Bộ Đại học Pháp vừa đình chỉ chức vụ ba lãnh đạo Trường đại học (ĐH) do có dính líu đến đường dây mua bán bằng cho sinh viên Trung Quốc. Bê bối bằng cấp trên cũng cho thấy áp lực trong giới sinh viên du học Trung Quốc phải có tấm bằng “ngoại” bằng mọi giá nhằm kiếm một việc làm tốt hơn trong nước.

Hiệu trưởng Trường Đại học La-ru-xi U-e-xla-ti. Ảnh: AC-Nice-fr.

Hồi đầu tuần, Bộ trưởng Đại học Pháp Va-lơ-ri Pê-crét-xơ (Valerie Pecresse) đã ra lệnh đình chỉ chức vụ hiệu trưởng của ông La-ru-si U-e-xla-ti (Laroussi Oueslati) cùng hai hiệu phó, gồm Pi-e Xăng đơ An-ba (Pierre Sanz de Alba) và Y-vơ Luy-ca (Yves Lucas) vì cản trở cuộc điều tra nghi án về việc nhiều sinh viên Trung Quốc bỏ tiền mua bằng ở ĐH Toulon. Bà Pê-crét-xơ  mô tả ba người đã “hăm dọa các giáo sư”, “dọa sẽ trả thù các nhân chứng” và “che giấu tài liệu” có liên quan đến vụ án.

Quyết định đình chỉ công tác lãnh đạo trường Toulon được báo giới nước này coi là “vết nhơ” trong nền giáo dục được đánh giá cao của Pháp.  Theo các nhà điều tra Bộ Đại học Pháp, từ năm 2008 một số tay “cò” người Trung Quốc đã tiếp xúc với nhiều quan chức ĐH Toulon, đề nghị hối lộ những khoản tiền lớn để các sinh viên Trung Quốc được nhận vào học và đảm bảo lấy được bằng tốt nghiệp. Tuy nhiên, các quan chức này đều từ chối. Đến mùa hè 2008, một sinh viên Trung Quốc đến gặp giáo sư Na-ta-li Éc-to (Nathalie Hector), người phụ trách chương trình cấp bằng thạc sĩ của trường, để đưa ra đề nghị tương tự. Sinh viên này ra giá 3.000USD cho mỗi sinh viên Trung Quốc được nhận vào ĐH , và tới 7.500USD cho mỗi tấm bằng. Bà Éc-to đã từ chối lời đề nghị trên nhưng sau đó liên tiếp nhận được thư điện tử của tay “cò” này, nói rằng hiệu trưởng U-e-xla-ti lại chấp nhận thỏa thuận trên.

Bà Éc-to lập tức đến gặp hiệu trưởng U-e-xla-ti và ông ta yêu cầu bà ngừng liên lạc với tay “cò” người Trung Quốc. Tuy nhiên, sau đó ông hiệu trưởng không báo cáo vụ việc lên Bộ Đại học, và hai hiệu phó Pi-e và Y-vơ liên tục ép bà Éc-to phải nhận các sinh viên Trung Quốc không nói thạo tiếng Pháp. Ông U-e-xla-ti và hai hiệu phó lại can thiệp sâu vào quá trình xét tuyển. Bức xúc, bà Éc-to đã báo cáo vụ việc lên Bộ Đại học. Ngày 9-4-2009, các nhân viên điều tra đã đến khám xét Trường ĐH và tịch thu toàn bộ tài liệu về các sinh viên Trung Quốc trong bốn năm qua. Kết quả kiểm tra các phòng, ban nội bộ khiến người ta giật mình kinh ngạc: Tỉ lệ sinh viên Trung Quốc thi đỗ các môn học gần đây tăng cao rõ rệt; gần 100% sinh viên Trung Quốc lấy được bằng thạc sĩ của trường, trong khi sinh viên tất cả các nước còn lại, bao gồm cả sinh viên Pháp lại chỉ đạt 60-70%. Không chỉ vậy, có tới hơn 100 trong số 650 sinh viên Trung Quốc học ở Toulon không biết tiếng Pháp.

Tờ Thế giới đã đăng bài tố cáo vụ xì-căng-đan này. Theo đó, vụ mua bằng của sinh viên Trung Quốc ở ĐH diễn ra từ năm 2004. Năm ngoái, một nhóm sinh viên Trung Quốc phát hiện trò mua bằng của các đồng hương nên tức giận thông báo cho nhà chức trách. Tờ Thế giới dẫn lời một quan chức ĐH Toulon tiết lộ một sinh viên Trung Quốc đã đề nghị trả cho quan chức này 100.000 ơ-rô (gần 150.000USD) để đổi lấy bằng cử nhân và thạc sĩ cho khoảng 60 sinh viên Trung Quốc.

Nhiều chuyên gia cho rằng, đó chính là hệ quả của quan niệm coi trọng bằng cấp, nhất là bằng du học nước ngoài của nhiều cơ quan, đơn vị trong nước. Để giành được ưu thế, để có được một chút “thể diện” mà nhiều người tìm mọi cách gắn mác du học cho mình.

Khi bị đình chỉ, ông U-e-xla-ti phủ nhận mọi cáo trạng và gọi quyết định của bộ là “bất công”. Trong khi đó, ngoài Bộ Đại học Pháp, các công tố viên thành phố cũng đã mở cuộc điều tra hình sự để làm sáng tỏ vụ việc. Các nhân viên điều tra nghi ngờ hiện tượng mua bằng có thể xảy ra ở nhiều trường ĐH khác tại Pháp. “Những vụ việc kiểu như thế này xảy ra ở bất cứ đâu trên đất Pháp” - ông Giắc-cơ Đa-ét (Jacques Dallest), công tố viên trưởng thành phố Mác-xây, nhận định.

Không chỉ Đại học , một số trường đại học ở ngoại ô Pa-ri và tây nam nước Pháp cũng đang bị cảnh sát điều tra. Tuy kết quả điều tra của Cảnh sát Pháp cũng như danh sách những sinh viên liên quan chưa được công bố, nhưng sự việc rõ ràng đã ảnh hưởng rất xấu đến cộng đồng lưu học sinh Trung Quốc tại Pháp cũng như một số quốc gia khác trên thế giới. Trần Linh, một sinh viên Trung Quốc đang theo học tại ĐH cho biết, cô luôn trong tình trạng lo lắng. Hiện cô Trần đang trong thời gian thực tập, chỉ nửa năm nữa là có thể lấy được tấm bằng cao học, nhưng xì-căng-đan này xảy ra khiến cô lo rằng, việc tốt nghiệp sẽ không được thuận lợi. “Tôi cũng không biết sự việc này có ảnh hưởng đến quá trình công tác sau này ở Trung Quốc hay không”, Trần lo lắng.

Việt Anh