QĐND - Tàu vũ trụ Vô-xtốc 1 có người lái được phóng bằng 5 tên lửa đẩy từ sân bay vũ trụ Bai-cô-nua (Ca-dắc-xtan) lúc 9 giờ 7 phút ngày 12-4-1961, theo giờ Mát-xcơ-va. Phi hành gia Yu-ri Ga-ga-rin đã bay một vòng quanh quỹ đạo và hạ cánh xuống khu vực gần làng Xme-lốp-ca, tỉnh Xa-ra-tốp-xcay-a của Nga, lúc 10 giờ 55 phút. Điểm gần Trái đất nhất của quỹ đạo chuyến bay dài 108 phút này là 181km, cao nhất là 327km.

Tàu Vô-xtốc 1 được phóng vào không gian. Ảnh: aerospaceweb.org

Tàu vũ trụ Vô-xtốc 1 bao gồm một thiết bị đổ bộ và ngăn công cụ - động cơ. Tàu đổ bộ được thiết kế như một quả bóng có đường kính 2,3m, nặng 2,4m. Phía trong gắn ghế ngồi của phi hành gia, thiết bị điều khiển và hệ thống hỗ trợ cuộc sống. Chiếc ghế bành đặt theo cách sao cho lực phát sinh trong quá trình cất cánh và hạ cánh tác động lên phi hành gia ở mức độ thấp nhất. Trong buồng lái, duy trì áp suất không khí bình thường và thành phần không khí giống như trên Trái đất. Mũ áo bay để mở nên phi hành gia được thở không khí trong ca-bin. Hệ thống hỗ trợ cuộc sống được thiết kế cho 10 ngày.

Sau khi bật phanh, tốc độ tàu giảm dần và tàu bắt đầu hạ thấp. Ở độ cao 7km, nắp tàu mở ra và ghế cùng phi hành gia bắn từ khoang ra ngoài. Cách mặt đất 4km, chiếc ghế tách ra khỏi phi hành gia và rơi xuống, còn Ga-ga-rin vẫn tiếp tục hạ xuống đất bằng dù. Một chiếc thuyền cứu hộ với dây cáp dài 15m cùng rơi xuống với phi hành gia, tự động bơm hơi căng lên đề phòng trường hợp hạ cánh trên mặt nước.

Do sự cố trong bộ phận phanh của hệ thống đổ bộ, Ga-ga-rin đã hạ cánh lệch xa khu vực dự kiến. Những người dân đầu tiên đã gặp phi hành gia sau khi chuyến bay kết thúc là bà An-na A-ki-mốp-na Ta-khta-rô-va (Anna Akimovna Takhtarova), vợ ông gác rừng và cô cháu gái Ri-ta (Rita) sáu tuổi của bà. Ngay sau đó, các quân nhân ở đơn vị gần đó kéo đến. Một nhóm chiến sĩ bảo vệ thiết bị đổ bộ và những người khác lái xe đưa Ga-ga-rin về doanh trại.

Bảo Anh