QĐND - Ngày 8-10, Tổng thống tạm quyền Cư-rơ-gư-xtan, bà Rô-da Ô-tun-bai-ê-va (Roza Otunbayeva) đã bác bỏ những đồn đoán về khả năng cuộc tổng tuyển cử quốc hội được ấn định sẽ diễn ra ngày mai, 10-10, có thể bị hoãn lại. Bà tuyên bố: “Đây là cuộc tổng tuyển cử lịch sử đối với Cư-rơ-gư-xtan và chúng tôi sẽ tổ chức bằng được sự kiện này”.

Các lãnh đạo của chính quyền lâm thời Cư-rơ-gư-xtan hy vọng cuộc tổng tuyển cử sẽ giúp đoàn kết đất nước và tạo ra một nền dân chủ nghị viện ở đất nước Trung Á này với dự định dành cho thủ tướng nhiều quyền lực hơn tổng thống. Tuy nhiên, các đối thủ lại lo ngại sẽ lại châm ngòi cho bạo lực tái diễn giữa các phe phái để tranh giành quyền lực và để khu vực miền Nam đối mặt với nguy cơ rơi vào tay các nhóm cực đoan thiểu số và các tay súng Hồi giáo.

Cảnh sát Cư-rơ-gư-xtan chuẩn bị công tác bảo vệ một cuộc vận động tranh cử của Đảng Ak-Shumkar ở Bi-skếch ngày 8-10.  Ảnh: AP

Có 29 chính đảng và khối chạy đua vào nghị viện 120 ghế của Cư-rơ-gư-xtan. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, sẽ chỉ có khoảng 6 đến 9 đảng có cơ hội thực sự có ghế trong quốc hội, tức là những đảng có thể giành được hơn 5% số phiếu bầu của cử tri theo quy định. Ngoài ra, kết quả thăm dò dư luận còn cho thấy sẽ không có đảng nào giành được đa số để tự thành lập chính phủ. Thành lập chính phủ liên minh cũng không hề đơn giản do sự phức tạp vì có hàng chục cộng đồng, sắc tộc tôn giáo khác nhau đại diện cho những lợi ích và mục tiêu khác nhau. Chưa kể, những đảng phái không giành được ghế nào tại quốc hội cũng có thể sẽ không chịu chấp nhận thất bại. Hơn nữa, tâm lý bất mãn trong người dân đang tăng cao do đất nước đang phải đối mặt với những vấn đề kinh tế-xã hội nghiêm trọng, như ngân sách trống rỗng, nền kinh tế bên bờ sụp đổ, nạn đói đe dọa và tham nhũng tràn lan. Trong bối cảnh ấy, lo ngại xung đột tranh giành quyền lực tái diễn và bùng nổ xung đột sắc tộc sau bầu cử là rất có cơ sở tại đất nước từng xảy ra các cuộc “cách mạng màu” này.

Nhà nghiên A-lếch-xan-đơ Ni-a-dép (Alexander Knyazev) thuộc Viện nghiên cứu phương Đông Mát-xcơ-va, cho rằng xung đột vẫn chưa được giải quyết mà vẫn đang âm ỉ và rất dễ bùng nổ ở Cư-rơ-gư-xtan. Còn có cảnh bảo về nguy cơ xung đột có thể xuất phát chính từ một số quan chức cấp cao, những người đang bí mật kích động và ủng hộ bạo lực. Ông A-đin Mu-ca-sép (Adil Mukashev), một chuyên gia về khủng bố của Ca-dắc-xtan cho rằng, những người lo ngại sẽ mất chức sau bầu cử có thể sẽ hành động để duy trì quyền lực hoặc gây rối. Ông đánh giá cuộc tổng tuyển cử sẽ phải đối mặt với hậu quả khắc nghiệt nhất, khi những người thất bại có thể thách thức kết quả ở tòa án và trên đường phố. Và những người khát khao quyền lực cũng sẽ xúi giục những người chiến thắng ngăn cản các mục tiêu dân chủ. Đây là một kịch bản xấu từng xảy ra ở một số nước thuộc Liên Xô cũ mà người ta vẫn gọi là "cách mạng màu sắc". Trong khi đó, tình hình an ninh tại Cư-rơ-gư-xtan hiện vẫn căng thẳng, nhất là ở miền Nam.

Trong cuộc tổng tuyển cử này, các nhà phân tích cho rằng các cử tri sẽ có xu hướng lựa chọn dựa trên các cá nhân nổi bật trong số các lãnh đạo đảng hơn là lựa chọn các đảng. Cuộc tổng tuyển cử được cho là sẽ phức tạp vì một số đảng đối thủ lại do chính các quan chức cấp cao trong chính phủ lâm thời lãnh đạo. Đối thủ chính của ông Ô-mơ-bếch Tê-kê-bai-ép (Omurbek Tekebayev), kiến trúc sư của bản hiến pháp cải tổ mở đường cho cuộc tổng tuyển cử lần này, chính là ông An-ma-dơ-bếch A-tam-bai-ép (Almazbek Atambayev), Phó thủ tướng Chính phủ lâm thời của Tổng thống tạm quyền Rô-da Ô-tun-bai-ê-va.

MAI NGUYÊN