QĐND - Đại sứ Thụy Điển tại Bê-la-rút Xtê-phan Ê-rích-xơn (Stefan Eriksson) vừa bị Min-xcơ trục xuất với lý do ông Ê-rích-xơn "quá bênh vực nhân quyền". Vụ việc này xảy ra đúng một tháng sau vụ “bom gấu Teddy”, khiến quan hệ ngoại giao giữa Thụy Điển và Bê-la-rút trở nên căng thẳng.

Theo Ngoại trưởng Thụy Điển Các-lơ Bin-tơ (Carl Bildt), quyết định trên của Min-xcơ "vi phạm thô bạo" các chuẩn mực quan hệ song phương, bởi vì những cáo buộc mà Bê-la-rút đưa ra hoàn toàn không có cơ sở. Ông Bin-tơ cho hay, một số lý do để trục xuất Đại sứ Ê-rích-xơn như ông từng gặp gỡ phe đối lập tại nước này hay quyên góp sách về nhân quyền cho một trường đại học ở thủ đô Min-xcơ… là không thuyết phục. Để đáp lại hành động trên của Bê-la-rút, Xtốc-khôm đã quyết định rằng Đại sứ sắp tới của Bê-la-rút tại Thụy Điển sẽ không được hoan nghênh, đồng thời hai quan chức ngoại giao của Bê-la-rút cũng đã bị đề nghị rời khỏi quốc gia Bắc Âu này. 

Trước phản ứng gay gắt trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Bê-la-rút An-đrây Xa-vi-nưi (Andrei Savinyi) cho hay, Min-xcơ không trục xuất Đại sứ Ê-rích-xơn mà chỉ thông qua quyết định không gia hạn nhiệm kỳ đại sứ của ông này. Theo ông Xa-vi-nưi, trong thời gian gần 7 năm trên cương vị Đại sứ Thụy Điển tại Bê-la-rút, hoạt động của ông Ê-rích-xơn không nhằm củng cố mối quan hệ song phương, mà trái lại nhằm mục đích hủy hoại. “Bê-la-rút sẵn sàng phát triển mối quan hệ với Thụy Điển trên cơ sở xây dựng và cùng có lợi. Tuy nhiên, nếu Xtốc-khôm tìm cách làm trầm trọng tình hình thì Min-xcơ sẽ áp dụng các biện pháp đáp trả thích ứng”, ông Xa-vi-nưi khẳng khái đáp lại.

Một trong những con gấu bông Teddy mang thông điệp “tự do ngôn luận” được thả xuống bầu trời Bê-la-rút đầu tháng 7 vừa qua. Ảnh: Belarusian News Photos

Trong khi đó, Đại diện cấp cao Liên minh châu Âu phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Ca-thơ-rin A-stơn (Catherine Ashton) tuyên bố, quyết định trên của Bê-la-rút đã vi phạm các quy tắc của quan hệ quốc tế.

Quan hệ ngoại giao giữa Bê-la-rút và Thụy Điển bất ngờ căng thẳng kể từ ngày 4-7 vừa qua, khi hai nhân viên của Công ty Studio Total (Thụy Điển) sử dụng một máy bay hạng nhẹ thâm nhập trái phép không phận Bê-la-rút và thả xuống thị trấn I-vơ-nét và khu vực gần thủ đô Min-xcơ  800 chú gấu bông Teddy (một loại đồ chơi nổi tiếng trên thế giới), mang thông điệp kêu gọi tự do ngôn luận và nhân quyền tại Bê-la-rút. Chiếc máy bay sau đó quay trở lại Thụy Điển bằng cách bay qua nước láng giềng của Bê-la-rút là Lít-va. Vụ việc này đã khiến hai viên tướng cao cấp Bê-la-rút bị sa thải.

Theo hãng tin Roi-tơ, ban đầu Lực lượng Phòng không Bê-la-rút phủ nhận thông tin vụ thả “bom gấu”, nhưng đến hôm 26-7, giới chức nước này đã lần đầu tiên xác nhận có vụ thả “bom gấu Teddy”. Bản thân Công ty Studio Total cũng đã lên tiếng chịu trách nhiệm về vụ việc này. Theo thông tin đăng trên trang web của mình, Công ty Studio Total cho rằng vụ việc thả gấu bông nói trên là một chiến dịch nhằm ủng hộ trang tin điện tử Charter97 của phe đối lập và lôi kéo sự chú ý tới tình hình liên quan vấn đề "tự do ngôn luận" ở Bê-la-rút… 

Trước những lời thừa nhận trên, ngày 1-8, Tổng thống Lu-ca-sen-cô đã quyết định sa thải Chủ tịch Ủy ban Biên giới quốc gia I-go Rách-cốp-xki (Igor Rachkovsky) và Tư lệnh Phòng không-Không quân Đmi-tri Pa-men-kin (Dmitry Pahmellkin) vì “không hoàn thành nhiệm vụ đảm bảo an ninh quốc gia”. Ngoài ra, Bộ trưởng Quốc phòng cùng Thư ký hội đồng An ninh nước này cũng bị Tổng thống Bê-la-rút khiển trách. Để tránh một vụ việc tương tự xảy ra trong tương lai, Tổng thống Lu-ca-sen-cô cũng ra lệnh cho vị Chủ tịch Ủy ban Biên giới quốc gia mới trong thời gian tới không được phép do dự khi sử dụng vũ khí để ngăn chặn sự xâm nhập vùng trời của Bê-la-rút.

Xem ra, vụ thả “bom gấu Teddy” như “giọt nước làm tràn ly” đã đẩy quan hệ Bê-la-rút – Thụy Điển vào mối nguy hiểm khi hai bên tiếp tục có những thái độ nghi ngờ nhau liên quan đến tình hình “nhân quyền” ở mỗi nước.

Bình Nguyên