Tờ Thời báo Niu Y-oóc đưa tin, Bộ Các vấn đề Cựu chiến binh Mỹ trong tuần này sẽ đệ trình một dự luật mới, theo đó các cựu chiến binh từng tham chiến tại Việt Nam mắc  bệnh Parkinson, bệnh tim hay máu trắng được xếp vào diện bị phơi nhiễm chất độc da cam. Nếu dự luật này được thông qua,  tổng số loại bệnh được hưởng phúc lợi do liên quan tới việc phơi nhiễm chất độc da cam tăng lên 15. Chính sách này được áp dụng cho 2,1 triệu quân nhân Mỹ từng tham chiến trên bộ ở Việt .

Một cuộc tuần hành ủng hộ các nạn nhân da cam/đi-ô-xin Việt và Mỹ. Ảnh: www.combat.monsanto.co.uk

Bộ Các vấn đề Cựu chiến binh Mỹ ước tính khoảng 200.000 cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam có thể đề nghị xin hưởng phúc lợi theo chính sách mới. Dự luật này được xây dựng do sự vận động của Bộ trưởng Bộ Các vấn đề Cựu chiến binh Mỹ E-rích Xin-xe-ki (Eric Shinseki), một cựu chiến binh từng tham chiến tại Việt . “Những cựu chiến binh Mỹ tham chiến ở Việt có vấn đề về sức khỏe cần phải có sự chăm sóc kịp thời”, ông E-rích Xin-xe-ki nói. Theo các trợ lý của ông E-rích Xin-xe-ki, Bộ trưởng Các vấn đề  Cựu chiến binh Mỹ đã ủng hộ dự luật trên sau khi một báo cáo được Viện Y học Mỹ công bố hồi tháng 7 nêu rõ, “có bằng chứng chắc chắn” để khẳng định các cựu chiến binh  Mỹ tham chiến ở Việt Nam có nguy cơ mắc một loạt bệnh nguy hiểm rất cao.

Theo các nhà quan sát Mỹ, động thái này của Bộ Các vấn đề Cựu chiến binh Mỹ có thể coi là chiến thắng mới của các cựu chiến binh Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam trong cuộc đấu tranh với chính quyền Mỹ và với các công ty hóa chất Mỹ chuyên sản xuất các chất diệt cỏ cung cấp cho quân đội Mỹ sử dụng trong cuộc chiến tranh Việt Nam trước đây. Các cựu binh Mỹ bị phơi nhiễm chất độc da cam từng kiện các công ty hóa chất Mỹ đã sản xuất và bán chất độc da cam cho chính phủ Mỹ. Vụ kiện đã được giải quyết ngoài phiên tòa với việc một số người đứng đơn kiện được trả vài nghìn USD mỗi người. Sau đó, các cựu binh Mỹ giành được thắng lợi từ cơ quan lập pháp để đền bù cho việc bị phơi nhiễm chất độc da cam và họ nhận được 1,52 tỉ USD mỗi năm dưới dạng tiền trợ cấp.

Như vậy, ở Mỹ đã lần lượt có sự thừa nhận rằng, nhiều cựu binh Mỹ đã từng tham chiến ở Việt Nam bị phơi nhiễm chất độc da cam/đi-ô-xin và đó là nguyên nhân gây ra nhiều loại trọng bệnh trên cơ thể những người bị phơi nhiễm loại hóa chất mà quân đội Mỹ đã sử dụng trong cuộc chiến này. Và, “các nạn nhân Mỹ” đang mặc nhiên được thừa nhận và được đền bù.

Tuy nhiên, các nạn nhân Việt Nam đang quằn quại vì di chứng của chất da cam/đi-ô-xin vẫn chưa nhận được bất kỳ sự đền bù nào do tòa án Mỹ đã bác đơn kiện của họ đối với các công ty hóa chất Mỹ. Từ năm 1961 đến năm  1971, quân đội Mỹ đã rải xuống miền Nam Việt Nam khoảng 76,9 triệu lít thuốc diệt cỏ chứa chất kịch độc đi-ô-xin. Trong suốt chiến dịch quân sự Cánh tay lực điền (Operation Ranch Hand), chất độc da cam/đi-ô-xin được quân đội Mỹ trộn với các loại dầu rải xuống các cánh đồng, sông, rừng đước và các làng mạc đông đúc dân cư. Hàng triệu người Việt đã trở thành nạn nhân của cuộc chiến tranh hóa học lớn nhất trong lịch sử nhân loại và nhiều người đã chết trong sự dày vò đau đớn của bệnh tật.

Vẫn những câu hỏi cũ được đặt ra từ lâu mà chưa có câu trả lời từ phía Mỹ cho các nạn nhân da cam/đi-ô-xin Việt : “Công lí ở đâu” và “nhân quyền ở đâu”.

BẢO ANH