Hiện trường vụ không kích của NATO vào xe chở nhiên liệu ngày 4-9. Ảnh: AFP

Trong một tuyên bố mới đây, ông Đmi-tơ-ri Rô-gô-gin, Đại sứ Nga tại Tổ chức Hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã nói rằng, Nga yêu cầu NATO thông báo đầy đủ về các kế hoạch ở Áp-ga-ni-xtan. Theo đó NATO cần thông báo cho Nga đầy đủ thông tin về các hoạt động của tổ chức này ở Áp-ga-ni-xtan vì những hoạt động đó có thể tạo thêm bất ổn tại khu vực gần biên giới với Nga.

Ông Rô-gô-gin chỉ rõ, tình hình hiện nay của NATO ở chiến trường Nam Á này đang ngày càng "nghiêm trọng". Vụ không kích của NATO ngày 4-9, mà theo giới chức trách Áp-ga-ni-xtan đã làm khoảng 90 người thiệt mạng, cho thấy bằng chứng về tình trạng vô tổ chức của lực lượng NATO ở nước này.

 Theo Đại sứ Rô-gô-gin, Chính phủ Nga muốn biết về chiến lược quân sự, kế hoạch quân sự và kế hoạch chính trị của NATO trong trường hợp tổ chức này rơi vào thế thất bại hoàn toàn. Bởi, rõ ràng nếu họ rời khỏi Áp-ga-ni-xtan khi đất nước này chỉ còn là một đống đổ nát và hỗn loạn thì Nga và các đối tác Trung Á gần đó sẽ bị ảnh hưởng và phải gánh chịu hậu quả nghiêm trọng. Chính phủ Nga hiện vẫn ủng hộ các hoạt động của NATO ở Áp-ga-ni-xtan thông qua việc cho phép khối liên minh quân sự này sử dụng lãnh thổ Nga để quá cảnh hàng tiếp tế cho các lực lượng NATO đang làm nhiệm vụ tại Áp-ga-ni-xtan, và Nga cũng sẽ viện trợ trực tiếp cho Chính phủ Áp-ga-ni-xtan. Với sự hỗ trợ như vậy, Chính phủ Nga cần biết rõ  thông tin chi tiết về các hoạt động của NATO cũng như những gì đang diễn ra ở Áp-ga-ni-xtan.

Có thể thấy rõ những yêu cầu của Nga là có cơ sở khi tình hình an ninh tại Áp-ga-ni-xtan đã trở nên đặc biệt nghiêm trọng kể từ sau cuộc bầu cử cách đây hơn 2 tuần. Hàng trăm binh lính, dân thường đã thiệt mạng bởi hàng chục vụ tấn công liều chết. Chính quyền thì bất lực, lực lượng liên quân Mỹ và NATO lại không làm được gì nhiều. Các chiến dịch lớn của họ tỏ ra chưa thực sự có hiệu quả. Một nghịch lý đang diễn ra, càng tăng quân, tình hình càng bất ổn. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Ta-li-ban đã khiến năm 2009 trở thành năm thương vong đẫm máu nhất đối với quân đội nước ngoài tại chiến trường này. Tình trạng bạo lực đã đặc biệt gia tăng nghiêm trọng tại Áp-ga-ni-xtan thời gian gần đây, buộc Mỹ và phương Tây phải xem xét lại chiến lược tại quốc gia Nam Á này. Điều này cũng lý giải tại sao Tư lệnh lực lượng Mỹ và NATO tại Áp-ga-ni-xtan, Tướng Xtan-li Mác Crai-xtan khi đưa ra công bố báo cáo về tình hình quốc gia Nam Á này lại nhấn mạnh thực tế đang diễn ra ở đây là "nghiêm trọng", và khuyến cáo chính quyền sở tại cùng liên quân cần thay đổi chiến lược mới có thể thành công.

Sau 60 ngày kể từ khi ký kết nhân chuyến thăm chính thức của Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma tới Mát-xcơ-va, hôm nay, 6-9-2009, hiệp ước về vận tải hàng quân sự của Mỹ tới Áp-ga-ni-xtan qua lãnh thổ Nga bắt đầu có hiệu lực. Sự cho phép này của Nga được coi là đóng góp quan trọng của Nga vào các nỗ lực quốc tế rộng rãi nhằm bảo đảm an ninh, ổn định và tái thiết Áp-ga-ni-xtan. Hiệp ước này đáp ứng được lợi ích của các bên, đặc biệt, khi Mỹ và các nước NATO khác đang gặp nhiều khó khăn tìm đường tiếp vận cho lực lượng của họ đang chiến đấu chống Ta-li-ban ở Áp-ga-ni-xtan.

Cho dù Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, R.Ghết ra sức biện hộ cho tình trạng yếu kém của lực lượng quân sự tại Áp-ga-ni-xtan, rằng những nỗ lực mới của chính quyền B.Ô-ba-ma chỉ mới bắt đầu nên chưa có đủ thời gian và cơ hội để phát huy hiệu quả, song thực tế tình hình tại Áp-ga-ni-xtan đã cho thấy, Mỹ và NATO khó có thể giành chiến thắng tại Áp-ga-ni-xtan nếu thiếu vai trò của Nga. Không biết trong các chiến lược mới tới đây Mỹ và NATO xây dựng có tính tới vai trò của Nga hay không, nhưng những kinh nghiệm xương máu mà Liên Xô (trước đây) đã trải qua trong cuộc chiến tại đây, vị trí địa lý, địa chính trị cùng sức mạnh của nước Nga ngày nay trong cuộc chiến chống khủng bố cũng cần phải được tính đến như một lực lượng chiến lược trong cuộc chiến để bình ổn đất nước Nam Á này.

NGUYỄN HÒA