Nga và Liên minh châu Âu (EU) đang có cơ hội xích lại gần nhau hơn khi lãnh đạo hai bên cùng nhất trí khởi động tiến trình đàm phán về một Hiệp định hợp tác và đối tác chiến lược mới, vốn bị trì hoãn lâu nay, nhằm tăng cường quan hệ song phương. Tuyên bố chung sau kết thúc Hội nghị thượng đỉnh Nga-EU tại Khan-tư Man-xi-xcơ (Xi-bi-ri, Nga) trong hai ngày 26 và 27-6, viết: “Các nhà lãnh đạo Nga và EU đã nhất trí mục tiêu của tiến trình đàm phán là đạt được một thỏa thuận chiến lược nhằm tạo ra khuôn khổ toàn diện cho mối quan hệ Nga-EU trong một tương lai có thể dự báo trước. Vòng đàm phán đầu tiên sẽ diễn ra vào ngày 4-7 tới tại Brúc-xen”.

Tổng thống Nga Mét-vê-đép (thứ hai, từ phải sang) và các nhà lãnh đạo EU. Ảnh: AP

Theo tuyên bố chung, trong vòng hội đàm đầu tiên, hai bên sẽ tập trung chủ yếu vào thương mại. Nga hiện là đối tác thương mại lớn thứ 3 của châu Âu và một nửa lượng hàng hóa xuất khẩu của nước này được đưa sang thị trường EU. Tổng thống Nga Mét-vê-đép khẳng định Hiệp định hợp tác và đối tác chiến lược mới sẽ là một công cụ “giúp Nga xích lại gần EU”. Về phần mình, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ba-rô-dô nhận xét các cuộc thảo luận về hiệp định mới diễn ra trong bầu không khí “nghiêm túc và cởi mở”, đồng thời nhấn mạnh hiệp định mới sẽ “mở ra một trang mới” trong quan hệ giữa EU và Nga.

Hội nghị thượng đỉnh được tổ chức với mục tiêu là khởi động các cuộc đàm phán về Hiệp định hợp tác và đối tác chiến lược giữa hai bên, vốn bị trì hoãn trong 18 tháng qua do một số thành viên EU ở Đông Âu phủ quyết tiến trình đàm phán này. Nguyên do là họ bất đồng với Mát-xcơ-va về vấn đề năng lượng và thương mại. Bên cạnh đó, quan hệ Nga - EU dưới thời cựu Tổng thống Nga V.Pu-tin đã không mấy êm ả. Hai bên từng nhiều lần bất đồng ý kiến trong một số vấn đề như nhân quyền, việc Cô-xô-vô tuyên bố độc lập, vấn đề Áp-kha-di-a của Gru-di-a... Thế nhưng, tình hình hiện nay đã khác. Theo giới quan sát, nước Nga dưới thời Tổng thống Mét-vê-đép sẽ có nhiều cải thiện trong mối quan hệ với EU. Và hội nghị lần này tại Khan-tư Man-xi-xcơ đã tạo cơ hội cho các lãnh đạo EU đánh giá về nhà lãnh đạo mới của Nga. Hãng tin Roi-tơ dẫn lời người phụ trách chính sách đối ngoại EU, ông Xô-la-na, cho biết hội nghị đã giúp thiết lập mối quan hệ mới giữa EU với ông Mét-vê-đép. Chủ tịch EC Ba-rô-dô đã nhận xét về Tổng thống Mét-vê-đép: “Ông ấy có vẻ rất cởi mở. Ông là người có tính cách rất phóng khoáng”.

Ngoài việc cải thiện mối quan hệ Nga - EU, một trong những chủ đề chính khác của hội nghị là vấn đề an ninh năng lượng. Nga là nước cung cấp khoảng 1/4 nhu cầu năng lượng của EU trong khi EU là đối tác thương mại lớn nhất của Nga. EC cho biết họ cần một hiệp ước hợp tác mới để tạo một sân chơi cân bằng cho mối quan hệ về năng lượng. Trong phiên họp, Tổng thống Mét-vê-đép thông báo Nga sẽ xúc tiến kế hoạch xây dựng các đường ống vận chuyển khí đốt mới mang tên “Dòng chảy phương Bắc” và “Dòng chảy phương Nam” chạy qua biển Ban-tích và Biển Đen.

Về vấn đề an ninh, Tổng thống Mét-vê-đép một lần nữa kêu gọi EU giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ về vấn đề an ninh và thương lượng với Nga về Hiệp ước an ninh toàn châu Âu. Theo ông Mét-vê-đép, an ninh của toàn châu Âu là thống nhất, không thể chia rẽ thành các khối hoặc liên minh, hay được bảo đảm bởi một quốc gia hay một nhóm quốc gia. Các tổ chức hùng mạnh và có uy tín như Tổ chức an ninh và hợp tác châu Âu (OSCE), EU, Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) hay Tổ chức an ninh tập thể cũng không thể là nền tảng của một tổ chức mang tính chất toàn châu Âu bởi lẽ chúng không có tính chất phổ quát.

NGỌC HÀ