Mặc dù tiếng súng tạm thời lắng dịu tại Gru-di-a sau khi Nga và Gru-di-a chấp nhận kế hoạch hòa bình sửa đổi gồm 6 điểm do Pháp bảo trợ, song lại xuất hiện những mâu thuẫn và căng thẳng mới, chứng tỏ vấn đề Nam Ô-xê-ti-a chưa thể sớm giải quyết.

Màn khẩu chiến cứng rắn

Ngay trong buổi họp báo chung giữa Tổng thống Pháp Xác-cô-di với Tổng thống Gru-di-a Xa-ca-svi-li sáng 13-8, thông báo về kế hoạch hòa bình sửa đổi, ông Xa-ca-svi-li vẫn tuyên bố không từ bỏ lập trường bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ trong bất kỳ kế hoạch hòa bình nào. Ông Xa-ca-svi-li khẳng định "toàn vẹn lãnh thổ và sự trực thuộc của Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a với Gru-di-a là thực tế không ai có thể nghi ngờ".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp cũng lên tiếng cảnh báo Mát-xcơ-va sẽ có các "biện pháp bổ sung" nếu binh lính Gru-di-a không rút về các căn cứ theo kế hoạch hòa bình sửa đổi. Hãng tin Interfax dẫn lời ông La-vrốp tuyên bố: "Chúng tôi sẽ buộc phải có các biện pháp bổ sung để ngăn chặn bất kỳ khả năng lặp lại hành động gây hấn của Gru-di-a ở Ô-xê-ti-a". Ông La-vrốp khẳng định Gru-di-a phải ký một thỏa thuận ràng buộc về pháp lý để từ bỏ vũ lực và quân đội Gru-di-a không chỉ rút khỏi Nam Ô-xê-ti-a mà cả những vùng đất tại Gru-di-a.

Tổng thống Pháp Xác-cô-di (bên trái) và Tổng thống Gru-di-a Xa-ca-svi-li tại cuộc họp báo chung ở Tbi-li-xi. Ảnh: AFP

Nga và Gru-di-a còn liên tiếp đưa ra các lời cáo buộc nhau. Gru-di-a nói đã kiện Nga lên Tòa án Tư pháp quốc tế vì hành vi “thanh lọc sắc tộc” ở Gru-di-a. Trong khi đó, Nga cho biết sẽ gửi các cáo buộc Gru-di-a tội “diệt chủng” khi tiến hành các cuộc tấn công vào Nam Ô-xê-ti-a, lên các tòa án quốc tế. Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) cũng cho biết đã nhận được thông báo về tình hình xung đột ở Ô-xê-ti-a và có thể sẽ mở cuộc điều tra sơ bộ về vấn đề này.

Trừng phạt “tượng trưng”

Mỹ và các đồng minh cho biết đang cân nhắc một số biện pháp “trừng phạt” Nga liên quan đến cuộc xung đột Gru-di-a. Động thái này sẽ tạo ra bầu không khí không mấy dễ chịu giữa Nga và phương Tây và đây là một trong những hệ lụy từ cuộc chiến ở Ô-xê-ti-a.

Một số biện pháp trừng phạt đã có hiệu lực như Mỹ hủy bỏ cuộc họp thứ ba tại trụ sở NATO ngày 12-8 mà ban lãnh đạo tổ chức quân sự này, Hội đồng Bắc Đại Tây Dương, dự định gặp phái đoàn Nga. Ngoài ra, Mỹ cũng đã quyết định ngừng cuộc tập trận hải quân chung FRUKUS của NATO với Nga dự kiến diễn ra từ 15 đến 23-8 tại vùng biển Nhật Bản.

Bên cạnh đó, Mỹ và các đồng minh đang đặt lên bàn một số biện pháp như có nên loại Nga ra khỏi nhóm G-8 và có nên rút lại hay xem xét lại lời mời Nga gia nhập Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), hay không. Ngoài ra, vấn đề gia nhập các tổ chức quốc tế, trong đó có tổ chức Thương mại thế giới (WTO) của Nga cũng có thể bị đe dọa.

