(Ghi chép của phóng viên Báo Quân đội nhân dân từ Xin-ga-po) 

 Hội nghị cấp cao ASEAN – Mỹ  lần thứ nhất diễn ra tại khách sạn Shangri-la  ở Xin-ga-po chiều 15-11 tuy chỉ kéo dài hơn một giờ đồng hồ, nhưng nó đã thổi một luồng sinh khí mạnh mẽ vào quan hệ giữa hai bên. Hội nghị đánh dấu sự quan tâm trở lại của Mỹ tới khu vực chiến lược ở châu Á  - Thái Bình Dương. Tuyên bố chung của Hội nghị nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục đối thoại ở cấp cao nhất cho thấy, ASEAN và Mỹ đang hướng tới xây dựng quan hệ đối tác có tính “dài hơi”.       

Các nhà lãnh đạo ASEAN-Mỹ. Ảnh: TTXVN

Những mối bận tâm về tình hình I-rắc và Áp-ga-ni-xtan của Tổng thống G.W.Bu-sơ (G.W.Bush) đã khiến Oa-sinh-tơn lãng quên  châu Á – Thái Bình Dương trong nhiều năm. Cũng trong thời gian ấy, châu Á - Thái Bình Dương đã ngày càng vươn lên mạnh mẽ, chứng tỏ là động lực chính của nền kinh tế toàn cầu trong tương lai. Ngay tại thời điểm này, các nước châu Á – Thái Bình Dương đang là đầu tàu băng qua cơn bão khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu. Kể từ khi lên nhậm chức Tổng thống Mỹ, ông B.Ô-ba-ma ngày càng nhận thấy rõ vai trò quan trọng của châu Á-Thái Bình Dương.  Ông B. Rốt (B.Rhodes), một cố vấn cao cấp tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ từng cho hay: “Ông Ô-ba-ma hiểu rằng tương lai thịnh vượng và an ninh của chúng ta (Mỹ) gắn chặt với châu Á – Thái Bình Dương”. Vì lẽ đó, trước khi đến Xin-ga-po, Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma  đã có bài diễn văn quan trọng về chính sách đối với châu Á của Mỹ, trong đó nhấn mạnh Mỹ muốn tăng cường quan hệ với các nước trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Oa-sinh-tơn thừa hiểu rằng, trong quan hệ mang tính chiến lược với châu Á – Thái Bình Dương thì quan hệ với ASEAN chính là một điểm nút. Thực vậy, ASEAN nằm ở vị trí cầu nối của  châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN từ lâu đã nổi tiếng là năng động và có tiềm năng phát triển với một thị trường rộng lớn. Thương mại hai chiều giữa Mỹ và ASEAN đã đạt tới 178 tỉ USD trong năm 2008. Các doanh nghiệp Mỹ cũng đổ 153 tỉ USD vốn đầu tư vào ASEAN, khiến khu vực này thành một trong những điểm đầu tư “nóng” nhất của Mỹ. Với việc ASEAN đang tiến tới liên kết sâu sắc để trở thành một cộng đồng vào năm 2015, chắc chắn hợp tác kinh tế ASEAN - Mỹ không dừng lại ở mức độ hiện tại.

Sức hấp dẫn về thương mại và đầu tư vào ASEAN là rất lớn, song có một điểm nữa khiến Oa-sinh-tơn phải đặt ASEAN vào vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại là bởi khu vực này đóng vai trò trung tâm của mọi mối liên kết khu vực từ Cấp cao Đông Á cho tới các hiệp định tự do thương mại, đầu tư. Dòng chảy của hàng hóa ở  phía Đông châu Á và Thái Bình Dương đã trở nên thông suốt qua những Hiệp định Thương mại  Tự do ASEAN - Hàn Quốc, ASEAN – Nhật Bản, ASEAN – Ô-xtrây-li-a – Niu Di-lân, ASEAN – Trung Quốc, ASEAN - Ấn Độ. Hẳn Oa-sinh-tơn cũng thấy “sốt ruột” và hiểu rõ giá trị của ASEAN khi quan hệ giữa ASEAN và các đối tác như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Nga ngày càng  phát triển sâu sắc. Chính tại Hội nghị ở Xin-ga-po, Tổng thống Ô-ba-ma đã khẳng định, Mỹ coi ASEAN là một đối tác chủ chốt ở châu Á - Thái Bình Dương và mong muốn tăng cường quan hệ nhiều mặt với ASEAN. Oa-sinh-tơn cũng đang tích cực nghiên cứu tính khả thi cho dự án thành lập Khu vực mậu dịch tự do giữa Mỹ và ASEAN để “bằng bạn, bằng bè”.

Đối với ASEAN, một hiệp hội đầy cởi mở, thì việc mong muốn xây dựng mối quan hệ đối tác với Mỹ là điều bình thường giống như với nhiều đối tác khác. Và dĩ nhiên, mối quan hệ đối tác với cường quốc số một thế giới phát triển tốt đẹp sẽ mang lại nhiều lợi ích cho chính ASEAN.

    Việc Oa-sinh-tơn đã ký Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác với ASEAN và Hội nghị cấp cao ASEAN – Mỹ lần đầu tiên được tổ chức thành công đã tạo ra một môi trường và điều kiện thuận lợi để ASEAN và Mỹ đẩy mạnh hợp tác trên rất nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế thương mại, đầu tư và các vấn đề toàn cầu. Quan hệ ASEAN – Mỹ đang có tương lai đầy hứa hẹn.

BẢO TRUNG