QĐND - Trong một động thái nhằm trấn an và củng cố lòng tin của dư luận Mỹ sau vụ bê bối do thám tình báo của Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), ngày 21-8, chính quyền của Tổng thống B. Ô-ba-ma (Barack Obama) chính thức lên tiếng thừa nhận rằng, NSA đã theo dõi và kiểm soát hộp thư điện tử của người sử dụng internet "một cách bất hợp pháp".

AFP dẫn lời các quan chức Mỹ thừa nhận chính phủ Mỹ đã theo dõi thông tin liên lạc điện tử của những người Mỹ không có mối liên hệ nào với khủng bố cho đến khi Tòa án Giám sát Tình báo Nước ngoài (FISA) phán quyết chương trình này là bất hợp pháp vào năm 2011.

Trụ sở NSA, tâm điểm của vụ bê bối do thám tình báo. Ảnh: AFP

Một quan chức cấp cao giấu tên thừa nhận rằng, FISA cho phép NSA kiểm soát một loạt dữ liệu quốc tế vào đường dây cáp quang tại Mỹ nhằm theo dõi các cuộc liên lạc giữa các phần tử khủng bố ở nước ngoài. Tuy nhiên, chương trình này không phân biệt chủ nhân của các bức thư điện tử cá nhân có liên quan đến khủng bố hay không, do vậy NSA đã "vô tình" thu thập hàng nghìn thông tin nội địa mỗi năm. Biện hộ cho việc thu thập các thông tin nội địa không phải là sự cố ý xâm phạm quyền riêng tư của người dân, một quan chức Mỹ giấu tên khác khẳng định đây chỉ là vấn đề về kỹ thuật mà cho đến nay chưa khắc phục được.

Trước đó, ngày 20-8, tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức cũ và đương nhiệm của NSA Mỹ cho biết, cơ quan này giám sát cả nội dung thư điện tử mà các công dân Mỹ gửi đi hay lọc các cuộc điện thoại nội địa qua internet. Tờ báo nhấn mạnh như vậy, NSA có thể kiểm soát được khoảng 75% thông tin internet của Mỹ. Con số này khác xa với con số công bố cách đó không lâu của các quan chức NSA là 1,6%. Và không có gì ngạc nhiên khi phản ứng trước thông tin trên, giới chức NSA cũng cho biết cơ quan này không cố ý kiểm soát thông tin nội địa, mà những thông tin đó “ngẫu nhiên” bị thâm nhập và lưu trữ trong quá trình tìm kiếm tin tình báo nước ngoài. NSA nhấn mạnh nhiệm vụ giám sát của cơ quan này chỉ với mục đích chống các thế lực có âm mưu làm hại nước Mỹ, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư của công dân nước này.

Động thái mới nhất của Oa-sinh-tơn được đưa ra trong bối cảnh vụ bê bối do thám của tình báo Mỹ liên quan đến những tiết lộ “động trời” của cựu nhân viên tình báo E.Xnâu-đơn (Edward Snowden) chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và đang phủ bóng đen lên các mối quan hệ của Mỹ với các đồng minh tại châu Âu và Mỹ La-tinh. Cần lưu ý rằng, ngày 9-8 vừa qua, Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma tuyên bố sẽ cải cách chương trình theo dõi chống khủng bố, bao gồm yêu cầu Quốc hội duyệt lại các luật hiện hành và lập ra ủy ban xét duyệt quyền hạn của các cơ quan có trách nhiệm theo dõi. Vì vậy, việc thừa nhận trên được đánh giá là một phần trong nỗ lực của chính quyền B.Ô-ba-ma nhằm biện minh cho các hoạt động nghe lén điện thoại và đọc trộm thư điện tử bị coi là vượt quá thẩm quyền của NSA.

Kể từ khi “người thổi còi” E.Xnâu-đơn tiết lộ nhiều thông tin nhạy cảm liên quan đến hoạt động giám sát và nghe lén của Oa-sinh-tơn, lòng tin của dư luận đối với chính quyền B.Ô-ba-ma đã không ngừng sa sút. Thượng nghị sĩ G.Mác-kên (John McCain) của Đảng Cộng hòa cho biết, hiện nay rất nhiều người Mỹ, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang không còn tin tưởng vào Chính phủ. “Nếu một Chính phủ đánh mất niềm tin của dân chúng thì Chính phủ ấy sẽ chẳng làm được gì nhiều cả”, ông G.Mác-kên nói thêm. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, thách thức lớn nhất của Nhà Trắng hiện nay chính là việc làm sao để khôi phục lòng tin của công chúng.

Trong khi Nhà Trắng khẳng định NSA không tiến hành bất kỳ chương trình giám sát thông tin nội địa nào trên lãnh thổ nước Mỹ, mà phạm vi hoạt động của chương trình này chỉ nhằm thu thập thông tin tình báo nước ngoài, thì người ta vẫn quan ngại liệu rằng không biết sẽ có bao nhiêu thông tin cá nhân của người sử dụng internet “vô tình” hay “ngẫu nhiên”, theo như cách nói của các quan chức Mỹ, rơi vào tay NSA và đến khi nào cơ quan này mới khắc phục xong cái gọi là “vấn đề kỹ thuật” đó. Cũng chính vì vậy mà một mặt hoan nghênh trước động thái “minh bạch hóa” cho chương trình theo dõi gây nhiều tranh cãi, mặt khác, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ M.U-đan (Mark Udall), một nhà phê bình lâu năm về các chương trình giám sát cho rằng, Nhà Trắng cần phải hành động hơn nữa để bảo vệ quyền tự do dân sự. "Tôi rất vui mừng là NSA đã thực hiện việc này để sửa chữa sai lầm của mình, nhưng nó cũng là một dấu hiệu cho thấy chúng ta có thể và phải làm nhiều hơn nữa để bảo vệ những người Mỹ vô tội, không có mối liên hệ nào với khủng bố”, Thượng nghị sĩ M.U-đan nhấn mạnh.

Như vậy, để “đảm bảo người Mỹ có thể tin cậy rằng những nỗ lực của chúng ta nhất quán với lợi ích và giá trị của tất cả chúng ta” giống như lời ông B.Ô-ba-ma từng khẳng định, việc thừa nhận sai lầm thôi là chưa đủ và còn rất nhiều điều Nhà Trắng cần phải nghiêm túc thực hiện nếu như muốn khôi phục lại lòng tin của dư luận vốn đang bị xói mòn nghiêm trọng.

HOÀNG VŨ