Cho đến nay vẫn chưa quyết định cuối cùng nào về các biện pháp trừng phạt trên được đưa ra. Tuy nhiên, chính Mỹ cũng thừa nhận là các biện pháp này sẽ rất hạn chế và chỉ mang tính “tượng trưng”. Theo báo chí phương Tây, nguyên nhân là vì Nga đang nắm trong tay thứ vũ khí lợi hại là năng lượng. Nga hiện cung cấp khoảng 25% nhu cầu dầu thô và 50% nhu cầu khí đốt thiên nhiên của Liên minh châu Âu (EU). Trong quá khứ, Mỹ đã tìm mọi cách để làm giảm lợi thế của Nga như đề nghị một số nước trong khu vực xây dựng thêm các tuyến đường ống dẫn dầu từ Trung Á tới châu Âu mà không chạy qua lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, theo nhận xét một số nghị sĩ Mỹ, các nỗ lực của Oa-sinh-tơn cho tới nay đã không mang lại hiệu quả, so với những gì Nga đã làm được để chiếm ưu thế trong lĩnh vực năng lượng. Sự lệ thuộc của phương Tây vào nguồn cung năng lượng dồi dào của Nga không cho phép phương Tây liều lĩnh khi đi các nước cờ bất lợi cho Nga.

6 nguyên tắc trong kế hoạch hòa bình sửa đổi - Tất cả các bên từ bỏ vũ lực - Ngừng hoàn toàn hành động quân sự - Cho phép tự do tiếp cận viện trợ nhân đạo - Lực lượng vũ trang Gru-di-a rút về các căn cứ - Binh lính Nga trở về các vị trí trước khi xảy ra xung đột - Tiến hành thảo luận quốc tế về quy chế tương lai của hai vùng lãnh thổ đang đòi ly khai Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a, cũng như về các biện pháp bảo đảm an ninh ở 2 khu vực này.

EU bất đồng về cách xử lý vấn đề Ô-xê-ti-a

Trong bối cảnh Mỹ và các nước đồng minh đang cân nhắc các biện pháp trừng phạt, EU đã nảy sinh bất đồng về cách thức xử lý đối với cuộc chiến giữa Nga và Gru-di-a. Tại cuộc họp khẩn tại Brúc-xen (Bỉ) ngày 13-8, Ngoại trưởng các nước EU đã không thể tìm được tiếng nói chung trong vấn đề này. Trong khi ngoại trưởng các nước Ba Lan, Lít-va, Xlô-vê-ni-a thúc giục EU có hành động cứng rắn đối với Nga, thì ngoại trưởng các nước Phần Lan, Síp, Anh, Đức... lại cho rằng điều cần thiết lúc này là bảo đảm lệnh ngừng bắn giữa Nga và Gru-di-a có hiệu lực, rằng EU cần đóng vai trò trong việc gìn giữ hòa bình tại khu vực xung đột ở Gru-di-a và chưa cần thiết phải bàn đến việc "trừng phạt" Nga.

Ngoại trưởng Phần Lan A-lếch-xan-đơ Xtắp tuyên bố cần phải chấm dứt việc đổ lỗi lẫn nhau và các biện pháp "trừng phạt" đối với Nga sẽ được thảo luận ở giai đoạn sau. Ngoại trưởng Anh Đa-vít Mi-li-banh tuyên bố vào tháng 9 tới, các ngoại trưởng EU sẽ đánh giá lại mối quan hệ với Mát-xcơ-va sau các hành động quân sự của Nga tại Gru-di-a vừa qua. Ngoại trưởng Síp Ma-cốt Ki-pri-a-nô-u cũng kêu gọi EU nên "thận trọng trong những bước đi tiếp theo" và không thể vội vàng đưa ra biện pháp chống lại Nga. Trong khi đó, Ngoại trưởng Bỉ đã phản đối việc thành lập một "mặt trận" chống lại Nga. Ngoại trưởng Đức Phranh Van-tơ Stai-mai-ơ tuyên bố trước hết cần xác định vai trò của EU trong việc bảo đảm lệnh ngừng bắn tại Gru-di-a có hiệu lực và ổn định tình hình khu vực. Theo ông, điều này sẽ giúp EU duy trì được mối quan hệ với Mát-xcơ-va và cả Tbi-li-xi.

Về phần mình, Ngoại trưởng Pháp Béc-na Cu-snê, đã gợi ý khả năng gửi "các quan sát viên" EU tới Gru-di-a, song tránh đề cập tới việc cử một lực lượng gìn giữ hòa bình tới các khu vực xung đột ở Gru-di-a.

YẾN NHI