Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma (Barack Obama) ngày 31-10 khẳng định có bằng chứng rõ ràng cho thấy nền kinh tế Mỹ “đang đi đúng hướng”. Nhưng các chuyên gia cảnh báo, do những gói kích thích kinh tế mà Chính phủ Mỹ đưa ra diễn ra nhanh chóng nên cũng tiềm ẩn nguy cơ của một cuộc khủng hoảng mới.

Ảnh minh họa/internet.

Theo Tổng thống Ô-ba-ma, tính đến hết 30-10, gói kích thích kinh tế trị giá 787 tỉ USD thông qua vào đầu năm nay đã giúp duy trì và tạo mới hơn một triệu việc làm. Bộ Thương mại Mỹ hôm 29-10 cũng công bố số liệu cho thấy, tổng mức thu nhập quốc nội (GDP) của Mỹ trong quý 3 năm nay là 3,5%. Đây là mức tăng trưởng GDP lần đầu tiên đến với kinh tế Mỹ kể từ sau bốn quý liên tiếp nước này có mức GDP giảm sút. “Nước Mỹ đang phục hồi từ cuộc suy thoái tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua và “hàng trăm nghìn việc làm đã được tạo ra từ các khoản đầu tư quy mô lớn”, ông Ô-ba-ma khẳng định.

Những tín hiệu khả quan trên dự đoán rằng, kinh tế Mỹ đã thoát ra khỏi thời kỳ nghiêm trọng nhất của khủng hoảng, bắt đầu bước vào giai đoạn phục hồi. Nền kinh tế Mỹ đã có những chuyển biến tốt, nguyên nhân chủ yếu là  đến từ các biện pháp kích thích kinh tế của Chính phủ Mỹ và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED). Để cứu trợ nền kinh tế, Tổng thống Ô-ba-ma đã tung ra gói kích cầu kinh tế trị giá 787 tỉ USD, trong khi đó FED đưa lãi suất cơ bản về mức thấp nhất trong lịch sử.

Theo nhà đầu tư thế kỷ Oa-ren Bắp-phét (Warren Buffett), một loạt những hành động mà Chính phủ Mỹ tiến hành vào cuối năm 2008 đã giúp cho nền kinh tế “thoát khỏi” cửa ải khó khăn. Với những tác dụng của các chính sách tích cực này, kinh tế Mỹ đã thoát khỏi tình cảnh “rơi tự do”, tình hình từng bước được cải thiện rõ rệt. Chủ tịch hội đồng cố vấn kinh tế của Nhà Trắng - bà Crít-ti-na Râu-mơ (Christina Romer) tin rằng, trong mức tăng trưởng hồi quý 3 của Mỹ, gói kích thích kinh tế 787 tỉ USD đã có công lớn, nó mang đến cho  con số tăng trưởng kinh tế Mỹ những đóng góp đáng kể.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, những gói kích thích kinh tế này của Chính phủ Mỹ lại diễn ra nhanh chóng và cũng tiềm ẩn nguy cơ của một cuộc khủng hoảng mới, bởi Chính phủ Mỹ không thể đảm bảo và duy trì được hình thức đầu tư cao này, đặc biệt là đối với một nền kinh tế “nợ nần chồng chất” như nước Mỹ. Bởi vậy, nếu như không để nền kinh tế  Mỹ  dưới sự quản thúc có hiệu quả của Chính phủ thì khủng hoảng của nền kinh tế lớn này sẽ không thể kết thúc.

Điều này có thể được chứng minh một cách rõ ràng hơn qua các xu hướng từ thị trường ô tô và thị trường nhà đất của Mỹ. Thu lợi từ kế hoạch “hỗ trợ tiền mua xe mới” của Chính phủ, thị trường ô tô của Mỹ vẫn lộ ra những bất cập. Theo các số liệu được công bố bởi Bộ Thương mại Mỹ, trong quý 3 năm nay, lượng tiêu thụ ô tô đã đóng góp 1,66% điểm cho GDP của Mỹ. Nhưng sau khi kết thúc kế hoạch này, vào tháng 9 năm nay lượng ô tô đã tiêu thụ trong tháng 9 của Mỹ giảm 35% so với hồi tháng tám.

Chuyên gia kinh tế trưởng Ê-than Ha-rít (Ethan Harris) của Bank of America tin rằng, những chính sách kích thích của Chính phủ Mỹ là cần thiết trong cơn bão tố khủng hoảng, nhưng nếu chỉ dựa hoàn toàn vào các chính sách này thì nền kinh tế cũng không thể phục hồi. Một số chuyên gia khác cho rằng, vấn đề lớn nhất đối với kinh tế Mỹ hiện nay đó là sự mất cân bằng của nền kinh tế. Đứng trước cục diện này có thể quý 4 năm nay kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng thấp hơn hồi quý 3.

Trong khi đó, Mỹ vẫn chưa tìm ra được biện pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách của Mỹ. Tính đến bây giờ, Mỹ đã thâm hụt hơn 1.400 tỉ USD. Chính vì thế, dù nói rằng nước Mỹ “có lý do để lạc quan”, Tổng thống Ô-ba-ma cũng phải nhìn nhận rằng vẫn còn những khó khăn phía trước. Cho đến thời điểm này, tỷ lệ thất nghiệp vẫn là một vấn đề then chốt gây lo lắng cho sự phục hồi nền kinh tế Mỹ. Lòng tin và chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ vẫn chưa hoàn toàn khôi phục, vấn đề thất nghiệp vẫn gây khó khăn trong một thời gian nữa.

Hạ nghị sĩ Giôn Bâu-nơ (John Boehner) của Đảng Cộng hòa hôm 31-10 đã chỉ trích kế hoạch cải cách y tế mà Tổng thống Ô-ba-ma ủng hộ, cho rằng dự luật đưa ra Quốc hội thảo luận vào tuần tới này sẽ làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe, giảm bớt phúc lợi cho người già và làm mất việc làm của người dân. Ông cũng cảnh báo rằng vào tháng 9, tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ đã tăng tới 9,8%, mức cao nhất trong vòng 26 năm qua và chắc chắn tỷ lệ này sẽ tiếp tục gia tăng. Trong khi đó, lãnh đạo của Đảng Cộng hòa tại Thượng viện, ông Mít Mắc-Côn-nen (Mitch McConnell) chỉ trích rằng gói kích thích trị giá 787 tỉ USD của chính quyền đã làm nhiều người mất việc làm. Theo ông, người dân nước Mỹ muốn phục hồi nền kinh tế với điều kiện không có thêm thuế, không chi tiêu quá lớn và không mắc thêm nợ.

Với những khó khăn chồng chất phía trước, người ta đồ rằng nền kinh tế Mỹ chưa thể thoát ra khỏi bóng đen u ám, thậm chí, những khó khăn đó có thể còn đẩy nền kinh tế lớn nhất hành tinh vào một cuộc khủng hoảng mới và đe dọa quá trình phục hồi của kinh tế toàn cầu.

NGỌC HÀ