Những nạn nhân nhỏ tuổi thiệt mạng trong trận động đất khủng khiếp hôm 12-5 tại Tứ Xuyên, Trung Quốc. Ảnh: Roi-tơ

Ngày 22-5, phụ huynh của hàng nghìn học sinh bị chết, bị thương và mất tích trong thảm họa động đất khủng khiếp hôm 12-5 ở Tứ Xuyên, Trung Quốc, cho biết, họ đang có ý định kiện các nhà thầu xây dựng vì chất lượng các ngôi trường nơi con em mình theo học quá tồi. Người ta không khỏi tự hỏi tại sao trường học lại là nơi bị sập đầu tiên với hàng nghìn học sinh bị nạn và phải chăng đây là những công trình không có hệ thống chống động đất đạt tiêu chuẩn?

Quá nhiều nạn nhân học sinh

Cầm di ảnh của hai cô con gái sinh đôi trong ngày quốc tang, người đàn ông tên Triệu Đức Cần ở một thị trấn nhỏ tại Tứ Xuyên khóc ngất mỗi khi nghĩ đến cảnh đổ nát của ngôi trường bị sụp đổ hoàn toàn sau 3 phút vụ động đất xảy ra. Và điều mà ông cảm thấy đau đớn nhất là chỉ có ngôi trường nơi con ông theo học bị sập, trong khi các ngôi nhà xung quanh vẫn đứng vững.

Trận động đất ngày 12-5 được xem là trận động đất lớn gần bằng trận động đất lịch sử ở Đường Sơn năm 1976 với hơn 200.000 người thiệt mạng. Có khác chăng là trong trận động đất thảm khốc vừa rồi, số nạn nhân trẻ em rất lớn bởi có gần 7.000 trường học đã bị phá hủy. Ở thị trấn Hàn Vương, thảm họa đã khiến 7 trường học, trong đó có 2 trường mẫu giáo đổ sập, khiến 1.700 học sinh thiệt mạng. Trường trung học Bắc Xuyên tại thành phố Miên Dương đổ sập cũng khiến 1.800 học sinh và giáo viên thiệt mạng và mất tích. Trường trung học thị trấn Mộc Ngư (huyện Thanh Xuyên) có 400 học sinh bị nạn, Trường Trung học Tụ Nguyên (Đô Giang Yển) có 700 học sinh, giáo viên bị nạn… Cách tâm động đất hàng trăm ki-lô-mét, hai trường học ở Trùng Khánh cũng đổ sập làm 5 học sinh tử nạn và hơn 100 em bị thương. Các con số cứ tăng dần lên sau mỗi lần cập nhật của báo, đài.

Những ngôi trường “đậu phụ”

Tuy nhiên, trong trận động đất khủng khiếp đó, nhiều công trình kiến trúc lớn ở thành phố Trùng Khánh, Thành Đô đều bình an, nhất là văn phòng, trụ sở của chính quyền địa phương, kể cả những khu nhà cổ đều không bị tổn thất nặng. Hướng mắt về ngôi nhà của chính quyền thị trấn vẫn đang đứng vững ngay cạnh đó, ông Triệu cho biết mọi người trong thị trấn tin rằng, lũ trẻ thiệt mạng không chỉ do động đất mà còn vì ngôi trường được xây dựng bằng vật liệu kém chất lượng và không đủ tiêu chuẩn. Điều này biến tòa nhà 3 tầng trở thành một chiếc bẫy vô hình. “Nếu đây là một tòa nhà đủ tiêu chuẩn như tòa nhà kia, chắc chắn con tôi đã không thiệt mạng”, ông Triệu nói. Đống đổ nát cho thấy ấn tượng ban đầu là lượng sắt thép không đủ để có thể chịu lực an toàn trước các cơn địa chấn.

