Xung đột giữa Bê-la-rút và Tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga đang biến thành “cuộc chiến khí đốt”. Tổng thống Bê-la-rút, A.Lu-ca-sen-cô (A.Lukashenko) đã tuyên bố như vậy trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Nga X.La-vrốp (S.Lavrov) ngày 22-6 tại Min-xcơ. Diễn biến căng thẳng nói trên là sự việc bất ngờ hiếm có trong mối quan hệ thân hữu giữa Min-xcơ và Mát-xcơ-va.

Theo Tổng thống Lu-ca-sen-cô, cuộc xung đột này đã vượt ra ngoài khuôn khổ tranh cãi giữa các chủ thể kinh tế. Tổng thống Bê-la-rút cũng cho biết ông đã hội đàm với ban lãnh đạo Nga và giải thích tình hình kinh tế khó khăn ở Bê-la-rút, mong muốn Nga ủng hộ Bê-la-rút mà không tăng giá khí đốt. Theo ông, Bê-la-rút cần có thêm thời gian, ít nhất là hai tuần, để tập hợp đủ số tiền 192 triệu USD thanh toán nợ cho Nga.

Ngày 22-6, Tổng thống Lu-ca-sen-cô cũng đã chỉ thị cho chính phủ Bê-la-rút đóng van trung chuyển khí đốt của Nga qua lãnh thổ Bê-la-rút. Theo ông, Gazprom đang nợ Bê-la-rút 260 triệu USD phí trung chuyển khí đốt trong nửa đầu năm nay, vì vậy ông đã ra lệnh ngừng hoạt động vận chuyển này cho đến khi Gazprom trả hết nợ. Cùng ngày, Gazprom cho biết Min-xcơ dọa sẽ tiến hành hút khí đốt của Nga trung chuyển qua lãnh thổ Bê-la-rút tới châu Âu nếu như Mát-xcơ-va tiếp tục giảm nguồn cung cấp năng lượng cho nước này.

Trạm trung chuyển khí đốt của Nga sang châu Âu Yamal-Europe gần thị trấn Nesvizh của Bê-la-rút. Ảnh: AP

Trong khi đó, Thư ký báo chí Bộ Năng lượng Bê-la-rút, bà Den-cô-vích (Zenkovic) tuyên bố, trong bối cảnh Gazprom đã giảm 30% lượng khí đốt cung cấp cho Min-xcơ nên Bê-la-rút buộc phải chuyển một loạt nhà máy điện sang sử dụng nhiên liệu dự phòng, trong đó có dầu đi-ê-zen, và vẫn bảo đảm nguyên khối lượng khí đốt của Nga trung chuyển sang Châu Âu. Những thông tin cho rằng Bê-la-rút hút trộm khí đốt vận chuyển quá cảnh, là hoàn toàn sai sự thật.

Sáng 22-6, Tổng giám đốc Gazprom A.Mi-lơ (A.Miller) thông báo tập đoàn này bắt đầu cắt giảm 30% lượng khí đốt cung cấp cho nước láng giềng Bê-la-rút, tăng 15% so với ngày đầu tiên thực hiện quyết định cắt nguồn cung năng lượng do Min-xcơ chưa thanh toán khoản nợ mua khí đốt. Trước đó, kể từ 10 giờ sáng ngày 21-6, Nga đã hạn chế cung cấp khí đốt tự nhiên cho Bê-la-rút từ 15% một ngày đêm, sau đó sẽ tăng dần lên mức 85%.

Vụ tranh chấp giữa Nga và Bê-la-rút đang làm nhiều nước châu Âu lo ngại vì Bê-la-rút là trạm trung chuyển nhiên liệu của Nga bán sang châu Âu. Bê-la-rút cảnh báo rằng lượng khí đốt của Nga bán cho châu Âu sẽ bị ảnh hưởng nếu Bê-la-rút và Nga không đạt được một thỏa thuận. Ủy ban châu Âu cùng ngày đã kêu gọi Bê-la-rút và Mát-xcơ-va tôn trọng “các nghĩa vụ hợp đồng” sau khi xảy ra tranh cãi về thanh toán giữa hai nước đe dọa nguồn cung khí đốt của Nga cho châu Âu.

 Tuy nhiên, Tổng giám đốc Gazprom Mi-lơ nói rằng khí đốt của Nga có thể được chuyển tới châu Âu qua đường ống băng ngang U-crai-na trong trường hợp không đạt được một thỏa thuận với Bê-la-rút. Báo chí U-crai-na đưa tin, công ty  Ukrrtransgaz của U-crai-na tuyên bố sẵn sàng tăng vận chuyển quá cảnh đối với khối lượng khí đốt Nga sang châu Âu trong trường hợp Mát-xcơ-va cắt giảm cung cấp khí đốt cho Min-xcơ.

 Từ đầu năm 2010, Bê-la-rút đã “đơn phương” không thanh toán tiền khí đốt cho Nga không theo hợp đồng, kết quả là khoản tiền mà Min-xcơ nợ Nga đã lên tới 192 triệu USD. Hôm 15-6, Tổng thống Nga tuyên bố rằng, Nga sẽ cho Bê-la-rút 5 ngày để thanh toán nợ và thời hạn cuối cùng là ngày 21-6. Nếu Bê-la-rút không trả nợ, Nga sẽ ngay lập tức giảm lượng khí đốt cung cấp cho quốc gia này./.

Ngọc Hà