Chuyến công du tới Oa-sinh-tơn ngày 6-7 của Thủ tướng I-xra-en Ben-gia-min Nê-ta-ni-a-hu (Benjamin Netanyahu) được chuẩn bị khá kỹ càng với một loạt bước xuống thang của Ten A-víp nhằm giảm bớt căng thẳng với chính quyền Tổng thống Ô-ba-ma.

Mới đây nhất, I-xra-en đã công bố chính sách mới về Dải Ga-da được hy vọng sẽ dễ thở hơn cho những cư dân Pa-le-xtin đang sống chật vật ở vùng lãnh thổ này do lệnh phong tỏa của I-xra-en áp đặt từ năm 2007. Theo đó, I-xra-en sẽ không cấm hoạt động buôn bán hàng hóa vào Dải Ga-da. Tuy nhiên, I-xra-en công bố một danh sách các mặt hàng bị cấm bao gồm vũ khí, các nguyên liệu có thể sử dụng cho mục đích quân sự và danh sách này sẽ được cập nhật thường xuyên. Suốt 3 năm qua, hàng nghìn mặt hàng bị cấm đưa vào Dải Ga-da theo các con đường chính thức khiến cho cuộc sống của 1,5 triệu dân tại Ga-da vô cùng khó khăn do không thể mua được các nhu yếu phẩm cần thiết. Trong danh mục cấm có cả một số loại thuốc men và thực phẩm dùng hằng ngày.

Trước khi công bố chính sách trên, I-xra-en cũng đã có một số động thái tích cực nhằm nới lỏng lệnh phong tỏa. I-xra-en cho phép tăng số lượng xe tải chở hàng vào Dải Ga-da từ 100 xe lên hơn 150 xe và tiến tới cho phép 250 xe được vào Ga-da trong những tuần tới.

I-xra-en chịu sức ép rất lớn từ cộng đồng quốc tế với yêu cầu nới lỏng lệnh phong tỏa Dải Ga-da, nhất là từ sau vụ I-xra-en tấn công một đoàn tàu cứu trợ tới Ga-da khiến 9 người thiệt mạng hồi cuối tháng 5. Oa-sinh-tơn mặc dù vẫn luôn bênh vực I-xra-en thì lần đó cũng đã phải lên tiếng với lời kêu gọi đầy sức nặng của Tổng thống Ô-ba-ma yêu cầu I-xra-en nới lỏng lệnh phong tỏa.

Tổng thống Ô-ba-ma (bên trái) và Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu. Ảnh: CNN

Việc công bố chính sách mới về Dải Ga-da là một bước nhượng bộ vì nó diễn ra ngay trước thềm chuyến thăm tới Oa-sinh-tơn của Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu. Trước đó ít ngày, ông Nê-ta-ni-a-hu cũng có một hành động làm mát mặt Oa-sinh-tơn đó là tuyên bố sẵn sàng tới Ra-ma-la để gặp Tổng thống Áp-bát thúc đẩy tiến trình hòa bình Trung Đông và mời Tổng thống Áp-bát tới Giê-ru-xa-lem đàm phán trực tiếp. Quan trọng là Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu tỏ thiện chí này ngay sau cuộc hội đàm với Đặc phái viên Trung Đông của Mỹ Gioóc-giơ Mít-chen (George Mitchell) khi đó đang ở thăm Trung Đông.

Trong một động thái tạo thuận lợi cho chuyến thăm Mỹ của ông Nê-ta-ni-a-hu, một ủy ban cấp Bộ trưởng của I-xra-en ngày 4-7 đã bác bỏ dự luật đề xuất trao cho Quốc hội quyền phủ quyết việc kéo dài thời hạn đình chỉ hoạt động xây dựng khu định cư ở Bờ Tây, sau khi quyết định của Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu về việc tạm ngừng xây dựng trong 10 tháng hết hiệu lực vào tháng 9 tới.

Ông Nê-ta-ni-a-hu cho biết một trong những mục tiêu quan trọng của chuyến thăm tới Oa-sinh-tơn lần này là chứng tỏ cho Tổng thống Ô-ba-ma thấy những nỗ lực của I-xra-en trong việc nới lỏng lệnh phong tỏa và những bước đi của Ten A-víp đã tiến hành nhằm tìm kiếm các cuộc đàm phán với Pa-le-xtin. Báo chí I-xra-en dẫn nguồn tin cấp cao tại Giê-ru-xa-lem tiết lộ, ông Nê-ta-ni-a-hu cũng hy vọng cuộc gặp với Tổng thống Ô-ba-ma sẽ giúp ông “lấy lại niềm tin của ông Ô-ba-ma sau hàng tháng căng thẳng đôi bên liên quan đến việc I-xra-en xây dựng khu định cư ở Bờ Tây”. Để chắc chắn, ông còn mang tới Oa-sinh-tơn những đề xuất trình Tổng thống Ô-ba-ma nhằm đạt được những tiến triển trong tiến trình hòa bình Trung Đông. Các quan chức trong chính phủ của Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu cũng hy vọng ông chủ Nhà Trắng sẽ hài lòng với những tiến triển mà I-xra-en tạo ra.

Chủ đề nổi bật trong chương trình nghị sự giữa Tổng thống Ô-ba-ma và Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu và cũng là mục tiêu chính đó là thúc đẩy việc nối lại đàm phán trực tiếp giữa Pa-le-xtin và I-xra-en. Các cuộc đối thoại trực tiếp giữa Pa-le-xtin và I-xra-en rơi vào bế tắc từ tháng 12-2008 khi I-xra-en phát động cuộc tấn công Dải Ga-da. Hiện nay hai bên vẫn tiến hành những liên lạc gián tiếp thông qua vai trò trung gian của Mỹ nhưng chưa đưa lại kết quả gì đáng kể. Cản trở chính cho các cuộc đối thoại hòa bình giữa hai bên hiện nay vẫn là Pa-le-xtin kiên quyết phản đối các hoạt động xây dựng khu định cư ở Bờ Tây và Đông Giê-ru-xa-lem. Tổng thống Áp-bát tuyên bố rõ đàm phán trực tiếp có thể được nối lại nếu hai bên đạt được thỏa thuận về biên giới của nhà nước Pa-le-xtin trong tương lai và vấn đề an ninh.

Ngay trước chuyến thăm của ông Nê-ta-ni-a-hu, đặc sứ Gioóc-giơ Mít-chen cũng đã có chuyến công du con thoi tới Trung Đông nhằm thúc đẩy tiến trình hòa bình khu vực. Ông Mít-chen thời gian qua bận rộn với vai trò trung gian cho các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Pa-le-xtin và I-xra-en được khởi động từ tháng 5 vừa qua nhưng vẫn chưa giúp hai bên xích lại gần nhau hơn. Nên dù chuyến đi của ông Nê-ta-ni-a-hu tới Oa-sinh-tơn đã được “dọn đường” cẩn thận thì cũng khó có thể tạo ra biến chuyển tích cực nào đối với tiến trình hòa bình khu vực, ngoài việc giúp củng cố hơn mối quan hệ đồng minh.

Mỹ Hạnh