Ảnh minh họa của Ban tổ chức giải Nobel về việc vũ trụ đang mở rộng với tốc độ rất nhanh.

QĐND Online – Giải Nobel Vật lý 2011 đã được công bố lúc 16.45’ ngày 4-10 (giờ Hà Nội) với giải thưởng thuộc về hai nhà khoa học Mỹ và một nhà khoa học Australia cho phát hiện của họ về việc vũ trụ đang mở rộng rất nhanh thông qua quan sát các ngôi sao băng ở khoảng cách xa.

Hai nhà khoa học Mỹ là Saul Perlmutter và Adam G. Riess và nhà khoa học Australia là Brian Schmidt.

Năm 1998, ngành vũ trụ học chấn động khi hai nhóm nghiên cứu trình bày kết quả của họ. Một nhóm nghiên cứu do Sau Perlmutter dẫn đầu đã bắt đầu công việc của mình vào năm 1988 trong khi nhóm của Brian Schmidt bắt đầu nghiên cứu từ cuối năm 1994. Trong nhóm của Brian Schmidt, Adam Riess đóng một vai trò quan trọng.

Hai nhóm đã khám phá ra việc vũ trụ đang mở rộng rất nhanh sau khi nghiên cứu hàng chục vụ nổ của các ngôi sao.

Theo đó, họ nhanh chóng lập bản đồ vũ trụ bằng cách định vị các ngôi sao băng ở khoảng cách xa nhất thông qua quan sát bằng các kính viễn vọng tinh vi đặt dưới mặt đất và trong vũ trụ cũng như các thiết bị cảm ứng hình ảnh kỹ thuật số mới.

Hai nhóm đã sử dụng một loại sao băng được gọi là sao băng Ia. Đây là vụ nổ của một ngôi sao nặng như mặt trời nhưng nhỏ như trái đất. Một ngôi sao băng như vậy có thể phát ra ánh sáng như toàn bộ dải thiên hà.

Với cách làm này, hai nhóm nghiên cứu phát hiện hơn 50 ngôi sao băng như vậy ở khoảng cách rất xa và ánh sáng của chúng yếu hơn chúng ta tưởng và đây là bằng chứng cho thấy vũ trụ đang tăng tốc.

Phát hiện này đã làm thay đổi suy nghĩ trong suốt một thế kỷ qua về việc vũ trụ được cho là đang mở rộng ra sau hậu quả của vụ nổ Big Bang khoảng 14 tỷ năm trước. Tuy nhiên, theo khám phá của hai nhóm nghiên cứu này, việc vũ trụ mở rộng đang tăng tốc khiến người ta sửng sốt vì nếu việc mở rộng này tiếp tục tăng tốc, số phận vũ trụ của chúng ta sẽ kết thúc trong băng giá.

Việc tăng tốc của vũ trụ được cho là do năng lượng tối gây ra. Tuy vậy, năng lượng tối vẫn là một câu hỏi bí ẩn với ngành vật lý hiện nay. Năng lượng tối chiếm khoảng ¾ vũ trụ. Do đó, khám phá của các nhà Vật lý đạt giải Nobel 2011 giúp vén bức màn về một vũ trụ mà còn quá nhiều điều chúng ta chưa biết tới.

Ngọc Hưng (theo Ban tổ chức giải Nobel)