Tòa án xét xử tội ác của Khơ-me đỏ tại Cam-pu-chia (ECCC) ngày 18-12  đã buộc tội diệt chủng đối với Khiêu Xăm-phon (Khieu Samphan), một trong các thủ lĩnh của chế độ Khơ-me đỏ. Trước đó, ngày 16-12, ECCC cũng đã buộc tội diệt chủng đối với hai thủ lĩnh khác  của Khơ-me đỏ là Nuôn Chia (Nuon Chea) và Ngoại trưởng Y-êng Xa-ri (Ieng Sary). Người phát ngôn của ECCC L.Ôn-xen (L.Olsen) khẳng định, đây là lần đầu tiên có đối tượng bị buộc tội diệt chủng trong các phiên xét xử của ECCC.

Khiêu Xăm-phon tại phiên tòa. Ảnh: AFP

Các thủ lĩnh Khơ-me đỏ nói trên  bị buộc tội diệt chủng vì liên quan tới hành động thảm sát hàng trăm nghìn người Việt Nam và các tín đồ Hồi giáo người Chăm trong thời gian Khơ-me đỏ cầm quyền (1975-1979). Trước đó, Nuôn Chia, Y-êng Xa-ri, Khiêu Xăm-phon đã bị cáo buộc phạm các tội ác chiến tranh và tội ác chống loài người. Thủ lĩnh Khơ-me đỏ đầu tiên mà ECCC đưa ra xét xử là Cang Kếch Yêu (Kang Guek Eav), biệt danh Duch, điều hành nhà tù khét tiếng Tuôn Xleng. Dự kiến ECCC sẽ ra phán quyết và tuyên án đối với Duch vào đầu năm 2010.

Khiêu Xăm-phon sinh năm 1931. Tên này làm  chủ tịch Đoàn chủ tịch Nhà nước “Cam-pu-chia Dân chủ” từ năm 1976. Tháng 1-1979 khi chế độ  Khơ-me đỏ bị lật đổ, y bỏ chạy khỏi Phnôm Pênh, tiếp tục chỉ huy tàn quân chống chính phủ. Ngày 19-11-2007, Khiêu Xăm-phon bị bắt để đưa ra xét xử. Nuôn Chia sinh năm 1926. Hắn là nhân vật số hai của Khơ-me đỏ sau Pôn Pốt, chuyên phụ trách công tác chính trị - tư tưởng. Ngày 19-9-2007, Nuôn Chia bị bắt tại nhà riêng ở Pai-lin, giáp biên giới Thái Lan. Y-êng Xa-ri sinh năm 1925. Trong thời gian Khơ-me đỏ cầm quyền, Y-êng Xa-ri là Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao. Hắn  dụ dỗ nhiều trí thức Cam-pu-chia đã bỏ chạy khỏi đất nước trước đó quay về. Những người này sau đó bị giết trong một cuộc thanh trừng trí thức quy mô lớn. Vợ của Y-êng Xa-ri, Y-êng Thi-rít (Ieng Thirith) là Bộ trưởng Quan hệ xã hội dưới chế độ diệt chủng này. Hai vợ chồng Y-êng Xa-ri bị bắt ngày 12-10-2007.

Trong 3 năm 8 tháng 20 ngày cầm quyền, bọn diệt chủng Khơ-me đỏ đã giết hại khoảng 2 triệu người Cam-pu-chia và Việt Nam bằng những phương thức man rợ nhất. Với chỉ thị “không được lãng phí đạn” của Khơ-me đỏ, nhiều người đã bị đập chết. Vô số người khác bị giết hại dã man bằng dùi cui sắt, liềm, búa… Không ít người khác bị chôn sống. Khơ-me đỏ đã xóa bỏ trường học, bệnh viện, nhà máy, ngân hàng, tiền tệ, tôn giáo. Tương lai của nhân dân Cam-pu-chia chưa biết sẽ đi về đâu nếu như chế độ Khơ-me đỏ không bị lật đổ vào ngày 7-1-1979. Bộ đội tình nguyện Việt Nam đã không ngại hy sinh xương máu giúp Mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước Cam-pu-chia xóa bỏ chế độ Khơ-me đỏ.

BẢO ANH