Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) dự Hội nghị thượng đỉnh EU  ở Brúc-xen, Bỉ, đã chấp nhận các điều kiện do CH Séc đưa ra để kí Hiệp ước Li-xbon.

Thủ tướng Séc (bên phải) Gian Phi-sơ tại Hội nghị thượng đỉnh EU. Ảnh: Roi-tơ

Ngày họp đầu tiên kết thúc với niềm hân hoan của các nhà lãnh đạo EU khi loại bỏ được trở ngại lớn trong tiến trình thông qua Hiệp ước Li-xbon. Lãnh đạo EU nhất trí đưa vào văn bản Hiệp ước Li-xbon phần phụ lục theo đề nghị của Tổng thống Séc Va-xláp Clau-xơ (Vaslav Klaus). Tổng thống Clau-xơ đã yêu cầu cho nước ông có quyền không theo quy định trong Hiến chương về các Quyền cơ bản của Hiệp ước Li-xbon. Hiến chương ghi rõ các quyền từ dân sự, chính trị, và xã hội cho công dân các nước thuộc EU. Theo phần phụ lục mà Tổng thống Clau-xơ đề nghị, những người Đức bị trục xuất khỏi Tiệp Khắc cũ, mà Cộng hòa Séc là một bộ phận, từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai không được quay trở lại Séc đòi tài sản. “Chiến thuật” này, đã từng được lãnh đạo EU áp dụng với Anh và Ba Lan, nhằm bảo đảm ông Clau-xơ ký phê chuẩn văn bản đã được cả hai viện Quốc hội Séc thông qua, trong trường hợp Tòa án Hiến pháp Séc khẳng định Hiệp ước Li-xbon không đi ngược lại Hiến pháp của nước này, như trong đơn kiện của một nhóm nghị sĩ Séc gửi lên tòa.

 Ngoài "chiến thuật" để Séc hoàn tất quá trình thông qua Hiệp ước Li-xbon, Hội nghị thượng đỉnh EU lần này còn bàn vấn đề tranh cãi mới nổi lên là người sẽ giữ chức Chủ tịch đầu tiên của EU với nhiệm kỳ hai năm và Ngoại trưởng EU khi Hiệp ước Li-xbon có hiệu lực. Hai trong số những người nhiều khả năng sẽ ra tranh cử chức vụ này là cựu Thủ tướng Anh Tô-ni Ble (Tony Blair) và Thủ tướng Lúc-xăm-bua Giăng Clốt Giăng-cơ (Jean-Claude Juncker). Cựu Tổng thống Ai-len Ma-ri Rô-bin-xơn (Mary Robinson) cũng là một người nữa có thể ra tranh cử.

Dư luận cho rằng ứng cử viên số một cho cương vị Chủ tịch EU được cho là cựu Thủ tướng Anh Tô-ni Ble. Tuy nhiên, giấc mơ của ông Ble đang dần bị “vùi dập” do ông không nhận được sự ủng hộ của các nhà lãnh đạo EU. Thủ tướng Anh Go-đơn Brao (Gordon Brown) cũng phải thừa nhận rằng, ông Ble có thể thất bại trong cuộc đua tranh này. Ông Brao nói, ngày càng nhiều nước châu Âu phản đối ứng viên của nước Anh, họ cho rằng việc Đa-vít Mi-li-ben (David Miliband), Ngoại trưởng Anh ngồi vào ghế “ngoại trưởng” mới của châu Âu hợp lí hơn. Cũng tại hội nghị này, nổi lên nhiều dấu hiệu phản đối “Chủ tịch Ble”, khi một nhóm các nước nhỏ thành viên EU, gồm: Ai-len, Phần Lan, Đan Mạch, Hà Lan, Bỉ, Lúc-xăm-bua, Hung-ga-ri, Tây Ban Nha và Thụy Điển, đồng loạt tấn công ứng viên này. Thậm chí, các nghị sĩ châu Âu tuần trước còn ra kiến nghị phản đối ông Ble. Đức dường như không sẵn sàng ủng hộ ông Ble, trong khi Tổng thống Pháp Ni-cô-la Xác-cô-di (Nicolas Sarkozy) cũng có vẻ muốn “bỏ rơi” ứng cử viên này sau khi tuyên bố việc ông Ble tranh chức Chủ tịch EU có thể gây ra “vấn đề” do Anh chưa thuộc khu vực đồng ơ-rô. Ngoài ra, một số thành viên EU còn mở trang web “Chặn đứng Ble” tập hợp được hơn 38.000 chữ ký phản đối.

Trước những dư luận trái chiều, Thủ tướng Thụy Điển Rai-phên cho rằng chưa nên đề cập vấn đề lựa chọn người giữ chức vụ này cho đến khi tất cả các nước EU hoàn tất thủ tục thông qua Hiệp ước Li-xbon.

Ngọc Hà