Ngày 20-2, Tổng thống Cư-rơ-gư-xtan đã chính thức ký ban hành luật đóng cửa căn cứ quân sự của Mỹ tại Ma-nát, tuyến đường tiếp tế có ý nghĩa sống còn cho Lực lượng hỗ trợ an ninh quốc tế (ISAF) trong chiến dịch quân sự tại Áp-ga-ni-xtan. Hiện Mỹ đang ráo riết tìm những đường tiếp tế khác để phục vụ cho kế hoạch tăng quân tại Áp-ga-ni-xtan, khi các con đường hiện thời qua Pa-ki-xtan bị chiến binh tấn công ngày một ác liệt.

Mỹ có 180 ngày để rời Ma-nát

Như vậy, với việc ban hành luật này, hợp đồng thuê căn cứ Ma-nát của Mỹ, điểm trung chuyển 15 nghìn binh sĩ và 500 tấn hàng hóa quân sự mỗi tháng ra vào Áp-ga-ni-xtan, sẽ bị chấm dứt. Quân đội Mỹ sẽ có 180 ngày để rút hết binh lính và trang thiết bị khỏi căn cứ Ma-nát kể từ thời điểm Chính phủ Cư-rơ-gư-xtan chính thức thông báo về quyết định này. Mỹ bắt đầu sử dụng căn cứ Ma-nát nhằm hỗ trợ lực lượng liên quân trong cuộc chiến hất cẳng Ta-li-ban tại Áp-ga-ni-xtan sau khi xảy ra cuộc tấn công khủng bố 11-9-2001. Hiện ở căn cứ này có gần 1.200 binh sĩ Mỹ cùng các máy bay vận tải quân sự và máy bay tiếp nhiên liệu của Lầu Năm Góc. Ma-nát là căn cứ quân sự duy nhất của Mỹ tại Trung Á kể từ khi U-dơ-bê-ki-xtan đóng cửa căn cứ Karshi-Khanabad mà Mỹ thuê của nước này.

Quyết định của Cư-rơ-gư-xtan có thể gây trở ngại cho Oa-sinh-tơn trong việc gửi thêm quân tới Áp-ga-ni-xtan. Nó cũng diễn ra đúng với thời điểm căng thẳng giữa Mát-xcơ-va và Oa-sinh-tơn về việc gây ảnh hưởng ở Trung Á tăng cao. Hiện Oa-sinh-tơn phải tìm kiếm các tuyến tiếp vận mới để phục vụ kế hoạch tăng cường sự hiện diện quân sự tại Áp-ga-ni-xtan.

Các tuyến đường thay thế

Hôm 20-2, Tát-gi-ki-xtan và U-dơ-bê-ki-xtan đã “gật đầu” đồng ý cho Mỹ quá cảnh hàng tiếp tế phi quân sự đến Áp-ga-ni-xtan. Phát biểu trên Đài truyền hình Tát-gi-ki-xtan, Thiếu tướng Mác Ha-nít-chếch thuộc Lực lượng vận tải quân sự Mỹ cho biết, Chính phủ Tát-gi-ki-xtan đã đồng ý cho phép Oa-sinh-tơn sử dụng các tuyến đường sắt và đường bộ để vận chuyển quá cảnh hàng tiếp tế phi quân sự đến Áp-ga-ni-xtan. Ông cũng cho biết thêm Chính phủ U-dơ-bê-ki-xtan cũng đã "đồng ý" với hoạt động quá cảnh này và Oa-sinh-tơn có kế hoạch mỗi tuần gửi 50 đến 200 công-ten-nơ hàng từ U-dơ-bê-ki-xtan đến Tát-gi-ki-xtan và sau đó vận chuyển đến Áp-ga-ni-xtan bằng đường bộ.

Hồi giữa tháng 1 vừa qua, sau cuộc hội đàm giữa Tổng thống Tát-gi-ki-xtan Ê-mô-ma-li Ra-khơ-môn và Tư lệnh các lực lượng Mỹ tại Áp-ga-ni-xtan và I-rắc, tướng Đa-vít Pê-tra-ớt, phía Mỹ đã nhận được sự đồng ý về mặt nguyên tắc của Đu-san-be về vấn đề này. Vấn đề mở tuyến tiếp vận mới cho lực lượng hỗ trợ an ninh đa quốc gia tại Áp-ga-ni-xtan cũng là chủ đề thảo luận tại cuộc gặp giữa Tổng thống U-dơ-bê-ki-xtan I-xlam Ca-ri-mốp và tướng Pê-tra-ớt ngày 17-2 tại Ta-sken.

Quyết định của Cư-rơ-gư-xtan đóng cửa căn cứ quân sự Ma-nát, vốn được xem là tuyến đường tiếp tế sống còn cho ISAF tại Áp-ga-ni-xtan, buộc Oa-sinh-tơn phải tìm kiếm các tuyến tiếp vận mới để phục vụ kế hoạch tăng cường sự hiện diện quân sự tại đất nước bị chiến tranh tàn phá này. Trong bối cảnh đó, sự đồng ý của phía Tát-gi-ki-xtan và U-dơ-bê-ki-xtan cho phép vận chuyển hàng phi quân sự của Mỹ quá cảnh lãnh thổ của họ có ý nghĩa hết sức quan trọng, bởi hai nước cộng hòa Trung Á này giáp giới với Áp-ga-ni-xtan. Nga cũng tuyên bố cho phép Mỹ và NATO quá cảnh hàng hóa tới Áp-ga-ni-xtan.

Trong khi đó, có tin cho rằng Oa-sinh-tơn có thể sẽ tìm kiếm việc xây dựng một căn cứ quân sự ở thành phố Tráp-dôn của Thổ Nhĩ Kỳ, nằm bên bờ Biển Đen, như một phương án thay thế cho căn cứ quân sự Ma-nát. Tờ Yeni Safak của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 20-2 dẫn nguồn tin một quan chức giấu tên của Mỹ cho biết Oa-sinh-tơn có thể quay sang Thổ Nhĩ Kỳ như là một địa điểm thay thế nếu như U-dơ-bê-ki-xtan và Tát-gi-ki-xtan từ chối cho Mỹ quá cảnh hàng tiếp tế phi quân sự tới Áp-ga-ni-xtan. Tờ này thậm chí còn cho biết Tư lệnh Mỹ Pê-tra-ớt có thể sẽ đến Thổ Nhĩ Kỳ để thảo luận về vấn đề này.

NGỌC HÀ