Trong khi đó, ở Đô Giang Yểng, hàng nghìn phụ huynh của các trường tiểu học, trung học Hướng Nga vẫn chầu chực, đào bới bằng tay đống đổ nát. Nhiều phụ huynh cho biết họ không thấy có cốt thép, chỉ toàn gạch đá, chứng tỏ đây là những công trình bị rút ruột. Một phụ huynh 54 tuổi đã dùng cụm từ “đậu phụ” để miêu tả những công trình xây dựng kém chất lượng. Trong khi đó, nói về ngôi trường vừa bị sập ở thành phố Thanh Xuyên, người dân cho biết công trình xây bằng gạch với xi măng này có thể dùng tay đẩy cũng đổ vì thực chất nó được xây chủ yếu bằng cát. Một người dân cao tuổi Trung Quốc nói: “Tại sao trường học sập? Do chất lượng quá kém, người ta cố tình rút ruột công trình. Họ đem tính mạng trẻ em ra đánh liều”. Báo chí Trung Quốc cũng ngụ ý rằng các nhà xây dựng trên khắp đất nước có thể đã tìm cách tăng lợi nhuận bằng việc sử dụng vật liệu kém chất lượng hoặc cắt giảm nhân công rồi hối lộ để giới chức làm ngơ.

Một điều đáng lưu ý là sau khi tòa nhà của Trường tiểu học thị trấn Văn Hóa, huyện Lương Bình, Trùng Khánh bị sập, nhà thầu công trình đã bỏ trốn và chuyên gia của chính quyền Trùng Khánh đã đến hiện trường kiểm tra xem có phải là do vấn đề chất lượng hay không. Ngôi trường được xây vào những năm 1990, trong khi những khu nhà dân lân cận xây cách đó nhiều chục năm vẫn không hề hấn, hoặc chỉ bị hư hại nhẹ.

“Rung chuyển” niềm tin vào chất lượng xây dựng

Liệu có phải tình trạng gian lận nguyên vật liệu đã làm các ngôi trường bị sập, khiến số nạn nhân nhỏ tuổi cao như vậy không đang là câu hỏi lớn. Bộ Nhà ở và Phát triển đô thị - nông thôn Trung Quốc tuyên bố đã mở cuộc điều tra để xác minh số lượng lớn các ngôi trường bị sập có liên quan đến tình trạng tham nhũng hay không. “Thật không may mắn là chúng ta không thể loại trừ khả năng người ta “tiết kiệm” nhân lực và nguyên vật liệu trong quá trình xây dựng. Nếu kết quả điều tra đúng như vậy, chúng ta phải xử lý thật nghiêm những người có trách nhiệm, không dung thứ và sẽ cho công chúng câu trả lời thỏa đáng”, Tân Hoa xã dẫn lời một quan chức của Bộ này nói. Trong khi đó, phát ngôn viên Wang Baodong tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Oa-sinh-tơn cho biết, gần đây cũng đã có nhiều phản ánh về việc chất lượng xây dựng tại các khu vực đang phát triển nhanh ở Tứ Xuyên không đảm bảo tiêu chuẩn xây dựng quốc gia dành cho khu vực Tây Nam.

Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, việc xác định chính xác nguyên nhân của việc một số ngôi trường sụp đổ một cách quá dễ dàng cần phải có thời gian và dẫn chứng khoa học. Theo B. Tắc-cơ, một chuyên gia xây dựng cho biết, hiện ở Trung Quốc không có một tiêu chuẩn thống nhất nào cho các thông số chống động đất tại các tòa nhà công cộng như trường học hay bệnh viện. Tắc-cơ cho rằng rõ ràng đây không chỉ đơn thuần là vấn đề địa chất học, mà nó còn liên quan đến việc xây dựng các công trình công cộng ở Trung Quốc.

Gần 2 tuần sau thảm họa động đất kinh hoàng, các nhân viên cứu hộ vẫn tìm thấy người sống sót. Con số người chết lên tới 55.000, mất tích gần 26.000 người cùng với gần 250.000 người bị thương (tính đến ngày 23-5). Dù Chính phủ Trung Quốc đã tuyên bố sẽ trừng phạt nặng những kẻ nào xây dựng những ngôi trường kém chất lượng, nhưng nỗi đau mất con vẫn khiến nhiều người kiệt quệ. Thậm chí, nhiều bậc phụ huynh đã dùng máu viết tên con mình lên những tấm băng-rôn để thể hiện nỗi đau đớn tột cùng trong lễ tưởng niệm hôm 20-5. “Chúng tôi hiểu đây là thiên tai, nhưng tại sao lại chỉ có trường học bịđổ sập trong khi các tòa nhà ngay cạnh vẫn đứng vững? Đó chắc chắn phải là lỗi của con người”, một phụ huynh nói trong nước mắt.

Thu Trang