QĐND - Ngày 8-4 vừa qua, cựu Thủ tướng Anh Mác-ga-rét Thát-chơ (Margaret Thatcher) đã qua đời ở tuổi 87 sau một cơn đột quỵ. Cuộc đời và sự nghiệp của nữ nguyên thủ được mệnh danh là “người đàn bà thép” là sự đan xen đặc biệt giữa những quyết định gây tranh cãi và một sự nghiệp chính trị lẫy lừng.

“Người đàn bà thép” Mác-ga-rét Thát-chơ đã qua đời ở tuổi 87. Ảnh: Getty Images

Bà Mác-ga-rét Thát-chơ sinh ngày 13-10-1925, trong một gia đình tiểu thương ở miền Trung nước Anh và sớm tham gia hoạt động xã hội. Năm 18 tuổi, bà đỗ Khoa Hóa Trường Đại học Oxford. Sau khi tốt nghiệp đại học, bà làm việc tại một công ty thực phẩm và kết hôn với doanh nhân Đê-nít Thát-chơ (Denis Thatcher) vào năm 1951. Sau khi sinh hạ một cặp song sinh vào năm 1953, bà bắt đầu sự nghiệp chính trị của mình.

Năm 1959, lần đầu tiên bà được bầu vào Hạ viện Anh. Bà kế nhiệm cựu Thủ tướng Ét-uốt Hít (Edward Heath) làm lãnh đạo Đảng Bảo thủ vào năm 1975, trước khi trở thành Thủ tướng Anh 4 năm sau đó. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, bà đã đưa quân đội Anh vào cuộc chiến tranh giành quyền kiểm soát quần đảo Falkland (Malvinas) với Ác-hen-ti-na và giành chiến thắng. Năm 1983, bà tái đắc cử chức Thủ tướng Anh. Năm 1987, bà tiếp tục tái đắc cử nhưng năm 1990 buộc phải rời khỏi vị trí bởi những bất đồng trong nội bộ Đảng Bảo thủ. Bà Mác-ga-rét Thát-chơ là người người phụ nữ châu Âu đầu tiên giữ cương vị Thủ tướng (từ năm 1979 đến 1990) và là người có nhiệm kỳ Thủ tướng dài nhất trong lịch sử Anh kể từ năm 1827.

Mác-ga-rét Thát-chơ là người bảo vệ đến cùng nền thị trường tự do; kiên định theo chính sách hạn chế và cắt giảm trợ cấp của chính phủ cho giới doanh nghiệp, tư nhân hóa phần lớn nền công nghiệp Anh và nới lỏng tự do cho nền tài chính Anh. Trong khi phe cánh hữu ca ngợi bà đã đưa nước Anh thoát khỏi tình trạng kinh tế trì trệ thì phe cánh tả chỉ trích bà hủy hoại nền công nghiệp truyền thống, cho rằng sự cải cách của bà phá hoại cơ cấu của xã hội. Chính sách kinh tế của bà đã đẩy tỷ lệ thất nghiệp ở Anh lên mức kỷ lục, bất bình đẳng thu nhập gia tăng và sự bất mãn, rối loạn chưa từng có kể từ thời kỳ Victoria. Theo CNN, đến năm 1986, số người thất nghiệp tại Anh lên đến 3 triệu người. Vì vậy, cho đến nay, ở Anh vẫn diễn ra những tranh cãi quyết liệt về cái được, mất của “chủ nghĩa Thát-chơ” so với cái giá mà toàn xã hội “đảo quốc sương mù” phải trả.

Về đối ngoại, Mác-ga-rét Thát-chơ đã xây dựng mối quan hệ gần gũi với Mỹ thời Tổng thống Rô-nan Ri-gân (Ronald Reagan), phản đối kịch liệt việc quá gần gũi với châu Âu. Chính “người đàn bà thép” đã từng từ chối ủng hộ các lệnh cấm vận chống Nam Phi lúc bấy giờ, một biện pháp nhằm chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc A-pác-thai. Bà Mác-ga-rét Thát-chơ đã ghi dấu ấn với vai trò là một trong những người góp phần chấm dứt "Chiến tranh lạnh" nhưng đồng thời cũng là một người phản đối mạnh mẽ nhất việc thống nhất hai miền nước Đức.

Trong suốt những năm làm Thủ tướng, bà còn nổi tiếng với các phát ngôn cá tính và đậm chất “thép” khó có thể lẫn với ai, kiểu như: “Trong chính trị, nếu bạn muốn có điều gì được nói, hãy tìm một gã đàn ông, nếu bạn muốn có điều gì được thực hiện, hãy tìm một người phụ nữ”, hay "Tôi trở thành Thủ tướng với một mục đích rõ ràng: Đưa nước Anh từ một xã hội phụ thuộc tới một xã hội tự chủ, từ một quốc gia lệ thuộc thành một đất nước tự lực. Một nước Anh năng động, thay vì một nước Anh chỉ biết ngồi và chờ đợi".

HOÀNG VŨ