* 750 nghìn người Li-bi đã rời bỏ đất nước

QĐND - Theo hãng tin Roi-tơ, ngày 10-5 lực lượng NATO đã thực hiện một số cuộc không kích vào các mục tiêu ở thủ Tri-pô-li của Li-bi, bao gồm dinh thự của nhà lãnh đạo Ca-đa-phi. Các nhân chứng ở Li-bi cho biết đã nghe thấy 8 tiếng nổ tại thủ đô Tri-pô-li khi các máy bay trực thăng của NATO oanh kích dữ dội trong khoảng 3 giờ liền từ sáng sớm ngày 10-5. Theo các giới chức Li-bi, vụ không kích làm 4 trẻ em bị thương, trong đó có hai em bị thương nặng. Trước đó vài giờ, hai cuộc không kích khác đã nhằm vào các trụ sở Đài truyền hình Li-bi và hãng thông tấn JANA của nước này, gây hư hỏng nặng nề.

Các cuộc oanh kích của NATO nhằm phá vỡ thế bế tắc hiện nay trong bối cảnh ông Ca-đa-phi vẫn không chịu đầu hàng bất chấp các cuộc tấn công của NATO và lực lượng nổi dậy. Việc này đang đẩy các nước phương Tây tham gia chiến dịch oanh kích Li-bi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan trong việc viện trợ cho phe đối lập ở Li-bi, vốn vẫn đang được thực hiện bí mật. Các hình thức viện trợ cho phe đối lập Li-bi hiện nay chủ yếu được các nước phương Tây tuyên bố là nhằm mục đích nhân đạo. Tình trạng bế tắc khiến các liên minh quốc tế do Mỹ, Anh và Pháp đứng đầu chống Li-bi buộc phải cân nhắc có nên lợi dụng những lỗ hổng trong lệnh trừng phạt Li-bi của LHQ để hỗ trợ phe chống đối ở Li-bi hay không.

Nhà một người dân ở Tri-pô-li bị hư hỏng nặng vì trúng bom. Ảnh: Roi-tơ

Một lựa chọn nữa được cân nhắc đó là bí mật phá vỡ lệnh trừng phạt này, nhưng các nước phương Tây lo lại Nga và Trung Quốc sẽ tức giận. Nga và Trung Quốc khẳng định phản đối mọi nỗ lực viện trợ cho lực lượng chống chính phủ ở Li-bi và ngày càng chỉ trích mạnh mẽ các hành động quân sự của NATO ở Li-bi, cho rằng những hành động này sát hại dân thường chứ không bảo vệ họ. Phương Tây cũng gặp phải sự chống đối ở HĐBA bởi một số thành viên trước đây ủng hộ nghị quyết bảo vệ dân thường Li-bi, nay quay sang chỉ trích phương Tây vì cho rằng quyền hạn mà nghị quyết cho phép đã bị phương Tây lạm dụng nhằm thay đổi chế độ và lật đổ chính phủ của ông Ca-đa-phi. Kế hoạch của các nước phương Tây nhằm đóng băng các tài khoản của Li-bi ở nước ngoài và lấy tiền này hỗ trợ cho lực lượng đối lập Li-bi cũng đang gây nhiều tranh cãi.

Trong bối cảnh khó khăn đó, HĐBA LHQ vẫn chưa thể ra được một nghị quyết mới trong trong phiên họp ngày 9-5 nhằm cho phép phương Tây hành động mạnh hơn ở Li-bi, cũng như tìm ra một giải pháp chính trị cho vấn đề này. Trong khi đó, lực lượng chống đối ở Li-bi đang ngày càng suy yếu, khi phải đương đầu dai dẳng với quân đội chính phủ có tiềm lực được đánh giá là mạnh hơn dự tính. Phe đối lập cho biết vũ khí của họ không thể vượt quá tầm bắn 20km, còn lực lượng của ông Ca-đa-phi có thể phóng đi các quả tên lửa với tầm bắn xa gấp đôi như thế. Trong khi đó, đề nghị hỗ trợ các loại hỏa lực mạnh hơn từ bên ngoài của họ vẫn chưa nhận được hồi âm. Tuy nhiên, mới đây, lực lượng đối lập đã có được bước đột phá về tài chính khi bán một lượng lớn dầu trị giá 100 triệu USD được thanh toán qua ngân hàng Ca-ta bằng đồng USD.

Trong thế giằng co ở Li-bi, mối lo ngại về vấn đề nhân đạo tại đây ngày càng gia tăng. Cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người chết và buộc hàng chục nghìn người phải rời bỏ nhà cửa chạy khỏi Li-bi bằng các hình thức nguy hiểm như đi bằng đường biển. Một con tàu chở hơn 600 người tị nạn Li-bi đã bị lật úp ngoài khơi cảng Tri-pô-li khiến hàng trăm người thiệt mạng. 

Theo Cơ quan nhân đạo của LHQ, kể từ khi xảy ra cuộc khủng hoảng ở Li-bi, đến nay đã có 746 nghìn người Li-bi rời khỏi đất nước để lánh nạn, khoảng 5 nghìn người đang mắc kẹt ở các vùng biên giới giáp Ai Cập, Tuy-ni-di và Ni-giê; 58 nghìn người ở miền đông Li-bi đã phải di tản khỏi nơi sinh sống. Cuộc khủng hoảng đã phá hủy cơ sở hạ tầng quốc gia và gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về kinh tế cho dân chúng Li-bi.

Nguyên Hạnh