Lính thủy Mỹ tham gia cuộc tập trận “Gió biển” trên Biển Đen ngày 15-7-2008. Ảnh: Roi-tơ

Ngày 22-6, Hải quân U-crai-na chính thức hủy bỏ cuộc tập trận chung "Sea Breeze-2009" (Gió biển-2009) với lực lượng thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), chủ yếu là quân đội Mỹ. Đây là lần thứ hai kể từ năm 1997, cuộc tập trận này phải hoãn lại.

Hoãn tập trận vì dân chưa thuận

Cuộc tập trận “Gió biển” với sự tham gia của binh lính U-crai-na và lực lượng NATO được tiến hành thường niên trên bán đảo Crưm từ năm 1997. Cuộc tập trận năm nay, dự kiến diễn ra từ ngày 13 đến 26-7 tới, đã bị hủy bỏ sau khi Quốc hội nước này không thông qua quyết định cho phép quân đội nước ngoài triển khai trên lãnh thổ U-crai-na. Đây là lần thứ hai U-crai-na phải hoãn cuộc tập trận trên do những phản ứng từ trong nước. Trước đó, năm 2006, cuộc tập trận này đã bị hủy bỏ do sự phản đối gay gắt của người dân. Năm 2008, "Gió biển" vẫn được tiến hành nhưng vấp phải làn sóng phản đối của hàng nghìn người dân U-crai-na. Những người phản đối đã cắm trại dọc bờ Biển Đen để chặn tàu chiến nước ngoài tham gia tập trận rời khỏi cảng Ô-đét-xa ở phía U-crai-na. Ngày 12-6 vừa qua, với 219 phiếu thuận, ít hơn mức tối thiểu cần thiết 7 phiếu, Quốc hội U-crai-na đã từ chối xem xét khả năng cho phép quân đội nước ngoài tới U-crai-na để tham gia cuộc tập trận chung giữa nước này với Mỹ. Quyết định này được đưa ra sau khi Quốc hội U-crai-na nhận được lá đơn của Nghị viện Cộng hòa tự trị Crưm thuộc U-crai-na, theo đó tuyên bố không cho phép U-crai-na và Mỹ tiến hành tập trận trên lãnh thổ nước này. Nghị viện Crưm cho rằng, Crưm là vùng điều dưỡng của toàn U-crai-na, hằng năm đón hàng triệu khách đến nghỉ. Việc tiến hành tập trận quân sự vào thời điểm mùa nghỉ mát cao điểm sẽ ảnh hưởng đến lượng khách đi nghỉ ở Crưm và gây thiệt hại kinh tế không thể bù đắp nổi cho nước Cộng hòa tự trị này.

Không chỉ bị người dân trong nước phản đối, cuộc tập trận “Gió biển” còn bị Nga coi là “có vấn đề” khi Ki-ép chọn Biển Đen, khu vực nhạy cảm có thể ảnh hưởng tới an ninh nước Nga, làm nơi diễn tập. Phía Mát-xcơ-va cho rằng, cuộc tập trận “Gió biển” vấp phải sự phản đối của người dân địa phương và các cuộc biểu tình phản ánh quan điểm công khai của người dân U-crai-na liên quan đến chính sách trở thành thành viên NATO của chính quyền U-crai-na hiện tại.

Cánh cửa hẹp NATO

Việc hoãn cuộc tập trận “Gió biển” với NATO đồng nghĩa với việc cánh cửa gia nhập NATO của U-crai-na đang bị hẹp lại. Cũng giống như một số nước Đông Âu hay một số nước cộng hòa từng thuộc Liên bang Xô-viết trước đây, U-crai-na đã đặt mục tiêu sớm trở thành thành viên NATO. Dự định này được thể hiện rõ ngay từ khi bộ máy lãnh đạo thân phương Tây của Tổng thống Y-u-sen-cô lên nắm quyền năm 2004. Ki-ép muốn thông qua NATO vừa để tìm “chiếc ô bảo trợ” về an ninh, vừa muốn thông qua vị trí thành viên NATO tìm lối tiếp cận với các liên minh kinh tế của phương Tây nhằm giành lấy cơ hội phát triển cho mình. Mong muốn này của U-crai-na được đề đạt trong khi NATO đang cố mở rộng lãnh địa về phía Đông, sát biên giới Nga.

Tuy nhiên, con đường tới NATO của U-crai-na không phải dễ dàng. Trước hết, kế hoạch này đang bị Nga phản đối quyết liệt. Đại sứ của Nga tại NATO Đmi-tri Rô-gô-đin cảnh báo, việc U-crai-na gia nhập NATO chỉ gây mất ổn định tình hình trong vùng bởi quốc gia này không mang lại bất cứ điều gì về mặt an ninh và phát triển. Ngoài ra, nhiều nước châu Âu như Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Hung-ga-ri, I-ta-li-a, Na Uy cũng không nồng nhiệt với đơn xin gia nhập NATO của U-crai-na vì cho rằng, Ki-ép chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn cần thiết. Xét về mặt lợi ích, việc chấp nhận đơn gia nhập của U-crai-na trong thời điểm này sẽ không thuận lợi cho Liên minh châu Âu (EU) khi nó tạo ra xung đột lợi ích với Nga, nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho EU. Bản thân NATO cũng đang phải trông cậy vào Mát-xcơ-va để vận chuyển hàng hoá phi quân sự qua nước này tới Áp-ga-ni-xtan. Chính vì thế cho đến nay bản “Kế hoạch hành động thành viên” (MAP) mà NATO hứa hẹn từ lâu vẫn chưa được trao cho U-crai-na...

Với việc hủy bỏ cuộc tập trận “Gió biển”, xem ra mục tiêu gia nhập tổ chức quân sự lớn nhất hành tinh của U-crai-na càng trở nên xa vời hơn.

KIM OANH