Người dân Dim-ba-bu-ê nhận lương thực viện trợ của Chương trình lương thực thế giới. Ảnh: AFP

Vũ khí chính trị của ai?

CARE - tổ chức nhân đạo phi lợi nhuận lớn nhất đang hoạt động tại Dim-ba-bu-ê đã được lệnh ngừng toàn bộ hoạt động trợ giúp 500.000 nghìn người thuộc đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Chỉ tính riêng tháng này, CARE sẽ thực hiện các chương trình cung cấp lương thực cho hơn 110 nghìn người ở các trường học, trại trẻ mồ côi, trại dưỡng lão... CARE không phải là tổ chức duy nhất bị chính phủ của Tổng thống Mu-ga-bê đình chỉ hoặc hạn chế các hoạt động viện trợ nhân đạo, với cáo buộc các tổ chức cứu trợ quốc tế đang hậu thuẫn phe đối lập.

Đại diện của các tổ chức viện trợ đã bị các chính quyền địa phương triệu tập và đề nghị giảm bớt các hoạt động cho tới khi cuộc bầu cử Tổng thống Dim-ba-bu-ê vòng hai được tổ chức vào ngày 27-6, giữa ông Mu-ga-bê - người đã 28 năm cầm quyền và lãnh đạo phe đối lập - ông Mo-gan Tơ-xvan-gi-rai.

Tại Hội nghị Lương thực LHQ vừa kết thúc tại Rô-ma, Tổng thống Mu-ga-bê cáo buộc các tổ chức phi chính phủ đã can thiệp vào tình hình chính trị Dim-ba-bu-ê và cho rằng phương Tây đang thực hiện âm mưu “làm tê liệt nền kinh tế Dim-ba-bu-ê” và “thay đổi chế độ một cách bất hợp pháp”. Ông Mu-ga-bê cho rằng, tiền được rót cho các đảng phái chính trị đối lập thông qua các tổ chức phi chính phủ (NGOs). Tổng thống Mu-ga-bê còn cáo buộc các NGOs do phương Tây tài trợ đã sử dụng lương thực như một thứ vũ khí chính trị nhằm chống lại chính phủ Dim-ba-bu-ê, nhất là ở các vùng nông thôn.

Trong khi đó, Đại sứ Mỹ tại Dim-ba-bu-ê, ông Giêm Mắc Ghi, cũng cáo buộc Tổng thống Mu-ga-bê đang dùng lương thực như một thứ vũ khí để “duy trì quyền lực bằng bất cứ giá nào” khi ngăn chặn hoạt động viện trợ lương thực cho những người ủng hộ phe đối lập. Ông Giêm nói: “Đây là một chiến dịch được sắp đặt hoàn hảo” trước khi cuộc đua quyền lực bắt đầu ở Dim-ba-bu-ê. Ông Giêm cho biết, các thành viên của đảng ZANU-PF cầm quyền có thể thoải mái mua lương thực của chính phủ, trong khi các thành viên của Phong trào vì thay đổi dân chủ (MDC) đối lập phải nộp lại thẻ cử tri hoặc chứng minh thư của mình ở các cửa hàng mới được quyền mua lương thực. Chính phủ sau đó sẽ thu giữ những thẻ này cho đến khi cuộc bầu cử kết thúc và như vậy các thành viên MDC sẽ không còn quyền bỏ phiếu.

Trong vòng bầu cử đầu tiên diễn ra hôm 29-3, lần đầu tiên kể từ khi Dim-ba-bu-ê giành độc lập năm 1980, đảng cầm quyền của ông Mu-ga-bê đã mất đa số ghế trong quốc hội về tay MDC. Tuy nhiên, trong vòng một, không bên nào giành được số phiếu quá bán cần thiết để giành thắng lợi nên phải phân thắng bại tiếp ở vòng hai.

Nguy cơ thiếu đói nghiêm trọng

Dim-ba-bu-ê có vẻ như vẫn còn gắng gượng được đủ lương thực cho đến khi bầu cử diễn ra, nhưng sau bầu cử có thể sẽ phải đối mặt với nạn đói nghiêm trọng. Tại Dim-ba-bu-ê, hiện có khoảng 4 triệu người phải sống dựa vào nguồn lương thực viện trợ. Tỷ lệ lạm phát của quốc gia này vượt 165% và tỷ lệ thất nghiệp 80%.

Kêu gọi Dim-ba-bu-ê bãi bỏ lệnh cấm hoạt động đối với các NGOs, Oa-sinh-tơn hiện đã tỏ ra mất hết kiên nhẫn trước tình hình ở Dim-ba-bu-ê và khuyến cáo hàng triệu người dân nước này đang phải đối mặt với tình trạng kinh tế cực kỳ khó khăn và thiếu đói. Mỹ đã áp đặt lệnh cấm đi lại và các lệnh trừng phạt khác đối với ông Mu-ga-bê và các giới chức trong đảng ZANU-PF. Đại sứ Giêm cũng ám chỉ sẽ có các biện pháp trừng phạt tiếp theo trong tương lai nếu tình hình không khá hơn.

Trong quá khứ, Dim-ba-bu-ê từng được ví như “vựa bánh mì” của khu vực nhưng tình hình chính trị bất ổn tại quốc gia này khiến nền kinh tế sa sút và hoạt động của ngành nông nghiệp trở nên kém hiệu quả. Còn nhớ một giới chức của Ngân hàng thế giới (WB) từng nhận định rằng, cuộc khủng hoảng lương thực hiện nay có thể là cơ hội để vực dậy nền nông nghiệp của châu Phi. Nhưng trên thực tế nó đang đẩy Dim-ba-bu-ê lún sâu vào bất ổn vì lương thực không được sử dụng vào những mục đích nhân đạo mà được đem làm vũ khí để tranh giành lợi ích.

MAI XUÂN