Nữ cựu Ngoại trưởng Líp-ni, một trong số quan chức cấp cao I-xra-en nằm trong “tầm ngắm” của tòa án Anh. Ảnh: businessweek.com

Lo sợ rằng có thể đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ vì những cáo buộc vi phạm tội ác chiến tranh, một nhóm quan chức quân sự I-xra-en đã hủy chuyến thăm chính thức Vương quốc Anh tuần trước. Vụ việc này giống như “đổ dầu vào lửa” khiến quan hệ Anh - I-xra-en vốn căng thẳng kể từ khi nhà chức trách Luân Đôn ra lệnh bắt giữ cựu Ngoại trưởng I-xra-en T.Líp-ni (Tzipi Livni) lại càng căng thẳng hơn.

Nhẽ ra, theo kế hoạch, một nhóm quan chức quân sự I-xra-en sẽ có mặt ở Luân Đôn trong những ngày đầu tháng 1-2010 theo lời mời của đại diện cấp cao quân đội Anh. Tuy nhiên, vào phút chót, bốn khách mời I-xra-en, là những người có quân hàm từ thiếu tá tới đại tá và giữ chức vụ cấp cao trong quân đội I-xra-en, đã từ chối đến Anh vì lo sợ sẽ bị chính quyền Luân Đôn bắt giữ với cáo buộc  phạm tội ác chiến tranh trong cuộc tấn công vào dải Ga-da cách đây hơn một năm. Một sĩ quan I-xra-en cho biết, họ hủy bỏ chuyến thăm này sau khi những người đồng nhiệm Anh không thể đảm bảo được rằng họ không bị bắt giữ khi đặt chân tới Luân Đôn. Hiện giới quân sự I-xra-en lẫn Anh đều chưa đưa ra lời bình luận nào về vụ việc này.

Đây không phải là lần đầu tiên các quan chức quân sự I-xra-en hủy bỏ chuyến thăm Anh. Cách đây 5 năm, tướng về hưu của I-xra-en Đô-rôn An-mốc (Doron Almog) đã phải quay trở về I-xra-en ngay trước khi máy bay sắp hạ cánh xuống Luân Đôn bởi nếu không làm như vậy, ông sẽ bị cảnh sát Anh bắt vì những cáo buộc liên quan đến vụ đánh bom một tòa nhà ở dải Ga-da làm 14 người thiệt mạng. Trong vài năm gần đây, cựu Tư lệnh quân đội I-xra-en Mô-si Y-a-a-lon (Moshe Yaalon) và cựu Giám đốc cơ quan an ninh Sin Bét A-vi Đích-tơ (Shin Bet Avi Dichter) cũng đã phải hủy chuyến công du tới Anh vì lí do tương tự.

Theo các nhóm nhân quyền và điều tra viên của Liên hợp quốc (LHQ),  cuộc chiến tranh 22 ngày ở Dải Ga-da của I-xra-en nhằm vào lực lượng quân sự của nhóm Hamas cuối năm 2008, đầu năm 2009 đã làm 900 thường dân Pa-le-xtin thiệt mạng và I-xra-en phải chịu trách nhiệm đối với tội ác trên. I-xra-en đã bác bỏ các cáo buộc này và cho rằng, chiến dịch trên chỉ nhằm chấm dứt các cuộc tấn công bằng rốc-két từ lãnh thổ Pa-le-xtin sang các thị trấn ở miền nam I-xra-en.

Không chấp nhận những lời biện bạch của I-xra-en, các luật sư ủng hộ Pa-le-xtin đã gửi đơn tố cáo một loạt quan chức I-xra-en phạm tội ác chiến tranh đến các cơ quan khác nhau ở Anh, nơi có hệ thống luật pháp cho phép các thẩm phán Anh ra lệnh bắt giữ đối với những người bị kết tội vi phạm tội ác chiến tranh ở bất cứ nơi đâu trên thế giới. Trong số những người bị tố cáo, có cựu Ngoại trưởng I-xra-en Líp-ni, Bộ trưởng Quốc phòng I-xra-en Ê-hút Ba-rắc (Ehud Barak). Tuy nhiên, ông Ba-rắc đã may mắn “thoát nạn” sau khi một tòa án của Anh đã bác yêu cầu của các luật sư ủng hộ Pa-le-xtin với lí do ông Ba-rắc được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao.

Những rắc rối trên trở thành điểm nhức nhối trong quan hệ Anh - I-xra-en. Quan hệ ngoại giao giữa Anh và I-xra-en tiếp tục rơi vào trạng thái căng thẳng sau khi nhà chức trách Anh ra lệnh bắt giữ cựu Ngoại trưởng Líp-ni, hiện là lãnh đạo đảng đối lập Ca-đi-ma, trung tuần tháng 12-2009. Báo Người bảo vệ (Anh) cho hay, cựu Ngoại trưởng Líp-ni đã hủy bỏ chuyến nghỉ cuối tuần tới Luân Đôn sau khi một tòa án ở Oét-min-xtơ ban lệnh bắt đối với bà. Trong khi đó, nguồn tin từ văn phòng Thủ tướng I-xra-en B.Nê-ta-ni-a-hu (Binyamin Netanyahu) cho biết, các quan chức cấp cao của I-xra-en sẽ không đến Anh nữa chừng nào các tòa án chưa rút lại những lệnh bắt mới được ban.

Lệnh bắt giữ bà Líp-ni đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các cơ quan chính phủ Anh bởi lẽ Anh và I-xra-en đang là đối tác chiến lược trong nhiều lĩnh vực. Bộ ngoại giao Anh đã phải đưa ra một tuyên bố xin lỗi, trong đó nhấn mạnh rằng các quan chức I-xra-en vẫn được chào đón tại đây. Ngoại trưởng Anh Đa-vít Mi-li-banh (David Miliband) hứa sẽ xem xét lại lệnh của tòa án ở Oét-minh-tơn và kêu gọi các nhà lãnh đạo I-xra-en tiếp tục đến Anh để “mở rộng cánh cửa” cho các cuộc đối thoại cởi mở. Ông Mi-li-banh nhấn mạnh sẽ không để sự cố tương tự xảy ra một lần nữa. Trong khi đó, Bộ Tư pháp và Bộ Nội vụ Anh từ chối bình luận do đây là hoạt động của ngành tư pháp vốn độc lập với hệ thống hành pháp.

Chưa rõ, quan chức I-xra-en nào sẽ nằm trong “tầm ngắm” của tòa án Anh tới đây. Tuy nhiên, một thực tế rõ ràng rằng, quyền bắt giữ và xét xử tội phạm chiến tranh đang gây căng thẳng ngoại giao cho chính Anh với I-xra-en và một số quốc gia khác.

LINH OANH