Châu Âu đang trải qua một “mùa đông của bất bình” khi những làn sóng biểu tình và bãi công đã diễn ra liên tiếp ở hàng loạt nước châu Âu trong vài ngày vừa qua.

Các cuộc biểu tình và tổng bãi công phản đối những biện pháp kinh tế khắc khổ của chính phủ diễn ra ở hầu khắp các thành phố lớn ở Hy Lạp làm cho không khí tại đất nước vốn đang chìm trong khó khăn của cuộc khủng hoảng tài chính này lại thêm căng thẳng. Từ 0 giờ ngày 24-2 (giờ địa phương), hàng chục nghìn người Hy Lạp đã đổ ra đường phố ở Thủ đô A-ten, thành phố Te-xa-lô-ni-ki (Thessaloniki) và nhiều thành phố lớn khác trong phạm vi cả nước, tham gia biểu tình. Với khẩu hiệu chính là “con người và nhu cầu sinh sống phải được đặt lên trên thị trường và lợi nhuận”, người biểu tình lớn tiếng la ó phản đối những nỗ lực của Thủ tướng Gioóc-giơ Pa-pan-đrê-u (George Papandreou) nhằm giảm thâm hụt ngân sách. Song song với cuộc biểu tình tuần hành là cuộc tổng bãi công 24 giờ của hàng chục nghìn lao động trong nhiều ngành dịch vụ và cơ quan công cộng ở Hy Lạp khiến cho hoạt động vận tải đường không, đường thủy và đường sắt bị tê liệt; nhiều trường học, cơ quan chính phủ và địa điểm du lịch phải đóng cửa. Các phương tiện vận tải công cộng sẽ chỉ hoạt động trong vòng 6 tiếng để chuyên chở những người biểu tình đến các điểm tập trung. 

Biểu tình trên đường phố A-ten. Ảnh: AP

Các cuộc biểu tình, đình công diễn ra trong khi phái đoàn của Liên minh châu Âu (EU) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đang có những cuộc thảo luận với Chính phủ Hy Lạp về các kế hoạch nhằm kiềm chế chi tiêu, vì Hy Lạp là nước vi phạm nghiêm trọng quy định ngân sách của EU. Trong năm 2009, thâm hụt ngân sách lên tới 12,7%, nợ công khoảng 300 tỉ ơ-rô, tương đương 125% tổng sản phẩm nội địa. Theo dự tính, trong năm nay 2010, tỉ lệ này sẽ lên tới 133% GDP, tương đương 326 tỉ ơ-rô. Trước sức ép của châu Âu, chính quyền A-ten đã thông qua dự luật ngân sách 2010 với nhiều biện pháp bảo đảm nguồn thu ngân sách, đánh thuế đối với những khoản lợi nhuận lớn, đối với những người giàu, tăng thuế đánh vào rượu và thuốc lá, giảm mạnh các khoản chi trong vận hành bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, EU vẫn yêu cầu Hy Lạp phải có thêm các biện pháp, với mục tiêu là giảm thâm hụt ngân sách xuống còn 8,7% trong năm nay.

Trong khi đó, những cuộc biểu tình lớn cũng diễn ra tại nhiều thành phố ở các nước châu Âu như Tây Ban Nha, Pháp, Đức. Trong số các nước có mức thâm hụt ngân sách lớn như Bồ Đào Nha, I-ta-li-a, Ai-len, Hy Lạp và Tây Ban Nha, thì Tây Ban Nha đối mặt với làn sóng phản đối quyết liệt nhất của người dân trước những kế hoạch của chính phủ để kiểm soát được tài chính công. Theo nhiều nhà phân tích kinh tế, tình trạng trên là một minh chứng cho thấy chính sách tiền tệ trong khối đồng tiền chung châu Âu đã bộc lộ những yếu kém.

Một vấn đề khác nữa làm xói mòn độ tin tưởng của thị trường đối với khả năng xử lý của các chính phủ này là do thiếu chức năng hoạt động theo kiểu kho bạc trong khối sử dụng đồng tiền chung châu Âu, giúp bổ trợ cho Ngân hàng trung ương châu Âu. Những nước gặp khó khăn tài chính như Hy Lạp sẽ rất ít có lựa chọn và phải tìm kiếm sự giúp đỡ từ IMF.

LINH OANH