Đám tang của Thẩm phán liên bang Ê-đua Chu-va-sốp (Eduard Chuvashov) đã diễn ra ngày 14-4 tại một nghĩa trang yên tĩnh ở Thủ đô Mát-xcơ-va trong niềm tiếc thương lớn lao của công chúng Nga. Cái chết của vị thẩm phán tài ba và chính trực này đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cuộc chiến chống bọn “đầu trọc” theo chủ nghĩa phát-xít mới ở Nga còn nhiều cam go.   

Thẩm phán Chu-va-sốp rời nhà tới cơ quan bắt đầu tuần làm việc mới với bộn bề công việc liên quan tới những vụ án phức tạp mà ông sắp tham gia xét xử. Đó là vụ V. Bê-la-sép (V.Belashev) phá hoại tượng đài và đánh bom bất thành một trạm phân phối ga ở Mát-xcơ-va, là vụ chuyên viên cao cấp A. Bun-bốp (A. Bulbov) của Cơ quan kiểm soát ma túy liên bang tham nhũng, là vụ bọn “đầu trọc” giết luật sư S. Ma-kê-lốp (S. Markelov) và nhà báo A. Ba-bu-rô-va (A. Baburova)… Ông Chu-va-sốp mải bước khỏi sân khu chung cư ở ngay trung tâm Mát-xcơ-va mà không nhìn thấy một thanh niên người Xla-vơ cao lớn, quãng độ 25 đến 30 tuổi, đang chăm chú theo dõi ông. Thình lình, thanh niên này chạy tới, rút trong người ra một vật đen ngòm. Những tiếng nổ chát chúa vang lên, ông Chu-va-sốp gục chết tại chỗ. Kẻ giết người nhanh chân tẩu thoát. Lúc đó là 8 giờ 50 phút ngày thứ Hai, 12-4.

Lễ tang thẩm phán Chu-va-sốp. Ảnh: AP

Kết quả giám định pháp y cho thấy Thẩm phán Chu-va-sốp tử vong do dính đạn vào ngực và đầu. Năm nay 47 tuổi, ông Chu-va-sốp được đánh giá là một trong những thẩm phán ưu tú nhất nước Nga và là khắc tinh của bọn tội phạm. Chính vì lẽ đó, ông Chu-va-sốp có không ít kẻ thù. Ủy ban điều tra thuộc Viện Kiểm sát Liên bang Nga cho rằng, ông Chu-va-sốp bị ám sát “theo đơn đặt hàng” và có nguyên nhân liên quan tới công việc của ông. Người phát ngôn của Tòa án Mát-xcơ-va A. U-xa-chê-va (A. Usacheva) khẳng định, rất nhiều khả năng bọn “đầu trọc” đã giết ông Chu-va-sốp để trả thù.

Với cương vị là Thẩm phán liên bang thuộc Tòa án Mát-xcơ-va đảm nhiệm các vụ xử có liên quan đến hằn thù sắc tộc, ông Chu-va-sốp đã nhiều lần đưa ra các bản án nghiêm khắc đối với bọn “đầu trọc”. Vừa mới đây, 8-4, Thẩm phán Chu-va-sốp đã hoàn thành vụ xử với bản án 22 năm tù giam cho một thành viên của một nhóm “đầu trọc” do tên A. Ri-nô (A. Ryno) cầm đầu, chuyên tấn công và sát hại những người không phải gốc Xla-vơ trên đường phố Mát-xcơ-va. Đặc biệt, hồi tháng 2 vừa qua, thẩm phán Chu-va-sốp đã chủ trì vụ xử các thành viên của nhóm phát-xít mới có tên “Sói trắng”. Tên cầm đầu nhóm này là A. Da-va-khi-svi-li (A. Dzhavakhishvili) và tám đồng bọn đã bị kết án từ 6,5 năm đến 23 năm tù giam vì đã thực hiện 6 vụ giết người mang động cơ hằn thù chủng tộc ở Mát-xcơ-va trong hai năm 2007 và 2008. Ông Chu-va-sốp cũng là thành viên của một nhóm thẩm phán sẽ tham gia một phiên tòa sắp diễn ra, xét xử hai tên phát-xít mới với tội danh sát hại luật sư S. Ma-kê-lốp và nhà báo A. Ba-bu-rô-va hồi tháng 1-2009.

