Toàn cảnh cuộc gặp giữa đại sứ Mỹ tại I-rắc và người đồng nhiệm I-ran

Ngày 28-5, Mỹ và I-ran bắt đầu cuộc đàm phán cấp đại sứ về tình hình an ninh I-rắc tại phủ thủ tướng I-rắc ở thủ đô Bát-đa giữa đại sứ Mỹ tại I-rắc Ri-an Cróc-cơ và người đồng nhiệm I-ran Hát-xan Ca-rê-mi Cô-mi. Đây là lần đầu tiên sau hơn một phần tư thế kỷ cắt đứt quan hệ ngoại giao, hai nước mới lại ngồi cùng bàn đàm phán về các vấn đề chung.

Theo CNN, hai bên đã rất thẳng thắn trong cuộc đàm phán khi I-ran coi sự hiện diện của liên quân ở I-rắc là hành động “chiếm đóng” và rằng các nỗ lực huấn luyện và trang bị cho lực lượng an ninh I-rắc là chưa đủ để đối phó với các thách thức. Còn Mỹ đã đề nghị I-ran ngừng các hoạt động ủng hộ các chiến binh I-rắc tấn công quân đội I-rắc và lực lượng liên quân. Theo đánh giá của đại sứ Cróc-cơ, cuộc đàm phán đã diễn ra thiết thực và tích cực, song Mỹ sẽ phải đợi thêm các hành động từ Tê-hê-ran. Ông cũng cho rằng hai bên đã đạt được sự nhất trí rộng rãi về chính sách đối với I-rắc trong suốt bốn giờ đàm phán.

Họp báo sau cuộc gặp, ông Ri-an Cróc-cơ nói, nhiều chất nổ và vũ khí mà các nhóm chiến binh I-rắc sử dụng là do I-ran cung cấp. Tuy nhiên, ông Cróc-cơ cho biết, I-ran đã không đáp lại một cách trực tiếp các cáo buộc của Mỹ. Tại cuộc gặp, I-ran cũng đề xuất thiết lập cơ chế ba bên (gồm Mỹ, I-rắc và I-ran) để điều phối các vấn đề an ninh ở I-rắc. Tuy nhiên, đại sứ Cróc-cơ cho biết, Oa-sinh-tơn sẽ phải cân nhắc xem có chấp nhận ý tưởng này hay không.

Đại sứ I-ran cho biết, hai bên sẽ gặp lại trong khoảng một tháng nữa để tiếp tục bàn về I-rắc. Tuy nhiên, đại sứ Mỹ Ri-an Cróc-cơ lại nói Mỹ sẽ quyết định tham dự cuộc họp lần hai khi có lời mời từ I-rắc.

Tại cuộc gặp, hai bên không đề cập tới thời gian biểu cho việc quân đội Mỹ rút khỏi I-rắc hay vấn đề hạt nhân của I-ran, vốn đang là vấn đề mâu thuẫn nổi cộm giữa hai nước.

Cuộc gặp đã diễn ra đúng như dự báo trước đó rằng, sẽ khó có kết quả nào cụ thể và không có tuyên bố chính thức nào được đưa ra. Vì cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Mỹ và I-ran đang căng thẳng liên quan tới chương trình hạt nhân của I-ran và việc I-ran vừa phát hiện một số mạng lưới gián điệp của Mỹ và phương Tây hoạt động tại I-ran. Một ngày trước khi diễn ra cuộc hội đàm này, Bộ Ngoại giao I-ran đã triệu Đại sứ Thụy Sỹ Phi-líp Oen-ti (đại diện cho các quyền lợi của Mỹ tại I-ran) đến để phản đối việc Mỹ tiến hành các hoạt động gián điệp tại I-ran bằng những ngôn từ được cho là “mạnh mẽ nhất”.

Trong khi đó, ngày 28-5, tư lệnh hàng đầu của Mỹ tại Trung Đông, tướng Uy-li-am Pha-lông phát biểu rằng, I-ran là một nhân tố quan trọng ở khu vực mà Mỹ không thể bỏ qua, song Mỹ không có ý định rút khỏi I-rắc như điều Tê-hê-ran mong muốn. Tướng Pha-lông nhấn mạnh, Mỹ sẽ phải tìm ra cách gì đó để thu xếp với I-ran. Khẳng định của tướng Pha-lông về sự hiện diện của quân đội Mỹ tại I-rắc được đưa ra sau khi Nhà Trắng phủ nhận tin tức về kế hoạch cắt giảm một nửa quân đội của Mỹ tại I-rắc vào năm tới, vốn đang được lan truyền rộng rãi trong thời gian gần đây.

YẾN NHI (tổng hợp)