QĐND - Không nằm ngoài dự đoán của nhiều người, việc Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LHQ (UNESCO) chấp thuận Pa-le-xtin trở thành thành viên của tổ chức này ngày 31-10 đã đẩy UNESCO vào thế đối đầu với Mỹ và phải đối mặt với khó khăn về tài chính, buộc UNESCO phải lên kế hoạch “cắt giảm chi tiêu” đối với nhiều dự án quan trọng.

Phiên họp Hội nghị toàn thể UNESCO ngày 10-11 bị đè nặng bởi nỗi lo thiếu hụt ngân sách. Ảnh: AFP

Chỉ đình chỉ dự án mới

Quyết định ngừng tất cả các chương trình chi tiêu của mình cho tới cuối năm được Tổng giám đốc UNESCO I-ri-na Bô-cô-va (Irina Bokova) đưa ra tại Hội nghị toàn thể UNESCO ngày 10-11 tại Pa-ri, Thủ đô nước Pháp. Phát biểu tại Hội nghị, bà Bô-cô-va cho biết, do phải đối mặt với tình trạng thiếu 65 triệu USD tiền tài trợ từ Oa-sinh-tơn, nên UNESCO đã "buộc phải ngừng mọi hoạt động, cũng như ngừng triển khai các chương trình cho tới cuối năm nay".

Nhẽ ra, theo kế hoạch, Mỹ phải chuyển tới UNESCO 65 triệu USD ngay trong tháng 11 này. Tuy nhiên, khoản tiền trên đã không được chuyển tới UNESCO. Không chỉ Mỹ, I-xra-en cũng tuyên bố cắt 2 triệu USD tài trợ hằng năm cho UNESCO, trong khi Ca-na-đa còn đang xem xét cắt viện trợ 10 triệu USD cho tổ chức này hay không. Nếu thiếu những khoản đóng góp trên, UNESCO sẽ phải đối mặt với khoản thiếu hụt 143 triệu USD trong năm tới.

Tổng giám đốc UNESCO Bô-cô-va cho biết, để bù đắp số tiền thiếu hụt trên, UNESCO cần tiết kiệm chi tiêu 35 triệu USD trong năm nay, cũng như phải trích 30 triệu USD từ ngân quỹ lưu động của mình. Bà Bô-cô-va cũng đề xuất thành lập một quỹ khẩn cấp để kêu gọi sự đóng góp tự nguyện từ các tổ chức và cá nhân cũng như tạm thời tăng phần đóng góp của các quốc gia thành viên để bù đắp khoản thiếu hụt ngân sách nói trên. Hiện Bộ Tài chính Nga cho biết, cơ quan này sẵn sàng xem xét tăng tài trợ cho UNESCO nếu nhận được đề nghị chính thức từ tổ chức này.

Hệ lụy của việc Mỹ rút tài trợ đối với UNESCO

Thực ra, Mỹ đã đưa ra cảnh báo “cắt viện trợ” nhiều tuần trước khi UNESCO công nhận quy chế thành viên cho Pa-le-xtin. Vì thế, chỉ một ngày sau khi UNESCO công nhận Pa-le-xtin là thành viên, lời cảnh báo này nhanh chóng được thực hiện.

Giới phân tích cho rằng, sự cứng rắn trên của Mỹ không hoàn toàn là do tự nguyện. Cách đây 15 năm, Mỹ ban hành văn bản luật, theo đó, Oa-sinh-tơn sẽ chấm dứt viện trợ cho bất cứ cơ quan nào thuộc LHQ công nhận tư cách thành viên đầy đủ của Pa-le-xtin. Và giờ là lúc Oa-sinh-tơn phải thực thi điều luật do chính mình đặt ra đó.

Tuy nhiên, quyết định này sẽ bất lợi đối với Mỹ. Lâu nay, chính quyền Mỹ luôn coi UNESCO là một lợi ích chiến lược của mình. Nếu Mỹ chấm dứt viện trợ, thì dù quốc gia này vẫn là thành viên của UNESCO trong hai năm tới nhưng chắc chắn sức ảnh hưởng của Oa-sinh-tơn tại tổ chức này sẽ bị suy yếu.

Không chỉ vậy, hành động cắt viện trợ của Mỹ sẽ làm tổn hại tới hàng loạt chương trình có ý nghĩa do UNESCO đang điều phối như hệ thống cảnh báo sớm sóng thần và chương trình cung cấp nước sạch cho các nước nghèo. Bên cạnh đó, hành động này còn gây phương hại tới chính lợi ích của nước Mỹ do Mỹ là một trong những nước có tiếng nói hàng đầu thế giới trong các vấn đề liên quan tới bản quyền và thương hiệu. Nếu Mỹ ngừng tài trợ cho Tổ chức Sở hữu Trí tuệ thế giới (WIPO), một thành viên của UNESCO, thì ảnh hưởng của Mỹ trên trường quốc tế về vấn đề này sẽ suy giảm đáng kể…

Trong một thế giới mà sức mạnh mềm ngày càng trở nên quan trọng như hiện nay thì có thể thấy, hành động của Mỹ đồng nghĩa với việc tự cắt đi cánh tay của mình.

Linh Oanh