Bọn “đầu trọc” đã nhiều lần bắn tín hiệu đe dọa trả thù Thẩm phán Chu-va-sốp. Bà G. Cô-giép-ni-cô-va (G. Kozhevnikova) từ Trung tâm Sova chuyên nghiên cứu các vụ án hình sự do phân biệt chủng tộc cho biết, nhiều lời đe dọa nhằm vào ông đã được đăng tải trên các trang web. “Chúng đã đăng hình ảnh của ông và những đoạn trích băng ghi âm từ các vụ xét xử và cho rằng ông là mối nguy hiểm đối với chúng”, bà G. Cô-giép-ni-cô-va nói.

Tổng thống Nga D. Mét-vê-đép (D. Medvedev) đã tuyên bố sẽ tập trung mọi cách để tìm ra và trừng phạt những kẻ đứng sau vụ ám sát thẩm phán Chu-va-sốp. Việc tìm ra kẻ bắn chết ông Chu-va-sốp không phải là điều quá khó khăn bởi ca-mê-ra đường phố đã thu được hình ảnh của đối tượng này. Tuy nhiên, để triệt tiêu tận gốc nguồn cơn của vụ ám sát này lại cần rất nhiều nỗ lực. Tại Nga hiện nay có khoảng 70.000 tên đầu trọc tôn thờ chủ nghĩa phát-xít hoạt động trong 300 băng nhóm tại 85 thành phố. Phần lớn số này là học sinh trung học, học viên theo học các trường hướng nghiệp và cả những người thất nghiệp. Chúng thường gây ra những vụ đánh đập, giết hại, bạo loạn nhằm vào người nước ngoài đến từ vùng Cáp-ca-dơ và các nước châu Á. Hai sinh viên Việt Nam là Vũ Anh Tuấn và Tăng Quốc Bình cũng đã bị bọn đầu trọc sát hại năm 2004 và năm 2009. Chúng còn in ấn, phát hành lại những tài liệu của phát-xít Đức và thậm chí còn tổ chức kỷ niệm sinh nhật của Hít-le.

Trước tình trạng này, Nga đã ban hành Đạo luật “Chống lại hành động cực đoan” nhằm ngăn chặn hoạt động của các tổ chức cực đoan. Đạo luật quy định rằng các hành động bạo lực được thực hiện do động cơ chính trị, chủng tộc, dân tộc hay hận thù sắc tộc đều bị coi là hành động tội ác và sẽ truy tố theo luật định. Nhiều tên “đầu trọc” đã bị trừng trị nghiêm khắc nhưng dường như chúng đang trở nên hung hăng hơn và tàn bạo hơn, làm bị thương và giết nhiều người hơn mỗi năm. Một số chuyên gia Nga cho rằng, để đạt được hiệu quả, các biện pháp chống chủ nghĩa phát-xít mới cần phải được thực hiện ngay trong nhà trường. Việc đẩy mạnh giáo dục đạo đức, nhân cách, lịch sử, văn hoá sẽ giúp ngăn chặn việc tiêm nhiễm sự cực đoan dân tộc vào đầu óc non trẻ của học sinh.

Trong điếu văn tiễn đưa Thẩm phán Chu-va-sốp, luật sư V. Lu-kin (V.Lukin) nói rằng: “Ông Chu-va-sốp là con người cương trực, kiên định, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ”. Đó cũng là những phẩm chất tiêu biểu để dân tộc Nga làm chiến thắng phát-xít vĩ đại 65 năm trước đây. Cũng có thể tin rằng, chính những phẩm chất này lại sẽ giúp nước Nga quét sạch chủ nghĩa phát-xít mới trong tương lai.

Việt Bách