Sau khi Mỹ tuyên bố ngừng triển khai 10 tên lửa đánh chặn ở Ba Lan và hệ thống ra-đa ở CH Séc vào trung tuần tháng 9-2009, nước Mỹ đã lại vội vã lên kế hoạch xây dựng một hệ thống phòng thủ tên lửa mới ở châu Âu với những thông số được cho là ít gây mâu thuẫn với Nga. Hệ thống phòng thủ tên lửa mới tuy đã nhận được sự đồng thuận của CH Séc và Ba Lan cùng một số nước trong NATO, nhưng việc triển khai trên thực tế là không hề dễ dàng, thậm chí, theo một quan chức Nga, nó còn không thể hiện thực.

Phó Tổng thống G.Bai-đơn (bên trái) và Tổng thống CH Séc V.Klau-xơ gặp nhau tại Pra-ha ngày 23-10. Ảnh: AFP

Để khỏa lấp “chỗ trống” của kế hoạch “lá chắn tên lửa” cũ dự định triển khai ở Trung Âu, Oa-sinh-tơn () đã công bố một kế hoạch mới về một hệ thống phòng thủ tên lửa linh hoạt hơn. Nó bao gồm sự kết hợp của các hệ thống tên lửa đánh chặn trên đất liền và trên biển dựa trên các tên lửa đánh chặn Standard Missile 3 (SM-3). Theo kế hoạch mới này, Mỹ sẽ triển khai các hệ thống tên lửa SM-3 trên các tàu chiến tại biển Bắc và Địa Trung Hải vào năm 2011, và đến năm 2015, hệ thống tên lửa SM-3 trên đất liền cơ động sẽ được triển khai tại Trung Âu. Hệ thống mới được Phó Tổng thống Giô Bai-đơn (Joe Baiden) khẳng định sẽ hiệu quả hơn và có khả năng bảo vệ phần lãnh thổ châu Âu rộng lớn hơn so với kế hoạch trước đó của cựu Tổng thống Mỹ G.Bu-sơ (George Bush). Điều quan trọng là các trạm ra-đa đa hướng và hệ thống tên lửa mới này sẽ được tính toán để “không thể xâm nhập” sâu vào trong lãnh thổ của Nga.

Hệ thống phòng thủ tên lửa mới này của Mỹ một lần nữa nhận được sự ủng hộ của lãnh đạo CH Séc và Ba Lan. Ngày 23-10, sau cuộc hội đàm với Phó Tổng thống Mỹ Giô Bai-đơn tại Pra-ha, Thủ tướng CH Séc G.Phi-sơ (Jan Fischer) tuyên bố, Séc sẽ tham gia chương trình phòng thủ tên lửa mới của Tổng thống B.Ô-ba-ma (Barak Obama). Phó Tổng thống Mỹ Bai-đơn cho biết một phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ sẽ tới Séc vào đầu tháng 11 tới để thảo luận chi tiết việc tham gia của Pra-ha đối với kế hoạch phòng thủ tên lửa mới của Oa-sinh-tơn.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ Bai-đơn ngày 21-10 đã có thành công tương tự như ở Séc khi nhận được sự đồng thuận của Tổng thống Ba Lan Lếch Ca-trưn-xki (Lech Kachynski) và Thủ tướng Đô-nan Tu-xcơ (Donald Tusk) trong buổi hội đàm tại Vác-sa-va. Thủ tướng Tu-xcơ khẳng định Ba Lan sẵn sàng tham gia hệ thống phòng thủ tên lửa đã được điều chỉnh của Mỹ. Theo ông Tu-xcơ, kế hoạch mới của Oa-sinh-tơn là “quan trọng”, “đáng quan tâm”, và Vác-sa-va “sẵn sàng tham gia ở mức độ thích hợp”.

Sau khi Mỹ tỏ rõ quyết tâm xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa mới ở châu Âu, Nga đã bày tỏ sự quan ngại về kế hoạch mới này. Ngày 22-10, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga A.Ne-xte-ren-cô (Andrei Nesterenko) cho rằng, Nga và Mỹ cần đánh giá một cách cẩn thận hệ thống phòng thủ tên lửa sửa đổi của Mỹ tại châu Âu. “Chúng tôi không cho rằng việc chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạn khác là không thể tránh được. Bất kì kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa nào của Mỹ tại châu Âu cũng phải dựa trên những đánh giá chung về các mối đe dọa thực sự. Nếu không, hệ thống tên lửa đánh chặn trên có thể sẽ được chứng minh là không cần thiết cho tới năm 2015 theo kế hoạch”, ông A.Ne-xte-ren-cô nói.

Ông A. Ne-xte-ren-cô còn nói, Nga tin rằng kế hoạch của Mỹ triển khai hệ thống tên lửa đánh chặn trên tàu chiến tại châu Âu và sau đó là hệ thống tên lửa đánh chặn trên đất liền cơ động tại lục địa này có thể sẽ không bao giờ được thực hiện.

 Cùng quan điểm trên, Ngoại trưởng U-crai-na P.Pô-rô-sen-cô (Petro Poroshenko) đã cam kết rằng nước này sẽ không thảo luận với Mỹ về kế hoạch phòng thủ tên lửa (NMD) mới của Oa-sinh-tơn. Còn Thủ tướng Xlô-va-ki-a trong cuộc họp Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng NATO diễn ra ở thủ đô Bra-ti-xla-va cũng phản đối mạnh mẽ kế hoạch của Mỹ dự định triển khai một phần Hệ thống phòng thủ tên lửa (NMD) ở Séc và Ba Lan, cho rằng không cần thiết phải có một "lá chắn tên lửa" như vậy ở châu Âu. Ông khẳng định, nếu được đề nghị, sẽ không bao giờ cho phép Mỹ lắp đặt bất kỳ một bộ phận "lá chắn tên lửa" nào trên lãnh thổ Xlô-va-ki-a.

Nguyễn Hoà