây giờ họ lại áp dụng chiêu thức này với nhân lực từ khắp nơi trên thế giới.

... Đến “do Ấn Độ làm ra”

Ở Mỹ, chỉ cần nghe thấy từ B2B người ta sẽ nghĩ ngay đến Business to Business, một phần mềm thương mại chuyên dụng được phát minh tại “Thung lũng Silicon” thế kỷ trước. Đến Băng-ga-lo, chúng tôi cũng thường xuyên được nghe thấy B2B. Nhưng đó không phải là Business to Business mà là Back to Bangalore (Quay trở về với Băng-ga-lo), lực lượng đang làm nên thành công không nhỏ cho một “Thung lũng Silicon” Ấn Độ ngày nay.

Theo bà Gúp-ta, Phó chủ tịch Nasscom, lực lượng mang tên B2B tại Ấn Độ chủ yếu là kỹ sư, lập trình viên và những người Ấn Độ đã từng làm những nghề khác tại Mỹ hoặc học tại Mỹ, nay trở về quê hương để làm việc. Lật lại thời gian, vào những năm 1990, số lượng người Ấn Độ rời bỏ quê hương sang lập nghiệp trên đất Mỹ rất đông. Đó là những thần đồng tin học, những người đã đem lại thành công không nhỏ cho ngành công nghệ thông tin của nước Mỹ. Khi ấy, những câu nói đùa về mùi cà ri trên hành lang Paolo Alto ở Ca-li-phoóc-ni-a đã quá quen thuộc. Nhưng giờ đây, người ta không còn đùa như thế nữa. Giờ đây, ở Băng-ga-lo, mọi thứ đã đủ cả: phần mềm và cà ri. Nhiều người quay trở lại và tiếp tục làm việc cho những doanh nghiệp Mỹ đặt tại Băng-ga-lo nhưng cũng không ít người trong số họ tự lập ra xí nghiệp của riêng mình và trở thành ông chủ.

Sự phát triển của Băng-ga-lo ngày hôm nay không thể không nhắc đến sự đóng góp của những B2B. Ở Wipro, chúng tôi đã gặp nhiều người như vậy. Ngoài Ma-ha-đê-van, trợ lý giám đốc tiếp thị chiến lược, còn có Xơ-gít Xinh, chịu trách nhiệm điều hành công ty mang dáng dấp một khu nghỉ cao cấp này. Xơ-gít nói rằng ở Wipro hay Infosys có rất nhiều B2B. Rời nước Mỹ với trình độ tay nghề khá vững vàng và một vốn kinh nghiệm cực kỳ quý báu, những B2B đã biến Băng-ga-lo thành một “Thung lũng Silicon của Ấn Độ”. Những gì mà họ làm ra đã không còn là những “sản phẩm làm tại Ấn Độ” mà là những “sản phẩm do Ấn Độ làm ra”. Thương hiệu ấy đã khẳng định đẳng cấp của một Băng-ga-lo mới - một Băng-ga-lo không còn là kẻ làm thuê mà là nhà chế tạo những sản phẩm đẳng cấp cao. Và đó cũng chính là bước ngoặt khổng lồ của ngành công nghệ thông tin Ấn Độ.

Tuy nhiên, mọi thành công đều có mặt trái của nó. Sự phát triển của Băng-ga-lo bùng nổ với tốc độ chóng mặt khiến cơ sở hạ tầng thành phố không theo kịp. Xe đưa chúng tôi đi thăm quan thành phố đôi khi vẫn nảy tưng tưng trên những con đường đầy ổ trâu. Và những khu nhà ổ chuột, chao ôi là nhiều, nằm xen kẽ cạnh những cao ốc như một minh chứng cho sự bần hàn vẫn còn đeo bám người dân. Người ta nói rằng Băng-ga-lo đã hút hết mọi nguồn đầu tư từ nơi khác đến và tạo ra khoảng cách phát triển đáng lo ngại giữa các khu vực trong nước. Có lẽ đúng. Những đêm lang thang trên đường phố ở Niu Đê-li và Băng-ga-lo, chúng tôi đã bắt gặp không biết bao nhiêu “đại gia đình” ăn xin, có lẽ 3 hay 4 thế hệ gì đó, nằm vất vưởng trên vỉa hè, chờ người qua lại rủ lòng hảo tâm. Điều đó có đáng ngại khi mà một bộ phận dân ở Băng-ga-lo lại quá thừa sự xa xỉ? Chẳng phải các nhà xã hội học đã lo sợ rằng với tốc độ phát triển không đồng đều, Băng-ga-lo sẽ tự đánh mất mình.

Có thể nói hình ảnh Băng-ga-lo Ấn Độ hôm nay là bài học quý giá đối với tất cả các quốc gia đang tìm cho mình con đường phát triển nhanh nhất. Đó là bài học về sự thành công kinh tế diệu kỳ nhưng đó cũng là bài học rút kinh nghiệm cho những quốc gia mong muốn phát triển nhưng trân trọng phát triển bền vững.

THU TRANG